کلاهبرداری ارز های دیجیتال و روش های مرسوم آن

کلاهبرداری توسط ارز های دیجیتال ، یکی از اتفاقاتیست که هم‌راستا و هم‌اندازه با افزایش محبوبیت این ارزها در بین مردم در حال گسترش است. البته غیرمنطقی هم نیست. چرا که محبوبیت یک پدیده در بین مردم بعلاوه عدم آگاهی کافی از سوی آن‌ها، دو عاملیست که راه را برای ورود کلاهبرداران باز می‌کند. در خصوص ارز های دیجیتال نیز، ما اکنون در همین مرحله قرار داریم (علی‌الخصوص در کشور خودمان ایران). بسیاری از مردم مایل به استفاده از ارز های دیجیتال هستند. اما پیچیدگی ذاتی این ارزها علاوه بر عدم مطالعه و تحقیق کافی، باعث شده تا از آگاهی کافی در خصوص آن‌ها بهره‌مند نباشند.

0 499

با این وجود، راه حل این مشکل عدم استفاده از ارز های دیجیتال نیست. بلکه ما باید تلاش کنیم تا اطلاعات خود را در حد امکان در خصوص این پدیده‌های نوظهور افزایش دهیم و در دام کلاهبرداران و سودجویان نیفتیم. در این مقاله قصد داریم تا شما را با روش های مرسوم کلاهبرداری در فضای ارز های دیجیتال آشنا کنیم و برای دوری از هر یک از آن‌ها نیز، راهکاری را ارائه دهیم. بنابراین با ما همراه باشید.


طرح های هرمی


یکی از مرسوم‌ترین روش‌های کلاهبرداری در دنیای ارز های دیجیتال (مانند سایر فضاهای مالی)، استفاده از طرح های هرمی است. اطمینان داریم که همه شما با مفهوم طرح های هرمی یا شبکه های هرمی (network marketing) آشنا هستید. طرح های هرمی در واقع پروژه‌هایی هستند که از شما می‌خواهند تا ابتدا محصول مشخصی را (با قیمتی بیش از آن چه ارزش واقعی این محصول است) خریداری کنید و سپس با دعوت دوستان و آشنایان خود به خرید همین محصول، درصدی را تحت عنوان پورسانت دریافت نمایید.

طرح های هرمی و کلاهبرداری ارز دیجیتال
طرح های هرمی و کلاهبرداری ارز دیجیتال

قصد نداریم در این مقاله در خصوص موفق بودن یا نبودن شبکه های هرمی در دنیای واقعی و سایر بازارهای مالی صحبت کنیم. اما در خصوص ارز های دیجیتال ، می‌توان ادعا کرد که این طرح‌ها همگی کلاهبرداری و اسکم هستند. عملکرد طرح های هرمی ارز دیجیتال به این شکل است که تا زمانی که ارزهای بی‌ارزش خود را از طریق فریب افراد ناآگاه به فروش می‌رسانند، سودهای مختصری (که از خود کاربران دریافت کرده‌اند) را به اعضای شبکه پرداخت می‌کنند. اما به محض این که اعضای جدیدی به این شبکه وارد نشوند و سود این طرح برای توسعه‌دهندگان آن کاهش پیدا کند، آن را رها کرده و با سرمایه‌های جذب شده متواری می‌شوند.

پروژه هرمی دابل وی (Double way)

یکی از طرح های هرمی و کلاهبرداری شناخته شده در فضای ارز های دیجیتال ، پروژه‌ای به نام دابل وی (Double Way) است. دابل وی از قرارداد هوشمند اتریوم برای دست‌یابی به اهداف خود استفاده می‌کند. عملکرد این پروژه اسکم به این شکل است که شما باید با شناسه معرف خود در این شبکه ثبت نام کنید؛ ۰.۰۸ اتر را به این قرارداد هوشمند واریز کنید؛ دو نفر (که هریک باید ۰.۰۸ اتر را پرداخت کنند) را به آن معرفی کنید؛ و سپس ۰.۱۶ اتر دریافت کنید. دابل وی همچنین یک فرصت ۶۴ روزه را در اختیار شما و زیرمجموعه‌هایتان قرار می‌دهد تا به سطح بعد ارتقا پیدا کنید و تعداد اعضای بیشتری را به شبکه دعوت کنید. در غیر این صورت باید با پرداخت دوباره هزینه به تمدید سطح فعلی خود بپردازید.

همانطور که می‌بینید، این پروژه هیچ فعالیت اقتصادی و تولید ارزشی نداشته و به طور کلی با دریافت پول از یک کاربر و پرداخت آن به یک کاربر دیگر به کار خود ادامه می‌دهد.

پروژه هرمی دگ کوین (Dagcoin)

از دیگر طرح های هرمی و کلاهبرداری ارز دیجیتال ، می‌توان به پروژه دَگ کوین (Dagcoin) اشاره کرد. دگ کوین که توسط شرکتی به نام Success Factory به معنی کارخانه موفقیت راه‌اندازی شده است، دقیقاً از مبانی طرح‌های هرمی پیروی می‌کند. این پروژه با ناکارآمد خواندن بیت کوین و باارزش جلوه دادن ارز دیجیتال خود، افراد را ترغیب به خرید و تبلیغ آن به سایرین می‌نماید. در حالی که با یک تحقیق کوچک، می‌توان کلاهبرداری بودن آن را متوجه شد. از شرکت Success Factory که به عنوان شرکت توسعه‌دهنده دگ کوین معرفی شده است، هیچ اطلاعاتی در دسترس نیست. حتی در وبسایت رسمی این شرکت نیز، هیچ توضیحی در خصوص کار یا فعالیت اقتصادی مشخصی که این شرکت انجام می‌دهد به چشم نمی‌خورد. و این دقیقاً یکی از بزرگ‌ترین نشانه‌های پروژه‌های کلاهبرداری است.

پروژه‌های کلاهبرداری همیشه به شما وعده سودهای نجومی و درآمدهای هنگفت را می‌دهند. اما هیچوقت به طور دقیق بیان نمی‌کنند که این سود از چه راهی به دست خواهد آمد. عدم شفافیت در نوع کسب و کار و عدم انتشار اطلاعات صحیح در وبسایت رسمی، یکی از عواملیست که می‌تواند شک شما را نسبت به یک پروژه بربیانگیزد. این ارز همچنین تنها در یک صرافی به نام SwipeX مورد خرید و فروش واقع می‌شود. و نکته جالب‌تر این جاست که این صرافی نیز توسط شرکت Success Factory تأسیس شده است. نام صرافی SwipeX در هیچ یک از وبسایت‌های معتبر به چشم نمی‌خورد. و می‌توان اینطور نتیجه‌گیری کرد که این صرافی سوری تنها با این هدف راه‌اندازی شده است که به فروش دگ کوین بپردازد.

راهکار

همیشه این نکته را در نظر داشته باشید که ارز دیجیتالی که به واسطه ویژگی‌های منحصر بفرد خود دارای یک ارزش ذاتی باشد، هیچوقت مجبور نخواهد بود تا برای فروش بیشتر، به طرح‌های هرمی روی بیاورد. پروژه های هرمی ارز دیجیتال یک کلاهبرداری بیش نیستند و در نهایت نه تنها سود سرمایه، بلکه اصل سرمایه‌تان را نیز به شما باز نمی‌گردانند. همچنین نکته عنوان شده در بالا در خصوص مراجعه به وبسایت رسمی و حتی توییتر رسمی تیم توسعه‌دهنده یک ارز دیجیتال ، همیشه ایده خوبی برای سنجش میزان اعتبار این ارز است. تیمی که در حال کلاهبرداری نبوده و دارای یک نقشه راه و پلن اقتصادی دقیق باشند، هیچوقت از انتشار جزئیات فعالیت‌ها و همچنین تعامل با کاربران خود امتناع نخواهند کرد.

به طور کلی، ارز های دیجیتال را با پروژه‌هایی مانند گلد کوئست اشتباه نگیرید. این ارز ها دقیقاً نوعی از پول مانند پول فیات و به همان اندازه باارزش هستند و هیچکس قرار نیست آن‌ها را به رایگان در اختیار شما قرار دهد. در این قسمت از این مقاله و تمامی قسمت‌های پیش رو تأکید می‌کنیم که فریب وعده‌های یک شبه پولدار شدن را نخورید و همیشه با دیده شک به هر شخص یا پروژه‌ای که با چنین وعده‌هایی به شما نزدیک می‌شود بنگرید.


طرح های پانزی (Ponzy)


عملکرد طرح‌های پانزی و هرمی بسیار مشابه است. و در بسیاری از مواقع این دو مفهوم بصورت مترادف به‌کار برده می‌شوند. در عین همه شباهت‌ها، طرح‌های پانزی تفاوت‌های کوچکی با طرح‌های هرمی دارند. طرح های پانزی پروژه‌هایی کلاهبرداری هستند که به کاربران خود این وعده را می‌دهند که در ازای پرداخت مقداری پول و بدون انجام هیچ کار خاص دیگری، سود دریافت کنند. برخی از پروژه‌های هرمی در دنیای واقعی می‌توانند از نوع قانونی و دارای مجوز باشند. در حالی که طرح های پانزی در ذات کلاهبرداری و غیرقانونی هستند. برای مثال می‌توانید گولدکوئست را یک طرح پانزی و بازاریابی‌های شبکه‌ای امروزی را پروژه‌های هرمی در نظر بگیرید.

طرح های پانزی و کلاهبرداری ارز دیجیتال
طرح های پانزی و کلاهبرداری ارز دیجیتال

ادعای تیم توسعه‌دهنده یک طرح پانزی این است که با سرمایه دریافت شده از شما به کار پرداخته و سپس سود این کار را با شما شریک می‌شوند. در حالی که در حقیقت هیچ فعالیت اقتصادی در کار نیست و تنها کاری که آن‌ها انجام می‌دهند، جابجایی پول‌های دریافت شده در بین کاربران است.

ساز و کار این پروژه‌ها به این شکل است که در زمان‌های اولیه شروع به کار خود، پول ها را از کاربران جدید دریافت می‌کنند و بخشی از آن را به عنوان سود به کاربران قدیمی‎‌تر می‌دهند. به این شکل، کاربران قدیمی‌تر آن‌ها را باور کرده و به دوستان و آشنایان خود معرفی می‌کنند. سپس زمانی که تعداد کاربران جدید کاهش یافت و یا سود پروژه به میزان مورد نظر توسعه‌دهنده رسید، این شخص یا اشخاص به همراه سرمایه‌های جذب شده پا به فرار خواهند گذاشت. پانزی از نام یک کلاهبردار شناخته‌شده ایتالیایی به نام چارلز پانزی (Charles Ponzy) گرفته شده است که برای اولین بار از همین روش شروع به کسب درآمد کرد.

نمونه‌های طرح های پانزی در دنیای ارز های دیجیتال به شدت زیاد است. که از بین آن‌ها می‌توان به پروژه‌های بانک ترون (Bank of Tron) و اکو اسمارت (Ecosmart) اشاره کرد. در ادامه هر یک از این پروژه‌ها را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

طرح پانزی بانک ترون

بانک ترون نیز دقیقاً مانند دابل وی یک قرارداد هوشمند بود. اما قرارداد هوشمندی برروی بلاک چین ترون. بانک ترون مانند دابل وی یک پروژه هرمی نبود. ادعای تیم ناشناس توسعه‌دهنده این پروژه این بود که بانک ترون دقیقاً مانند یک بانک واقعی ، سرمایه‌های کاربران را در قالب ارز دیجیتال ترون دریافت کرده و در ازای آن به آن‌ها سود پرداخت می‌کند. درصد سودی که بانک ترون ادعای پرداخت آن به کاربران را داشت، واقعاً جالب توجه بود. این طرح پانزی ادعا می‌کرد که قادر است روزانه چیزی بین ۳.۷% تا ۶.۷% سود به کاربران خود اهدا کند. یعنی چیزی حدود ۱۳۵۰.۵ درصد تا ۲۴۴۵.۵ درصد در سال.

این پروژه نه تنها هیچ توضیحی در خصوص نوع کسب و کار خود ارائه نمی‌کرد، بلکه در برخی مواقع دیده شده بود که فعالیت اقتصادی خود را توزیع پول کاربران در بین خود کاربران تعریف می‌نمود. این خود تعریف دقیق یک طرح پانزیست. همچنین هیچ اطلاعاتی از هویت تیم توسعه‌دهنده این پروژه در دسترس نبود. همانطور که در قسمت قبل اشاره کردیم این مسئله خود یکی از نشانه‌های طرح های کلاهبرداریست. سرانجام بانک ترون حدود یک ماه پیش (اواخر مرداد و اوایل شهریور ۹۹) تمامی دارایی‌های موجود در قرارداد هوشمند خود را به حساب دیگری انتقال داد و با به تاراج بردن سرمایه‌های کاربران، عملاً بعنوان یک طرح پانزی معرفی شد.

طرح پانزی اکو اسمارت

یکی دیگر از نمونه‌های این طرح های پانزی ، پروژه‌ای به نام اکواسمارت است. اکواسمارت نیز مانند بانک ترون یک قرارداد هوشمند برروی بلاک چین ترون است و در ساز و کار آن از طرح‌های هرمی هم بهره‌گیری شده است. حداقل سرمایه لازم برای ورود به پروژه اکواسمارت ۵۰۰۰ ترون است؛ که با احتساب قیمت فعلی ترون (۰.۰۲ دلار یا همان ۲ سنت) ، برای ورود به این پروژه باید حداقل چیزی حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه کنید.

ادعای تیم توسعه اکواسمارت این است که قرار است از این سرمایه‌ها برای راه‌اندازی توکنی به نام ECS استفاده شود؛ توکنی که برای دسترسی به اهداف این پروژه یعنی راه‌اندازی بازی‌های کامپیوتری و صرافی‌های غیرمتمرکز مورد استفاده خواهد بود. نکته قابل توجه این است که به محض ورود سرمایه خود به این طرح، دیگر امکان بازپس ‌ستاندن آن را نخواهید داشت. و این در حالیست که عملکرد هیچ بانک یا حتی هیچ پلتفرم وام‌دهی غیرمتمرکز معتبری به این شکل نیست.

در تمام این سیستم‌ها و پلتفرم‌ها، حداکثر محدودیتی که اعمال می‌شود یک محدودیت زمانی برای عدم بازپس گیری سرمایه است. اما در نهایت شما این امکان را خواهید داشت که در صورت تمایل، اصل سرمایه خود را پس بگیرید. این پروژه از چند سطح تشکیل شده و سقفی را برای میزان دارایی قابل سرمایه‌گذاری قائل نشده است.

مانند تمام پروژه‌های پانزی و هرمی، ادعای این پروژه نیز این است که  هرچه سرمایه بیشتری را وارد طرح کنید، به همان نسبت از سود بیشتری نیز بهره خواهید برد. همانطور که اشاره کردیم، اکواسمارت از طرح های هرمی و سیستم زیرشاخه‌گیری نیز استفاده می‌کند. اما به ادعای تیم توسعه آن، ضرورتی برای این کار وجود ندارد و این امر فقط برای کسب سود بیشتر توسط کاربران است! این طرح پانزی دارای دو وبسایت رسمیست که یکی متعلق به خود پروژه و دیگری متعلق به توکن ECS است. اما در هیچ یک از این دو وبسایت جزئیاتی از فعالیت اقتصادی پروژه و وایت پیپری که عملکرد فنی آن را به طور دقیق تشریح کند وجود ندارد.

از دیگر نمونه‌های طرح‌های پانزی و هرمی در دنیای ارزهای دیجیتال می‌توان به یونیک فایننس (Unique Finance) ، کینگ مانی (King Money) ، ای تو سی (E2C) و وی تو سی (V2C) اشاره کرد.

راهکار

تمامی نکاتی که در خصوص طرح های هرمی ارز دیجیتال عنوان کردیم، در این جا نیز صدق می‌کند. به طور کلی، تجربه نشان داده است که برخی کلیدواژه‌ها هستند که در صورت برخورد با آن‌ها، باید سریعاً به کلاهبرداری بودن پروژه مشکوک شوید. یکی از این کلیدواژه‌ها، عبارتی مانند «سود تضمینی» است. بازار ارز های دیجیتال به طور کلی یک بازار پرنوسان و پرریسک است. حتی موفق‌ترین ارز های دیجیتال نیز در زمان‌های مختلف با نوسان قیمت و عدم ثبات ارزش مواجه می‌شوند. بنابراین چگونه ممکن است که یک کسب و کار سالم در چنین فضایی بتواند چنین مسئولیت بزرگی را پذیرفته و وعده سود تضمینی به شما بدهد؟

پاسخ این پرسش از دو حال خارج نیست: یا این سود تضمینی قرار است از طریق فریب مردم ناآگاه و ستاندن سرمایه آن‌ها به شما برسد و نه از جیب خود توسعه‌دهنده؛ و یا اصلاً هیچ سود تضمینی در کار نیست و این فقط و فقط یک شعار با جنبه تبلیغاتیست. تجربه ناموفق بانک ترون می‌تواند مثال بسیار ملموسی از کلاهبرداری بودن این طرح‌ها باشد.

بانک ترون تا همین چند وقت پیش در حال فعالیت بود و بسیاری از افراد حتی از کشور خودمان ایران نیز عضو شبکه آن بودند. در طول این مدت بارها و بارها در مورد پانزی بودن آن به کاربران هشدار داده شده بود. اما با این حال عده کثیری در دام آن افتاده و همچنان به حمایت از آن می‌پرداختند. با این وجود، پس از گذشت مدتی اصل و سود سرمایه کاربران توسط این پلتفرم به سرقت رسید؛ کاربرانی که حال هیچ راهی برای باز پس‌گیری دارایی‌های خود ندارند.

فراموش نکنید که در دنیای ارز های دیجیتال و قراردادهای هوشمند، ما با ماشین‌ها و کدهای کامپیوتری سر و کار داریم، نه انسان‌هایی دارای درک و شعور ذاتی که بتوان با آن‌ها صحبت کرد و مشکلات خود را با آن‌ها در میان گذاشت. البته سوءاستفاده‌هایی که ممکن است از این قراردادها و پلتفرم‌ها صورت بگیرد به هیچ وجه به معنی بد بودن خود آن‌ها نیست. بلکه این کمترین وظیفه ماست که برای ورود به این دنیای پیچیده، اطلاعات خود را تا حد امکان افزایش دهیم و با دور کردن طمع کسب سریع و رایگان ثروت، در دام این طرح‌های کلاهبرداری نیفتیم.


ICO های جعلی و تقلبی


ICO که مخفف عبارت Initial Coin Offering یا همان عرضه اولیه سکه است، نوعی از تأمین مالی جمعی (crowdfunding) است که برای کسب سرمایه لازم برای راه‌اندازی یک پروژه ارز دیجیتال جدید انجام می‌شود. پیش از تولد اتریوم ، هر ارز دیجیتالی برای شروع به کار خود نیازمند یک بلاک چین مجزا و منحصر بفرد بود؛ و راه‌اندازی یک بلاک چین نیز کار کم‌هزینه و کم‌دردسری نیست. اما با ظهور پلتفرم اتریوم و قرارداد هوشمند آن، این امکان در اختیار همگان قرار گرفت تا ارزهای دیجیتال خود را برروی این بلاک چین پیاده‌سازی و اجرا کنند. به ارز دیجیتالی که برروی یک بلاک چین دیگر راه‌اندازی می‌شود، توکن می‌گویند.

ico های جعلی و کلاهبرداری ارز دیجیتال
ico های جعلی و کلاهبرداری ارز دیجیتال

در طی یک ICO ، یک توکن تولید می‌شود؛ یک وبسایت رسمی برای آن ساخته می‌شود؛ یک وایت پیپر که شامل تمامی نکات و جزئیات فنی و دلایل برتری این ارز دیجیتال بر سایر ارزهاست برای آن نوشته شده و در درون وبسایت قرار می‌گیرد؛ مقدار مشخصی از این توکن با قیمت مناسب برای فروش گذاشته می‌شود؛ و از این طریق سرمایه لازم برای تأسیس بلاک چین جداگانه جذب شده و این بلاک چین ساخته می‌شود. با راه‌اندازی بلاک چین مستقل و تبدیل رسمی این ارز از یک توکن به یک کوین ، احتمال افزایش قیمت آن وجود دارد و از این طریق کسانی که با خریداری این توکن از آن حمایت کرده بودند، به میزانی از سود دست پیدا می‌کنند. توضیح کامل ICO و توکن در این مقاله میسر نیست. اما برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص آن‌ها به این مقالات مراجعه کنید:

البته لازم به ذکر است که در دنیای امروز، ICO ها جای خود را به IEO ها داده‌اند. IEO مخفف عبارت Initial Exchange Offering به معنی عرضه اولیه صرافی است و دقیقاً از همان فرآیند ICO پیروی می‌کند. با این تفاوت که در IEO ، عرضه اولیه توسط یک صرافی انجام می‌شود. صرافی‌ها پس از بررسی کردن برخی نکات در خصوص توکن‌های جدید، آن‌ها را برای عرضه اولیه به فروش می‌گذارند و کاربران می‌توانند به راحتی از طریق همین صرافی‌ها به خریداری آن‌ها بپردازند. حال با همه این اوصاف، مسئله این است که چگونه می‌توان یک ICO اسکم و کلاهبرداری را از یک ICO معتبر تشخیص داد؟ چگونه می‌توان با اطمینان در یک ICO مشارکت کرد؟ می‌دانیم که بسیاری از این پروژه‌ها می‌توانند ابزاری برای کلاهبرداری باشند؛ اما آیا همه ICO ها اسکم هستند؟

در خصوص سوال اول، مواردی وجود دارند که برای سنجش میزان اعتبار یک ICO می‌توانید به بررسی آن‌ها بپردازید. یکی از مهم‌ترین این موارد، مطالعه وایت پیپر این ICO است. وایت پیپر هر توکن جدیدی، باید تمامی جزئیات فنی و نکات مربوط به نقشه راه این توکن را شامل شود. اگر در وایت پیپر یک توکن با عبارات و اصطلاحاتی کلی مانند این که «ما قصد داریم در صنعت بلاک چین انقلاب به پا کنیم» یا «توکن ما قرار است جای تمامی ابزارهای پرداخت را بگیرد» و … مواجه شدید (بدون این که جزئیاتی از چگونگی دسترسی به این اهداف ذکر شده باشد)، از سرمایه‌گذاری برروی آن اجتناب کنید.

همچنین تیم توسعه‌دهنده توکن نیز از عواملی هستند که برای سرمایه‌گذاری برروی هر توکنی باید به آن توجه کرد. اعضای تیم توسعه، میزان اطلاعاتی که در خصوص هر یک ارائه شده، بررسی صحت و اعتبار این اطلاعات، میزان تجربه و فعالیت‌های پیشین مرتبط، میزان فعالیت و پاسخگویی آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی و … از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. البته جایگزینی ICO ها با IEO ها، این مشکلات را تا حد زیادی برطرف کرده است. وقتی که توکنی برای IEO در یک صرافی معتبر مانند بایننس یا کوین بیس قرار می‌گیرد، حداقل می‌توانیم مطمئن باشیم که از مواردی چون حقیقی بودن اعضای تیم توسعه، ملاحظات حقوقی آن‌ها و عدم وجود باگ در کد توکن اطمینان حاصل شده است (البته تأکید می‌کنیم که منظور ما فقط صرافی‌ها معتبر است؛ نه هر نوع صرافی).

پاسخ سوال دوم از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. در یک کلام، می‌توان گفت که هیچ راهی برای اطمینان خاطر از شرکت در یک ICO و هیچ تضمینی برای سودده بودن آن وجود ندارد. تمامی مواردی که در بالا (در خصوص بررسی وایت پیپر و تیم توسعه و …) عنوان کردیم، فقط می‌تواند به شما در تشخیص اسکم بودن یا نبودن یک ICO کمک کند. اما هیچ راهی برای تضمین موفقیت یا عدم موفقیت یک پروژه در آینده وجود نخواهد داشت.

حتی قرار گرفتن یک توکن برای IEO در صرافی‌های معتبر نیز، دلیلی بر موفقیت آن در آینده نیست. این صرافی‌ها فقط این امکان را برای شما فراهم می‌کنند که در صورت تمایل، برروی یکی از این پروژه‌ها سرمایه‌گذاری کنید. پس از آن، مسئولیت تصمیم‌گیری و هرگونه تبعات احتمالی بر عهده خود شماست. سرمایه‌گذاری در یک ICO دقیقاً مانند این است که برروی یک استارتاپ نوپا سرمایه‌گذاری کنید. آیا تضمینی برای موفقیت این استارتاپ و سودده بودن آن در آینده وجود خواهد داشت؟

و در نهایت در خصوص سوال سوم نیز، حقیقت این است که همه ICO ها اسکم نیستند. بسیارند ICO هایی که با نیت راه‌اندازی یک کسب و کار به عرصه ظهور وارد می‌شوند. اما میزان موفقیت آن‌ها برای دستیابی به این اهداف، مسئله‌ای است که به عوامل زیادی بستگی دارد. با این وجود، نمی‌توان انکار کرد که ICO ها راه خوبی برای کلاهبرداری هستند. تا جایی که خود ویتالیک بوترین (خالق پلتفرم اتریوم) نیز در مصاحبه‌ای اعلام کرده است تنها ۱۰ درصد از ICO ها را پروژه‌هایی موفق و باقی آن‌ها را اسکم یا پروژه‌هایی بدون آینده روشن می‌داند.

راهکار

همانطور که در قسمت بالا هم اشاره کردیم، ICO ها مانند طرح های پانزی و هرمی به ذات کلاهبرداری نیستند و بنابراین تصمیم‌گیری برای مشارکت یا عدم مشارکت در یک ICO بر عهده خود شماست. اما این مسئله را فراموش نکنید که سرمایه‌گذاری در یک ICO از ریسک بالایی برخوردار است. ممکن است با مشارکت در یک ICO ، سرمایه شما ده برابر شود. و از طرفی ممکن است همین سرمایه به یک دهم کاهش یابد.

اگر می‌توانید چنین ریسکی را متحمل شوید، می‌توانید به امتحان آن پرداخته و تبعات آن را نیز بپذیرید. به طور کلی، تعیین حد ریسک در هر فعالیتی که در دنیای ارز های دیجیتال انجام می‌دهید کار عاقلانه‌ایست. بر روی مقداری از سرمایه خود ریسک کنید که در صورت از دست رفتن آن، با مشکل مواجه نشوید. و هرگز تمام زندگی و دارایی خود را ریسک نکنید.


استخراج ابری (cloud mining) و اجاره توان پردازشی (Hashrate)


با افزایش محبوبیت ماینینگ یا همان استخراج بیت کوین در جهان، خیلی از افراد به این کار روی آوردند و اقدام به خرید دستگاه ماینر کردند. اما خیلی زود متوجه شدند که نگهداری این دستگاه‌ها در منزل خالی از مشکل نیست. اگر خود شما یا یکی از اطرافیانتان به خرید و نگهداری ماینر پرداخته باشید، می‌دانید که در اختیار داشتن مکان کافی برای نگهداری، سیستم‌های تهویه برای خنک‌سازی آن‌ها و صدای زیادی که تولید می‌کنند، چند نمونه از مشکلاتیست که برای این کار با آن‌ها مواجه خواهید شد.

در همین راستا و برای حل این مشکلات، پدیده‌ای به نام استخراج ابری یا cloud mining به وجود آمد. استخراج ابری به فرآیندی می‌گویند که در طی آن، افراد بجای خرید مستقیم ماینر ، اقدام به اجاره ماینر از شرکت‌هایی بخصوص می‌نمایند. این شرکت‌ها فضای زیادی را (معمولاً در اطراف شهرها) در اختیار داشته و تعداد زیادی از ماینرها را در این فضا نگهداری می‌کنند (در ادبیات بیت کوین و ارزهای دیجیتال، به این مکان‌ها فارم (farm) یا همان مزرعه استخراج گفته می‌شود). شرکت‌های استخراج ابری سپس ماینرهای خود را به سایرین اجاره می‌دهند و در ازای خدماتی که ارائه می‌کنند (هزینه برق و جا و نگهداری و …) مبلغی را از آن‌ها کسر می‌نمایند. به این نوع از استخراج، استخراج ابری می‌گویند

استخراج ابری و کلاهبرداری ارز دیجیتال
استخراج ابری و کلاهبرداری ارز دیجیتال

.

با این حال که ایده استخراج ابری می‌توانست ایده جالبی باشد، اما کلاهبرداری‌های متعددی که از طریق آن‌ها انجام گرفت باعث بدبینی اعضای جامعه ارزهای دیجیتال به آن‌ها گردید. از بارزترین مثال‌های این کلاهبرداری‌ها، می‌توان به هش اوشن (Hashocean) اشاره کرد. هش اوشن یک سرویس استخراج ابری بود که در سال ۲۰۱۲ راه‌اندازی شد و تا سال ۲۰۱۶ به کار خود ادامه داد. در طول این مدت، هش اوشن با استقبال کاربران مواجه شد و تعداد کاربران آن روز به روز افزایش یافت. اما به ناگاه در سال ۲۰۱۶ وبسایت رسمی آن برای همیشه تعطیل گردید و اعضای شرکت آن ناپدید شدند.

از نمونه‌های داخلی سرویس‌های استخراج ابری ، می‌توان به شرکتی به نام آی ماینر (iMiner) اشاره کرد.

سرویس استخراج ابری آی ماینر

آی ماینر که با شعار «اولین استارتاپ در حوزه استخراج بیت کوین در ایران» کار خود را شروع کرد، این روزها بحث و جدل‌های بسیاری را پیرامون خود برانگیخته است. این شرکت ابتدا با دامین iminer.net کار خود را آغاز کرد. اما مدتیست که این دامین بسته شده و شرکت با دامین دیگری به نام dedino.pro به کار خود ادامه می‌دهد.

آی ماینر از ابتدا تبلیغات خود را با ادعای ۷ سال سابقه در زمینه استخراج ابری منتشر کرد. اما بررسی دامین قبلی و ابتدایی این شرکت نشان می‌داد که این دامنه در سال ۲۰۲۰ (سال جاری) ثبت شده است. اطلاعات دقیق و مشخصی از تیم توسعه آی ماینر در دسترس نیست و تنها چیزی که می‌دانیم این است که دفتر مرکزی آی ماینر در آنالیا ترکیه واقع شده است. آن‌ها همچنین یک دفتر در خیابان پاسداران تهران دارند که برای انجام کارهای اداریست. اما در حال حاضر مراجعه حضوری به آن ممکن نیست. آی ماینر ادعا می‌کند که در ۵ کشور جهان در حال فعالیت است. اما دقیقاً معلوم نیست که منظور این افراد کدام کشورها و چه فعالیتیست.

نکته بسیار جالبی که در خصوص آی ماینر وجود دارد این است که در بسیاری از سایت‌های معتبر نقد و بررسی‌هایی در خصوص آن انجام شده و همگی آن‌ها آی ماینر را یک شرکت قانونی و معتبر خوانده‌اند. اما با کمی دقت می‌بینید که متن منتشر شده در همه این سایت‌ها دقیقاً یکسان است. تمامی این متن‌ها با عنوان «آیا آی ماینر قانونی است؟ بررسی سایت iMiner.net » شروع شده و کپی پیست هم هستند. به نظر می‌رسد که این متن‌ها بیشتر یک رپورتاژ آگهی باشند تا یک نقد و بررسی واقعی (رپورتاژ آگهی به نوعی از آگهی گفته می‌شود که در ازای دریافت مبلغی مشخص در یک سایت قرار می‌گیرد و توسط مدیران و اعضای تیم خود سایت تولید نشده است).

آی ماینر برای راه‌اندازی فارم استخراج خود از وزارت صنعت، معدن و تجارت مجوز کسب کرده است و بسیاری در توجیه قانونی بودن فعالیت‌های آی ماینر به این مجوز استناد می‌کنند؛ حال آن که هر شخص یا شرکتی برای راه‌اندازی فارم ماینینگ ملزم به کسب مجوز است و بدون مجوز چنین کاری اساساً ممکن نیست.

از طرفی، اطلاعات ثبت شده در این مجوز نیز با تبلیغاتی که آی ماینر در رسانه‌های مختلف انجام می‌دهد مغایرت دارد. آی ماینر ادعا می‌کند ۶۰۰۰ دستگاه ماینر در اختیار دارد. در حالی که حجم برق مورد نیازی که در مجوز این پروژه به ثبت رسیده برابر با ۷۵۰ کیلووات است. برق مصرفی دستگاه‌های ماینر مختلف با یکدیگر متفاوت است. اما میزان برق مصرف شده توسط ۶۰۰۰ دستگاه ماینر با هیچ فرمولی برابر با ۷۵۰ کیلووات نیست (۷۵۰ کیلووات در بهترین حالت و با احتساب میانگین، برق مصرف شده توسط ۵۰۰ دستگاه ماینر است). با همه این اوصاف و با این حال که هنوز کلاهبرداری بودن پروژه آی ماینر از جنبه قانونی به اثبات نرسیده است، اما خبرهای خوشی از کاربران این طرح به گوش نمی‌رسد.

شکایت‌های بسیاری علیه آی ماینر وجود دارد و بسیاری از افراد نارضایتی خود را به طرق مختلف در خصوص آن ابراز کرده‌اند؛ تا جایی که انجمن بلاک چین ایران نظر خود را در این خصوص اظهار کرده و آی ماینر را پروژه‌ای با وعده‌های خلاف واقع معرفی کرده است.

برای مثال یکی از مشکلاتی که کاربران آی ماینر با آن مواجه هستند، سقف برداشتیست که این سرویس برای کاربران در نظر گرفته است. آی ماینر از ابتدا به کاربران خود وعده می‌دهد که در صورت تمایل، می‌توانند بیت کوین های پرداخت شده خود را برداشت کنند. اما در حقیقت کاربران توانایی برداشت تمام این بیت کوین ها به صورت آنی و یکجا را نداشته و به دلیل سقف برداشت، باید آن را در چندین مرحله برداشت نمایند. از طرفی، هر برداشتی که از آی ماینر انجام می‌دهید یک تراکنش محسوب می‌شود و کارمزدی را از حساب شما کسر می‌کند. به همین دلیل، بیت کوینی که در نهایت دریافت می‌کنید از بیت کوینی که ارسال کرده‌اید کمتر است. شکایت‌های مبنی بر مسدود شدن دسترسی به حساب و عدم پاسخگویی و پشتیبانی مناسب را نیز به همه این موارد اضافه کنید.

راهکار

همانطور که مشاهده می‌کنید، اجاره ماینر و استفاده از روش استخراج ابری معایب خاص خود را به همراه دارد و با دردسرهای زیادی همراه است. به طور کلی در فضای ارز های دیجیتال، استفاده از یک واسطه برای کسب درآمد و انجام ماینینگ و اصولاً هیچ کار دیگری توصیه نمی‌شود. یکی از دلایل ظهور ارز های دیجیتال از ابتدا، حذف واسطه از فرآیندهای مالی بود. شما با رجوع به واسطه‌ای مانند سرویس استخراج ابری، تمام مشکلاتی که رجوع به یک واسطه برای انسان‌ها به همراه داشت را به جان می‌خرید. که البته در رأس همه این مشکل‌ها، مشکل اعتماد به خود واسطه بوده و هست.

توصیه ما این است که هر کاری که در این فضا قصد انجام آن را دارید را، به صورت مستقیم و بی‌واسطه انجام دهید. اگر قصد کسب درآمد از طریق ماینینگ را دارید، اقدام به خرید ماینر نمایید و از هیچ واسطه‌ای برای این کار کمک نگیرید. البته با توجه به مصوبه تعرفه برق برای ماینینگ قانونی در ایران (که برابر با تعرفه برق صادراتیست)، در حال حاضر ماینینگ مستقیم نیز به‌صرفه نیست. چه برسد به اجاره ماینر و استخراج ابری.

با توجه به این مسئله، کار دیگری که می‌توانید انجام دهید خرید مستقیم ارز دیجیتال از صرافی‌ها به جای تلاش برای استخراج آن‌هاست. اگر از اطلاعات خوبی در خصوص ارزهای دیجیتال برخوردار باشید و یا قصد افزایش اطلاعات خود را داشته باشید، می‌توانید از طریق معامله این ارزها به کسب درآمد بپردازید. و در غیر این صورت (و در ساده‌ترین حالت ممکن)، می‌توانید از ارزهای دیجیتال خود برای سرمایه‌گذاری بلندمدت استفاده کنید. در هر دو صورت، ریسک این روش‌ها بسیار کمتر از اعتماد به طرح‌ها و پروژه‌ها و سرویس‌هاییست که مشخص نیست توسط چه کسانی اداره می‌شوند و چه اهدافی را دنبال می‌کنند.


نرم افزار های استخراج ارز دیجیتال توسط موبایل یا کامپیوتر شخصی


به احتمال زیاد در ادبیات ارزهای دیجیتال با عباراتی مانند «نرم افزار موبایلی استخراج بیت کوین» و تبلیغاتی مانند «با تلفن همراه خود به استخراج بیت کوین بپردازید» برخورد داشته‌اید. حقیقت این است که چنین چیزی به هیچ وجه ممکن نیست و این جملات همگی جنبه تبلیغاتی دارند. البته استخراج بیت کوین یا ارزهای دیجیتال شبیه به آن توسط گوشی یا کامپیوتر شخصی از نظر تئوری و اصطلاحاً برروی کاغذ ممکن است. اساساً هر دستگاهی که دارای توان پردازشی و قدرت محاسباتی باشد می‌تواند در نهایت معادلات پیچیده بیت کوین را حل کند. اما مسئله‌ای که وجود دارد، زمانیست که یک دستگاه برای حل این معادلات به آن نیازمند است.

استخراج بیت کوین توسط گوشی همراه و کلاهبرداری ارز دیجیتال
استخراج بیت کوین توسط گوشی همراه و کلاهبرداری ارز دیجیتال

انجام محاسبات بیت کوین توسط گوشی همراه ممکن است سال‌ها به طول بینجامد و یا به یک فرآیند بی‌نهایت تبدیل شود. همچنین می‌توانید به این مسئله، آسیبی که این فرآیند به دستگاه شما وارد می‌کند را نیز اضافه کنید. این نرم افزارها به طور مداوم از توان پردازشی دستگاه شما استفاده می‌کنند. و به همین دلیل، طول عمر باطری و CPU و سایر قطعات سخت‌افزاری آن را به طرز چشمگیری کاهش می‌دهند. به همین جهت است که برای استخراج ارز دیجیتالی مانند بیت کوین ، از دستگاه‌های ماینر استفاده می‌کنند.

ماینرها دستگاه‌هایی تک‌منظوره هستند که فقط و فقط برای حل معادلات ارزهای دیجیتال مبتنی بر گواه اثبات کار طراحی شده‌اند و به دلیل همین تک‌منظوره بودن، از سرعت و توان بالایی در این کار برخوردارند. اگر استخراج بیت کوین با گوشی هوشمند یا لپ‌تاپ ممکن بود، پس چه دلیلی داشت که افراد در سرتاسر جهان با صرف هزینه زیاد به خرید ماینر بپردازند؟‌ آیا به نظر شما این راهی نبود که پیش از ما، به ذهن زبده‌ترین افراد جهان در زمینه کریپتوکارنسی ها برسد؟

تا چندی پیش نرم افزارهای موبایلی زیادی برای استخراج بیت کوین و آلت کوین ها وجود داشتند که برخی از آن‌ها به صورت رایگان دانلود می‌شدند و برخی دیگر با مبالغ کم قابل خریداری بودند. اما پس از مدتی اکثریت آن‌ها از گوگل پلی و اپ استور حذف شدند. یکی از پروژه‌های نام آشنای استخراج بیت کوین با کامپیوتر یا گوشی همراه، کریپتو  تب (CryptoTab) نام دارد

نرم افزار استخراج بیت کوین کریپتو تب (Crypto Tab)

کریپتو تب ابتدا یک افزونه بود که به مرورگر گوگل کروم شما اضافه می‌شد و ادعا می‌کرد که در حین استفاده شما از مرورگر و جستجو در اینترنت، این افزونه به صورت خودکار به استخراج بیت کوین خواهد پرداخت. چندی پیش، کریپتو تب مرورگر خود را عرضه کرد و از حالت افزونه مرورگر خارج شد. البته عملکرد کریپتو تب نیز به شکل هرمی است و با سیستم زیرمجموعه‌گیری به کار خود ادامه می‌دهد. بر اساس ادعای این پروژه و همچنین تجربیات کاربران از آن، کریپتو تب نهایتاً از ۵۰ درصد توان پردازشی سیستم شما استفاده می‌کند. اما همین ۵۰ درصد نیز می‌تواند باعث استهلاک سیستم شود و طول عمر آن را کاهش دهد.

با این حال که اضافه کردن زیرمجموعه در این پروژه اجباری نیست، اما بدون زیرمجموعه فعال درآمد شما به قدری کم خواهد بود که عملاً می‌توان آن را صفر در نظر گرفت. قصد نداریم در این جا به ارائه آمار و اعداد قطعی بپردازیم. چرا که وضعیت هر کاربری متناسب با CPU و دستگاهی که در اختیار دارد نسبت به کاربر دیگر متفاوت است. اما با توجه به بازخورد کلی و تقریبی که ما از کاربران خود دریافت کردیم، اکثریت قریب به اتفاق کاربرانی که یک درآمد حداقلی را از این پروژه کسب کرده بودند، کاربرانی با بیش از ۱۰۰ زیرمجوعه بودند.

با توجه به تجربیات ناخوشایندی که از طرح‌های هرمی در ایران وجود دارد و موضعی که اکثریت ایرانیان نسبت به نتورک مارکتینگ دارند، جذب این تعداد از زیرمجموعه کار راحتی نیست. به‌علاوه، شما در برابر تبلیغاتی که انجام می‌دهید و انرژی و وقتی که سایرین ممکن است در اثر همین تبلیغات در این پروژه صرف کنند مسئولید. و از آن جایی که ما واقعاً هیچ چیزی از کار پروژه‌هایی مانند کریپتو تب نمی‌دانیم، این خود مسئولیت بزرگیست.

نکته جالبی که در خصوص کریپتو تب وجود دارد این است که با این حال که بیت کوین تا ۸ رقم اعشار تقسیم‌پذیر است، اما تعداد صفرهای بیت کوینی که این پروژه از ابتدا نمایش می‌دهد بیشتر از این تعداد است. به همین دلیل و دلایل دیگر، برخی از افراد کریپتو تب را پروژه‌ای می‌دانند که با استفاده از مجموع توان پردازشی‌های به دست آمده، نه به استخراج بیت کوین ، بلکه به استراج ارزهای دیجیتال دیگری مانند مونرو (Monero) می‌پردازد و در نهایت پاداش‌ها را با معادل بیت کوینی پرداخت می‌کند. در هر صورت، به طور دقیق مشخص نیست که توان پردازشی سیستم شما در چه راهی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و برای انجام چه کاری از آن استفاده خواهد شد.

راهکار

مانند تمامی روش‌های پیشین، پیشنهاد ما برای اجتناب از این کلاهبرداری‌ها نیز این است که فکر کسب ارز دیجیتال رایگان را از سر بیرون کنید. و یا این که تبعات آن را نیز بپذیرید. بسیاری از افراد برای نقض این حرف، به تجربه بیت کوین استناد می‌کنند. استناد این افراد این است که بیت کوین نیز از ابتدا یک ارز دیجیتال نوآورانه و فاقد ارزش بود، اما اکنون بیش از ۱۰ هزار دلار قیمت دارد. بنابراین کسانی که از ابتدا به مخالفت با آن نپرداختند و ارزش آن را باور کردند، اکنون به سود هنگفتی دست یافته‌اند (و بالعکس).

باور کنید که این نوع استدلال درست نیست. این که تجربه موفقی مانند بیت کوین در تاریخ به وقوع پیوسته به این معنی نیست که شما باید به امید تکرار آن، به هر شخص یا تیم کلاهبردار و شیادی اعتماد کنید. این کلاهبرداران نیز افراد کم‌هوشی نیستند و دقیقاً از همین جو حاکم بر جامعه سوءاستفاده می‌کنند.

به علاوه، بیت کوین از ابتدا یک ساز و کار دقیق و یک وایت پیپر فوق‌العاده داشت. وایت پیپر بیت کوین به حدی کامل و بی‌نظیر بود که متخصص‌ترین رمزنگاران و برنامه‌نویسان زمان خود را مجاب به حمایت کرد. اکنون که ۱۱ سال از تولد بیت کوین می‌گذرد، این ارز دیجیتال همچنان بر طبق اصول و قواعدی که ساتوشی ناکاموتو از ابتدا پایه‌ریزی کرده بود پیش می‌رود و بجز استثناهایی کوچک، همه‌چیز همانطور که او پیش‌بینی کرده بود در حال انجام است. پروژه‌ای که هیچ پایه و اساسی ندارد و هیچ چیزی در خصوص جزئیات آن مشخص نیست، چگونه می‌تواند به موفقیتی مانند بیت کوین دست پیدا کند؟

البته که هیچ چیزی در این جهان غیرممکن نیست و احتمال وقوع هر اتفاقی ممکن است. اما اگر اهل ریسک‌پذیری و امتحان شانس خود هستید، باید تبعات آن را نیز پذیرید.


حملات فیشینگ (Phishing)


حملات فیشینگ از جمله روش‌های مرسوم کلاهبرداری در فضای ارز های دیجیتال هستند. فیشینگ نوعی حمله است که در آن هکی صورت نمی‌گیرد. بلکه با استفاده از روش‌های جعلی و ساختگی، کاربران به نحوی فریب داده می‌شوند که خود آن‌ها اطلاعات خود را در اختیار کلاهبرداران قرار می‌دهند. رایج‌ترین نوع فیشینگ در فضای ارز های دیجیتال ، فیشینگ از طریق ایمیل است. در این روش، شما ایمیلی را از جانب یک شخص یا شرکت معتبر دریافت می‌کنید. در حالی که این ایمیل مطلقاً متعلق به این شخص یا کمپانی نیست و کاملاً ساختگیست.

حملات فیشینگ و کلاهبرداری ارز دیجیتال
حملات فیشینگ و کلاهبرداری ارز دیجیتال

برای مثال ممکن است که شما ایمیلی را از یک صرافی معتبر ارز دیجیتال دریافت کنید که در آن از شما خواسته شده است بر روی لینکی کلیک کنید و یا به هر دلیلی، رمز عبور حساب خود را تغییر دهید. به محض این که این کار را انجام دهید، این کلاهبرداران به هدف خود دست پیدا خواهند کرد و تمام موجودی شما را به سرقت خواهند برد. نوع دیگری از حملات فیشینگ، از طریق حمله DNS و ساخت وبسایت‌های تقلبی صورت می‌گیرد. در یک جمله DNS ، شما با یک وبسایت با نام و ظاهری دقیقاً مشابه با یک وبسایت معتبر روبه‌رو هستید که در حقیقت یک کلاهبرداریست. استفاده از خدمات این وبسایت به معنی از دست رفتن دارایی‌های شماست.

راهکار

پیشنهاد ما برای کاهش خطر ایمیل‌های فیشینگ این است که به طور کلی، به هیچ ایمیلی که احساس می‌کنید امنیت ارزهای دیجیتال شما را به خطر می‌اندازد (اعم از افزایش امنیت حساب، تغییر کلمه عبور، ورود به لینک و …) توجه نکنید. هر پیامی که قرار باشد از یک وبسایت یا نرم‌افزار معتبر برای شما ارسال شود، در خود این وبسایت یا اپلیکیشن نیز نمایش داده خواهد شد.

برای مثال اگر حساب صرافی ارز دیجیتال شما از شما بخواهد رمز عبور خود را تغییر دهید، این پیام باید در درون حساب شما موجود باشد و نیازی به استفاده از لینک موجود در درون ایمیل نیست. یا به عنوان مثال، ممکن است پیامی را از جانب کیف پول ارز دیجیتال خود دریافت کنید که با ارسال لینکی، شما را دعوت به بروزرسانی کیف پول خود کرده است. به طور حتم باید این پیغام در داخل اپلیکیشن کیف پول شما نیز موجود باشد؛ و باز هم ضرورتی برای توجه به این ایمیل و ورود به لینک ارسال شده وجود ندارد.

همچنین برخی از وبسایت‌های معتبر مانند صرافی ارز دیجیتال بایننس (Binance) ، روش‌هایی اصطلاحاً آنتی فیشینگ (Anti-pishing) را برای مبارزه با حملات فیشینگ در نظر گرفته‌اند. صرافی بایننس از شما می‌خواهد کدی را برای خود تعریف کنید؛ تا این کد در ابتدای تمامی ایمیل‌هایی که از بایننس دریافت می‌کنید قرار بگیرد. بنابراین هر ایمیلی که از بایننس دریافت می‌کنید، باید این کد را در ابتدای خود داشته باشد؛ و در غیر این صورت، ایمیل دریافت شده از نوع فیشینگ است.

و در نهایت این که، به سایت‌هایی که دارای گواهینامه SSL نیستند (خدمات خود را بر بستر HTTPS ارائه نمی‌کنند) اعتماد نکرده و از آن‌ها استفاده نکنید. این مورد برای مقابله با حملات DNS کاربرد دارد. سایت‌های معتبر همگی دارای گواهینامه SSL هستند. دامنه سایتی که دارای گواهینامه SSL باشد، با https آغاز می‌شود (به s آخر https دقت کنید). برای این کار، دو بار به صورت پشت سر هم برروی آدرس سایت کلیک کنید و اگر به جای https ، http را مشاهده کردید، این یعنی سایت قابل اعتماد نیست و می‌تواند جعلی باشد. همچنین وجود آیکون قفل در کنار آدرس سایت نیز نشان‌دهنده گواهینامه SSL است. اگر در کنار آدرس سایتی، آیکون قفل مانند شبیه به شکل زیر را مشاهده کردید، این یعنی سایت دارای گواهینامه SSL و معتبر است.

گواهینامه ssl برای جلوگیری از کلاهبرداری ارز دیجیتال
گواهینامه ssl برای جلوگیری از کلاهبرداری ارز دیجیتال

این مورد بیشتر در خصوص صرافی های ارز دیجیتال و درگاه‌های پرداخت آن‌ها صدق می‌کند. عدم توجه به امنیت صفحه درگاه پرداخت یک صرافی و وارد کردن اطلاعات کارت، می‌تواند باعث به خطر افتادن امنیت حساب بانکی شما شود.


صرافی های مشکوک و نامعتبر


خرید و فروش ارز های دیجیتال در دنیای امروز ما، در اکثریت مواقع توسط صرافی های ارز دیجیتال انجام می‌پذیرد. از همین رو، بسیاری از کلاهبرداری‌ها نیز می‌تواند در همین فضا به انجام برسد. البته لازم به ذکر است که منظور از این کلاهبرداری، هم کلاهبرداری‌های انجام شده توسط صاحبان صرافی‌هاست و هم انواع انجام شده توسط هکرها که با حمله به این صرافی‌های اینترنتی، دارایی‌های هزاران یا میلیون‌ها کاربر را به سرقت می‌برند.

صرافی های نامعتبر و کلاهبرداری ارز دیجیتال
صرافی های نامعتبر و کلاهبرداری ارز دیجیتال

در طول تاریخ، نمونه‌های زیادی از هک صرافی‌ها وجود داشته که شناخته‌شده‌ترین آ‌ن‌ها، هک صرافی بزرگ Mt. Gox است. Mt. Gox در زمان کار خود (سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴) محبوب‌ترین صرافی بیت کوین بود و بیش از ۷۰ درصد معاملات بیت کوین جهان توسط این صرافی انجام می‌گرفت. این صرافی چندین بار مورد هک واقع شد و روی هم رفته حدود ۷۵۰ هزار بیت کوین از آن به سرقت رسید. گفته می‌شود چیزی حدود ۲۰۰ هزار از این بیت کوین ها به کاربران باز گردانده شد. اما تکلیف بخش اعظم این بیت کوین ها هنوز مشخص نیست. بنابراین در این قسمت از این مقاله، تصمیم گرفتیم برخی از نکاتی را عنوان کنیم که برای انتخاب یک صرافی ارز دیجیتال مطمئن باید به آن‌ها توجه کنید.

راهکار

اولین نکته‌ای که قصد داریم به آن بپردازیم بسیار ساده و بدیهی است. برای انتخاب یک صرافی مطمئن، به سابقه و حسن شهرت آن توجه کنید. حسن شهرت در این مسئله، معیار کم‌اهمیتی نیست. رضایت کاربران از یک صرافی و رجوع تعداد زیادی از افراد به آن، اعتباری نیست که به راحتی به دست بیاید و هیچ کسب و کاری حاضر نیست که این اعتبار را به سادگی از دست بدهد.

تجربه عنوان شده در خصوص صرافی Mt. Gox نباید شما را در این زمینه گمراه کند. همانطور که بیان کردیم، Mt. Gox در حد فاصل سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ به فعالیت می‌پرداخت و این سال‌ها، زمان‌های ابتدایی شروع به کار بیت کوین بود. اکنون که در سال ۲۰۲۰ به سر می‌بریم، صرافی های ارز دیجیتال نیز با پیشرفت‌های صورت گرفته در سایر حوزه‌های تکنولوژی پیش رفته‌اند؛ از باگ‌های احتمالی و موجود بیش از پیش آگاه شده‌اند؛ و راه‌های مثمر ثمری را برای مقابله با آن‌ها یافته‌اند. از نمونه‌های صرافی‌های معتبر در جهان امروز می‌توان به بایننس (Binance)، کوین بیس (Coinbase)، بیت فاینکس (Bitfinex)، جمینی (Gemini) و … اشاره کرد.

البته لازم به ذکر است که استفاده از این صرافی‌ها برای کاربران ایرانی ممنوع است. برخی از آن‌ها (مانند بایننس) کاربران را ملزم به احراز هویت نمی‌کنند و در نتیجه با استفاده از VPN می‌توان در آن‌ها ثبت نام کرد؛ در حالی که در برخی دیگر (مانند کوین بیس) ، احراز هویت اجباریست و در نتیجه استفاده از فیلترشکن نیز کارساز نیست. با این حال، حتی صرافی‌هایی مانند بایننس که با استفاده از VPN می‌توان در آن‌ها ثبت نام کرد نیز امکان خرید مستقیم ارز دیجیتال با ریال را در اختیار کاربران قرار نمی‌دهند و شما فقط می‌توانید ارزهای دیجیتال خود را توسط آن‌ها به یکدیگر تبدیل کنید. بنابراین در هر صورت، اولین قدمی که برای خرید ارز دیجیتال باید بردارید رجوع به یک صرافی ایرانیست.

نکته عنوان شده در خصوص بررسی اعتبار و سابقه صرافی، در خصوص صرافی‌های ایرانی نیز صدق می‌کند. در حال حاضر با یک جستجوی کوچک در اینترنت، به تعدادی از صرافی‌های معتبر ارز دیجیتال ایرانی دست خواهید یافت. معمولاً نتایج یافت شده در صفحه اول گوگل و نتایجی که به صورت متفق‌القول در وبسایت‌های مختلف یافت و پیشنهاد می‌شوند، می‌توانند قابل اعتماد باشند.

البته فراموش نکنید که همانطور که در قسمت قبل عنوان کردیم، مسئله امنیت صرافی می‌تواند از دو جهت قابل بررسی باشد: از جهت کلاهبرداری‌های انجام شده توسط هکرها، و کلاهبرداری‌های انجام شده توسط خود صرافی. کلاهبرداری انجام شده توسط یک صرافی می‌تواند به این شکل باشد که شما مقدار پولی که برای خرید ارز دیجیتال در نظر گرفته‌اید را برای آن‌ها ارسال می‌کنید، اما آن‌ها ارز دیجیتال شما را به کیف پولتان ارسال نمی‌کنند. نمونه شناخته‌شده این اتفاق در بین صرافی‌های ایرانی، صرافی بیت عگاه (Bitegah) است. این صرافی که یکی از صرافی‌های فعال ارز دیجیتال در ایران بود، در اواخر شهریور سال ۹۸ فعالیت خود را متوقف کرد و سرمایه‌های کاربران را به سرقت برد. واضح است که احتمال وقوع چنین اتفاقی از سوی صرافی‌های کوچک و کم‌سابقه بیشتر است تا صرافی‌های نام آشنا و پرسابقه.

در راستای اجتناب از به سرقت رفتن دارایی‌های خود توسط هکرها نیز، عاقلانه‌ترین کار این است که ارز دیجیتال خریداری شده را در حساب خود صرافی قرار ندهید و آن را به کیف پول ارز دیجیتال خود منتقل کنید. همانطور که می‌دانید، هر صرافی از حسابی برخوردار است که می‌توانید ارزهای دیجیتال خریداری شده خود را در آن نگهداری کنید. اما پیشنهاد ما به شما این است که از این کار پرهیز کنید. نگهداری ارز دیجیتال در حساب صرافی می‌تواند احتمال از دست رفتن آن در صورت وقوع هرگونه هک و کلاهبرداری را افزایش دهد.

همچنین یکی دیگر از مواردی که می‌توانید به آن توجه کنید، بیمه بودن صرافی در برابر حملات و پیشامدهای احتمالیست. اکنون که در زمان نگارش این مقاله هستیم (۶ مهر ۹۹)، خبرهایی از هک شدن یک صرافی نام‌آشنای سنگاپوری به نام کوکوین (KuCoin) به گوش می‌رسد. خبرها حاکی از آن است که بیش از ۱۵۰ میلیون دلار از سرمایه کاربران توسط هکرها به سرقت رفته است، و تیم مدیریتی صرافی نیز این هک را تأیید کرده‌اند. اما با این حال، مدیران صرافی به کاربران خود اطمینان خاطر داده‌اند که مبالغ به سرقت رفته را از طریق حساب بیمه خود جبران خواهند کرد. یک تیم مدیریتی مسئول و معتبر در زمان وقوع حوادث این چنینی، در برابر کاربران خود احساس مسئولیت می‌کند و تدابیری را از پیش برای حراست از سرمایه‌های آن‌ها می‌اندیشد.

و در نهایت این که، فراموش نکنید که صرافی های ارز دیجیتال در ایران دارای مجوز قانونی نیستند. البته کار آن‌ها غیرقانونی هم نیست و بهتر است بگوییم هنوز در خصوص آن‌ها قانون‌گذاری لازم انجام نگرفته است. به همین دلیل، در صورتی که سرمایه خود را در یکی از این صرافی‌ها از دست بدهید، تضمینی برای بازگشت آن وجود نخواهد داشت. البته رییس پلیس فتا ناجا ضمن اعلام هشدار به مردم برای افزایش آگاهی خود در این زمینه، اظهار کرده است که با کلاهبرداران اینترنتی و سارقان سرمایه مردم برخورد خواهد کرد؛ اما به طور حتم اثبات جرم در این زمینه پیچیدگی‌های خاص خود را خواهد داشت و ذات غیرمتمرکز ارزهای دیجیتال نیز بر این پیچیدگی خواهد افزود. بنابراین بهتر است که از ابتدا با آگاهی لازم در این مسیر گام بردارید و هر ریسک و خطر احتمالی را پیش‌بینی و مرتفع نمایید.


عرضه پول به سایرین برای معامله


این که شما پول یا ارز دیجیتال خود را برای معامله به کسی بسپارید، به ذات کلاهبرداری نیست. امروزه خیلی از شرکت‌های دارای مجوز هستند که ارز دیجیتال افراد را از آن‌ها دریافت کرده و به معامله با آن می‌پردازند. اما مسئله‌ای که وجود دارد، مسئله اعتماد است.

عرضه پول به سایرین برای معامله و کلاهبرداری ارز دیجیتال
عرضه پول به سایرین برای معامله و کلاهبرداری ارز دیجیتال

همانطور که در قسمت قبل نیز بیان کردیم، در خصوص ارزهای دیجیتال هنوز در ایران قانون‌گذاری رسمی صورت نگرفته است. ممکن است با خود فکر کنید که این شرکت‌ها دارای مجوز هستند و ارز دیجیتال شما در دست آن‌ها در امان است. اما مسئله‌ای که وجود دارد این است که اگر به احتمال یک درصد اتفاق ناخوشایندی رخ دهد، برای اثبات جرم و پس گرفتن ارز دیجیتال خود واقعاً با مشکل مواجه خواهید شد. تا حدی که اولین مسئله‌ای که با آن برخورد خواهید کرد، تشخیص دایره حقوقی متناسب با شکایت شماست. پیچ و خم‌های قانونی، صرف زمان فراوان، نگرانی بازپس‌گیری سرمایه و کاهش ارزش سرمایه در طول این مدت، از مشکلاتی هستند که می‌توان به آن‌ها اشاره کرد.

راهکار

همانطور که در قسمت مربوط به استخراج ابری نیز اشاره کردیم، پیشنهاد ما برای جلوگیری از اتفاقات این چنینی این است که در دنیای ارزهای دیجیتال ، هیچ کاری را از طریق واسطه انجام ندهید. دنیای ارز های دیجیتال دنیای حذف واسطه‌هاست. بنابراین شما نیز سعی کنید با کسب مهارت لازم، هر کاری که قصد انجام آن را دارید را شخصاً و به صورت مستقیم انجام دهید. در این صورت هم خطراتی مانند کلاهبرداری را کاهش خواهید داد و هم در صورت ارتکاب هرگونه اشتباهی، از آن درس خواهید گرفت و به تجربیات و مهارتتان افزوده خواهد شد.


دوره های آموزشی با تبلیغات اغراق‌آمیز و انگیزشی


دقیقاً مانند عرضه پول به سایرین برای معامله، دوره های آموزشی ارز دیجیتال نیز به ذات کلاهبرداری نیستند و اتفاقاً بسیاری از آن‌ها بسیار پرفایده ظاهر می‌شوند. اما متأسفانه در کشور ما ایران، افرادی نیز وجود دارند که از عدم آگاهی مردم و همچنین از وضعیت بد اقتصادی سوءاستفاده می‌کنند و با تبلیغات اغراق‌آمیز و دروغین، سرمایه آن‌ها را به سمت خود جذب می‌نمایند. تبلیغاتی مانند «روش‌های تضمینی کسب سود با ارزهای دیجیتال» و «با یک دوره سه ماهه به یک تریدر حرفه‌ای تبدیل شو» و … نمونه‌هایی از این قبیل تبلیغات هستند.

دوره های اموزشی انگیزشی و کلاهبرداری ارز دیجیتال
دوره های اموزشی انگیزشی و کلاهبرداری ارز دیجیتال

اولاً همانطور که پیش‌تر نیز عنوان کردیم، ارزهای دیجیتال دارایی‌هایی پرنوسان هستند. حتی حرفه‌ای‌ترین تریدرها نیز گاهی در این بازار، سرمایه خود را از دست می‌دهند و یا از ارزش آن کاسته می‌شود. بنابراین در چنین فضایی، کسب سود تضمینی به هیچ وجه ممکن نیست و این عبارت از اساس غلط است. شخص یا گروهی که از ابتدا با یک شعار تبلیغاتی آمیخته با دروغ کار خود را آغاز می‌کنند، می‌توان نتیجه گرفت که به دنبال سود تضمینی برای خود هستند و نه برای شما.

ثانیاً، تبدیل شدن به یک تریدر حرفه‌ای هدفی نیست که صرفاً با کسب دانش و آشنایی با مهارت‌های اولیه قابل دسترسی باشد. انجام ترید به صورت حرفه‌ای در نهایت فقط و فقط با تجربه و آزمون و خطا امکان‌پذیر است. به طور کلی گفته می‌شود که برای انجام ترید به صورت حرفه‌ای، به سه فاکتور دانش (knowledge)، توانایی (ability) و مهارت (skill) نیاز است. دوره های آموزشی ارز دیجیتال می‌توانند فاکتور اول (یعنی دانش) را در اختیار شما قرار دهند. اما دو فاکتور دیگر فقط و فقط با سعی و تلاش خود شما به دست خواهند آمد.

البته لازم به ذکر است که این مسئله فقط در خصوص ارزهای دیجیتال هم نیست. و متأسفانه در همه زمینه‌ها (از دوره‌های آموزشی کنکور گرفته تا زبان انگلیسی و روانشناسی و موفقیت و…) با آن روبه‌رو هستیم. تا چندین سال پیش مردم از آگاهی کمتری در خصوص تبلیغات این چنینی برخوردار بودند و آن‌ها را به راحتی باور می‌کردند. با این حال، گسترش شبکه‌های اجتماعی در دنیای امروز ما نیز می‌تواند مانند یک تیغ دولبه عمل کند. اگر ما از آگاهی لازم برخوردار باشیم، می‌توانیم با این افراد سودجو مقابله کنیم و اطلاعات خودمان را با سایرین نیز به اشتراک بگذاریم. در غیر این صورت، همین شبکه‌های اجتماعی می‌تواند بهترین امکان را برای این افراد فراهم کند تا به تبلیغات و شستشوی ذهنی ادامه دهند.

راهکار

یکی از پیشنهادهای ما برای مقابله با هزینه‌های اضافی این چنینی این است که با مطالعه و تحقیق کافی، خودتان به دانش مورد نیاز برای انجام ترید و فعالیت در فضای ارزهای دیجیتال دست پیدا کنید. می‌توان گفت تمام چیزی که در دوره های آموزشی ارز دیجیتال عرضه می‌شود، در اینترنت و منابع مختلف داخلی و خارجی نیز موجود است. تنها کاری که برگزارکنندگان این دوره‌ها انجام می‌دهند این است که این اطلاعات را در کنار هم قرار داده و یک سیر منطقی و صفر تا صدی برای آن تولید می‌کنند.

البته منظور از این حرف، زیر سوال بردن ارزش این کار نیست. اتفاقاً همین در کنار هم چیدن اطلاعات و پیدا کردن نقطه شروع (آن هم در دنیای بی‌کرانی از اطلاعات) یکی از معضلات افراد تازه‌کار است. اگر جزء آن دسته از افراد هستید که فکر می‌کنید می‎توانید با صرف کمی وقت و سر و کله زدن با حجم بالایی از اطلاعات بلاخره راه خود را پیدا کنید، پس احتمالاً به مربی و دوره آموزشی احتیاجی نخواهید داشت. اما اگر این کار برایتان دشوار است، در این صورت می‌توانید از یک دوره آموزشی کمک بگیرید.

مهم‌ترین نکته‌ای که در این جا وجود دارد، شیوه انتخاب شخص یا گروه مدرس است. پیشنهاد جدی ما در این زمینه این است که سری به شبکه‌های اجتماعی مربی مورد نظر بزنید و فعالیت‌های پیشین و فعلی و تحصیلات او را رصد کنید. بهترین مربیان ارز دیجیتال در حال حاضر، یا افرادی هستند که خود در این زمینه فعالند (مانند بیت کوینرها، تریدرها، ماینرها و …) و یا افراد آکادمیکی که تحصیلات یا شغل مرتبط در زمینه بلاک چین و ارزهای دیجیتال دارند.

اکثریت افرادی که در حال حاضر به تدریس ارز های دیجیتال می‌پردازند، متعلق به هیچ یک از این دو گروه نیستند. این افراد فقط سخنران‌های انگیزشی هستند که به دلیل محبوبیت امروز ارزهای دیجیتال ، این حوزه را برای کار برگزیده‌اند (افرادی که تا چند وقت پیش به سخنرانی در مورد روانشناسی و اعتماد به نفس و راه‌های پولدار شدن و قانون جذب و موضوعات این چنینی می‌پرداختند). افراد فعال در حوزه‌های دیجیتال مارکتینگ و نتورک مارکتینگ (حداقل از نظر ما) برای تدریس ارز دیجیتال به صورت حرفه‌ای مناسب نیستند.

علاوه بر این، افرادی که واقعاً از تخصص بیشتری در زمینه ارزهای دیجیتال برخوردارند، دید متواضعانه‌تر و منطقی‌تری نسبت به این بازار دارند. البته این امر طبیعیست. چرا که هر چه بیشتر در این دنیا پیش بروید، بیشتر متوجه گستردگی و نامحدود بودن آن خواهید شد. کسانی که به شما وعده پولدار شدن تضمینی را می‌دهند، اغلب از یک دانش سطحی در این زمینه برخوردار هستند و به شما نیز این حس را القا می‌کنند که با آگاهی از تعدادی تکنیک و تاکتیک محدود، می‌توان همه چیز را در خصوص ارزهای دیجیتال کشف کرد.

و در نهایت نیز، پیشنهاد ما به شما این است که به کامنت‌های موجود در شبکه‌هایی مانند اینستاگرام اعتماد نکنید و آن را منبعی برای قضاوت قرار ندهید. در دنیای امروز حتی نمی‌توان از واقعی بودن یا فیک بودن این کامنت‌ها مطمئن شد. و علاوه بر آن، ممکن است این نظرات توسط افرادی ثبت شده باشد که خود قربانی پروپاگاندای چنین صفحاتی هستند. دانش و آگاهی خود را افزایش دهید؛ دیدی منطقی و معقولانه داشته باشید؛ تحت تأثیر جوهای زودگذر قرار نگیرید؛ و تصمیمات خود را بر مبنای نظرات هر شخصی تغییر ندهید.


پروژه های مشکوک ارز دیجیتال


آخرین نکته‌ای که قصد داریم در خصوص آن صحبت کنیم، پروژه های مشکوک ارز دیجیتال هستند. امروزه برخی پروژه‌ها و ارزها در این فضا وجود دارند که هنوز کلاهبرداری بودن آن‌ها به اثبات نرسیده است. اما با توجه به اطلاعاتی که ما داریم و تجربیات موجود، عملکرد آن‌ها مشکوک به نظر می‌رسد. از نمونه‌های این پروژه‌ها می‌توان به پای نتورک (Pi network) و Initiative Q اشاره کرد. در ادامه، هر یک از این پروژه‌ها را به صورت جداگانه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

پای نتورک (Pi network)

همانطور که در قسمت‌های قبل نیز عنوان کردیم، بیت کوین و ارز های دیجیتالی مانند بیت کوین که از الگوریتم اجماع گواه اثبات کار استفاده می‌کنند، قابلیت استخراج با گوشی یا کامپیوتر را نداشته و فقط و فقط با دستگاه‌های ماینر قابل استخراج هستند. اما امروزه ارزهای دیجیتالی به عرصه ظهور راه یافته‌اند که ادعا می‌شود می‌توان آن‌ها را با گوشی استخراج کرد. طبق ادعای توسعه‌دهندگان، این ارزها به این دلیل به وجود آمده‌اند که همگان بتوانند توسط گوشی‌های خود آن‌ها را استخراج کنند و برای این کار نیازی به دستگاه‌های گران قیمت نباشد. یکی از نمونه‌های شناخته شده چنین طرح‌هایی، پروژه‌ای به نام پای نتورک (Pi network) است.

پای نتورک و کلاهبرداری ارز دیجیتال
پای نتورک و کلاهبرداری ارز دیجیتال

پای نتورک یک پروژه با ارز دیجیتال منحصر بفرد خود به نام پای است؛ ارز دیجیتالی که ادعا می‌شود قابلیت استخراج توسط گوشی را داراست. پای نتورک نیز تا حدی از ساختار هرمی تبعیت می‌کند؛ از این نظر که اگر شخصی توسط لینک و شناسه دعوت ارسال شده از جانب شما این نرم‌افزار را دانلود کند، شما پاداشی را دریافت خواهید کرد. البته این پاداش در قالب Pi به شما اهدا می‌شود. ارز (به ظاهر) دیجیتالی که هنوز هیچ اعتباری ندارد و فقط یک عدد است. تعداد Pi های شما در این نرم افزار برایتان نمایش داده می‌شوند و طبق ادعای این تیم، در آینده این Pi ها دارای اعتبار خواهند شد. در حال حاضر Pi در هیچ صرافی به خرید و فروش نمی‌رسد و نام آن در هیچ وبسایت معتبری به چشم نمی‌خورد.

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات پای نتورک ، وایت پیپر آن است. در وایت پیپر پای نتورک هیچگونه اطلاعاتی در خصوص ساز و کار و جزئیات این پروژه مطرح نشده است. حتی اطلاعاتی در خصوص بلاک چین پای نتورک نیز موجود نیست. و معلوم نیست که پای یک کوین است یا یک توکن. تنها چیزی که بیان شده است این است که پای می‌تواند توسط گوشی استخراج شود. اما در خصوص این که چگونه چنین چیزی ممکن است صحبتی نشده است. مگر پای از چه مکانیزم اجماعی استفاده می‌کند که می‌توان توسط گوشی آن را استخراج کرد؟ این حداقل سوالی بود که باید در وایت پیپر به آن پاسخ داده می‌شد.

علاوه بر این، هر شخصی با هر سطحی از آگاهی در خصوص ارزهای دیجیتال (و با کمی آشنایی با زبان انگلیسی)، با یک نگاه گذرا به وایت پیپر پای نتورک درخواهد یافت که این وایت پیپر واقعاً یک متن آکادمیک نیست. متن وایت پیپر در قسمت نقشه راه تمام شده و حتی یک جمع‌بندی کلی نیز صورت نگرفته است. محاسبات ریاضی ساده‌ای که در این وایت پیپر انجام شده نیز دقیق نیست. و چنین چیزی از پروژه‌ای که ادعا می‌کند توسط تیمی از دانشجویان دکتری دانشگاه استنفورد توسعه داده شده است بعید است.

Initiative Q یا به اختصار Q

یکی دیگر از پروژه‌هایی که اخیراً توجه بسیاری از افراد را به خود جلب کرده و بحث و گفتگوهای زیادی پیرامون آن وجود دارد، پروژه‌ای به نام Initiative Q است. البته Q از سال ۲۰۱۸ فعالیت خود را آغاز کرده و تا کنون توانسته بیش از ۲ میلیون کاربر را از نقاط مختف جهان به خود جذب کند. اولین نکته‌ای که باید بدانید این است که Q اساساً یک ارز دیجیتال و رمزپایه نیست. بلکه به ادعای تیم توسعه‌دهنده، یک سیستم پرداخت جدید است که قصد دارد جای سیستم‌های پرداخت قدیمی و سنتی را بگیرد. Q مبتنی بر بلاک چین نیست و بنابراین به احتمال زیاد تراکنش‌های آن از نوع غیرقابل‌بازگشت و ناشناس نخواهند بود (البته اگر چنین سیستم پرداختی هیچوقت راه‌اندازی شود).

initiative q و کلاهبرداری ارز دیجیتال
initiative q و کلاهبرداری ارز دیجیتال

با یک سرچ کوچک در خصوص Initiative Q ، به طور مکرر با جملاتی از این دست روبه‌رو می‌شوید:

«Initiative Q حاصل تلاش یک تیم هشت نفره از اعضای پروژه پی‌پال است که هدف آن ایجاد یک سیستم پرداخت جدید به جای کارت‌های بانکیست.»

این ادعا از اساس دروغ است و توسعه‌دهندگان Q از اعضای پروژه پی پال نبوده‌اند. یکی از بنیان‌گذاران Q به نام سار ویلف (Saar Wilf) شرکت پرداختی به نام Fraud Sciences را تأسیس کرده بود که در سال ۲۰۰۸ توسط پی پال خریداری شد. تلاش توسعه‌دهندگان Q برای استفاده از نام و اعتبار پی پال خود یکی از عواملیست که می‌تواند شک ما را نسبت به این پروژه بربیانگیزد.

علاوه بر آن، Q نیز مانند پای نتورک از سیستم هرمی بهره می‌برد. برای عضویت در شبکه Q به لینک دعوت احتیاج خواهد داشت و پس از ثبت نام نیز، می‌توانید خود لینک دعوت را برای (حداکثر) ۵ نفر ارسال کنید. در ازای ثبت نام در این پروژه و همینطور در ازای دعوت هر یک از این ۵ نفر، مقدار زیادی از ارز Q را دریافت می‌کنید. که البته این مقدار نیز مانند پای در قالب یک عدد در درون نرم‌افزار Q به شما نمایش داده خواهد شد. Q در حال حاضر هیچ ارزشی ندارد. اما ادعای تیم سازنده این است که قصد دارند ارزش هر Q را به یک دلار برسانند (توجه داشته باشید که این یک ادعاست و هیچ تضمینی برای عملی شدن آن وجود ندارد).

سوالی که خیلی از افراد مطرح می‌کنند این است که چرا Q باید از سیستم هرمی بهره ببرد؟ Q کاربران را ترغیب می‌کند که با دعوت دوستان خود به این شبکه در روزهای ابتدایی ثبت نام، مقدار Q بیشتری را به خود اختصاص دهند. اگر در روزهای ابتدایی که در این پروژه ثبت نام می‌کنید دوستان خود را به Q دعوت کنید، Q بیشتری به شما تعلق می‌گیرد و در غیر این صورت، این فرصت را از دست خواهید داد. سوال این است که این وعده‌های وسوسه‌انگیز و تلاش برای ایجاد حس طمع در کاربران برای چیست؟

دقیقاً مانند پای نتورک ، هیچگونه جزئیاتی از نحوه کار و نقشه راه Q در دسترس نیست. توسعه‌دهندگان آن مدام این جمله را تکرار می‌کنند که در صورت شروع به کار رسمی Q ، این ارز اعتبار خواهد یافت و این به نفع کاربرانی که ثبت نام کرده‌اند خواهد بود. اما هیچوقت اعلام نشده است که این شروع به کار کی و در چه صورتی انجام خواهد گرفت.

یکی دیگر از نکاتی که باعث می‌شود برخی با دیده شک به Q و وعده‌های آن نگاه کنند این است که اکنون دو سال از عرضه این پروژه گذشته، اما هنوز هیچ پیشرفتی در کار آن صورت نپذیرفته است. این پروژه هنوز هم مانند دو سال پیش در حال جذب کاربران است و هیچ تغییری در روند پیشرفت آن انجام نگرفته است. اعضای تیم توسعه آن حتی هیچگونه اطلاعاتی در خصوص نزدیک شدن یا نشدن به زمان شروع به کار رسمی این پروژه را نیز در اختیار کاربران قرار نداده‌اند.

و در نهایت این که، همانطور که چندین بار اشاره کردیم، برای ثبت نام در Q نیاز دارید تا با استفاده از ایمیل خود در آن ثبت نام کنید. این شاید تاریک‌ترین نکته‌ای باشد که در خصوص Q وجود دارد. شاید از نظر شما ثبت نام با استفاده از ایمیل مسئله نگران‌کننده‌ای نباشد. اما حقیقت این است که این نوع از ثبت نام اطلاعات فراوانی را در خصوص افراد از سرتاسر جهان در اختیار این تیم قرار می‌دهد. پیش‌تر نیز عنوان کردیم که اکنون بیش از ۲ میلیون کاربر از اقصی‌نقاط جهان در پروژه Q ثبت نام کرده‌اند. خودتان می‌توانید حدس بزنید که چه حجمی از اطلاعات اکنون در دست توسعه‌دهندگان این پروژه قرار دارد.

با همه این اوصاف، ممکن است فکر کنید که اگر تنها کاری که برای به دست آوردن پای و Q باید انجام دهیم نصب یک نرم‌افزار است و هیچگونه سرمایه‌گذاری در کار نیست، پس امتحان کردن آن چه ضرری دارد؟ این سوال را می‌توان از دو منظر پاسخ داد (البته توجه داشته باشید که پاسخ‌هایی که در این جا مطرح می‌کنیم لزوماً مربوط به پای و Q نیست و می‌تواند در خصوص هر پروژه‌ای که شما را ترغیب به نصب نرم‌افزار می‌کند کارایی داشته باشد).

اول این که هر نرم‌افزاری برای نصب برروی گوشی قابل اعتماد نیست. خیلی از این نرم‌افزارها می‌توانند از اساس بدافزار باشند. بدافزارها تلفن همراه شما را آلوده می‌کنند و از این طریق می‌توانند به کنترل تماس‌ها و پیام‌ها، هک اطلاعات بانکی، تغییر و حذف اطلاعات، و حتی رمزنگاری اطلاعات شما بپردازند. در هر زمان که احساس کردید عملکرد باطری گوشی شما به طور محسوسی ضعیف شده و یا مصرف اینترنت آن به طور غیرمعمولی زیاد است، به وجود یک بدافزار در تلفن همراه خود مشکوک شوید.

ثانیاً، این نرم‌افزارها ممکن است واقعاً از توان پردازشی دستگاه شما استفاده کنند، اما نه به نفع شما، بلکه به نفع خودشان. همانطور که گفتیم، توان پردازشی یک دستگاه برای استخراج بیت کوین و ارزهای دیجیتال شبیه به آن کافی نیست. اما مجموع توان پردازشی هزاران یا میلیون‌ها دستگاه می‌تواند برای این کار کافی باشد. استفاده از توان پردازشی دستگاه شما لزوماً در راستای انجام استخراج نیز نیست و می‌تواند بسیاری دلایل نامعلوم دیگر که ما از آن‌ها آگاهی نداریم داشته باشد.

در خصوص پروژه‌ای مانند Q ، مسئله ثبت نام و ارائه اطلاعات نیز مطرح است. شاید ارائه اطلاعاتی مانند ایمیل و نصب یک نرم‌افزار بر روی گوشی، برای شخص شما مشکلی را ایجاد نکند. اما همین امر در مقیاس گسترده و با افزایش تعداد کاربران می‌تواند به سازندگان این پروژه‌ها در دست‌یابی به اهدافشان کمک کند؛ اهدافی که ما از آن‌ها اطلاعی نداریم.


جمع‌بندی


در این مقاله، سعی کردیم روش های مرسوم کلاهبرداری در فضای ارز های دیجیتال را به شما معرفی کنیم و برای هر یک، مثال و همچنین راهکاری را نیز ارائه دهیم. دنیای ارز های دیجیتال هرروز در حال پیشرفت و گسترش است و به همان نسبت، هرروز روش‌های جدیدتری برای کلاهبرداری در این فضا مورد استفاده قرار می‌گیرند. شاید تنها راهی که برای دوری از کلاهبرداری های ارز دیجیتال وجود داشته باشد این است که اطلاعات خود را همگام با پیشرفت‌های این حوزه به‌روزرسانی کنید و توانایی ایستادگی در برابر روش‌های طمع‌برانگیز اما پرریسک را در خود تقویت نمایید.

همه ما انسان‌ها به ذات از توانایی تمییز راه معقول و منطقی از راه مشکوک و پرخطر برخورداریم. اما به دلیل طمع و میل به کسب سود کلان در مدت زمان کم، این احساس درونی را نادیده می‌گیریم و در دام انسان‌های شیاد و کلاهبردار می‌افتیم؛ انسان‌هایی که از همین نقطه ضعف به نفع خود استفاده می‌کنند. بنابراین اگر دوست ندارید سرمایه خود را در این روش‌های کلاهبردارانه از دست بدهید و می‌خواهید در برابر آن‌ها ایمن باشید، فکر دریافت ارز دیجیتال رایگان و کسب سود تضمینی از طریق ارز دیجیتال و استخراج ارز دیجیتال بدون خرید ماینر و … را از سر بیرون کنید.

سیاست بسیاری از این روش‌ها (طرح‌های پانزی و هرمی) در این است که در روزهای اولیه شروع به کار خود، به وعده‌های خود عمل می‌کنند و طبق روال، مبالغی را تحت عنوان سود به کاربران خود پرداخت می‌نمایند. اگر به این شکل نبود که هیچ کاربری فریب آن‌ها را نمی‌خورد و به جذب زیرمجموعه نمی‌پرداخت. مسئله نگران‌کننده، آینده این طرح‌هاست. بلاخره روزی فرا می‌رسد که افراد جدید وارد این طرح‌ها نشوند و یا سود پروژه برای موسس آن به میزان قانع‌کننده برسد. آن وقت است که صاحب یا صاحبان پروژه پس از انتقال اصل و سود سرمایه کاربران به حساب خود، برای همیشه متواری می‌شوند و شما هرگز آن‌ها را نخواهید یافت. بنابراین نه خودتان فریب این قبیل پروژه‌ها را بخورید و نه باعث فریب دیگران شوید.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.