پسا رشد (Post-growth) به چه معناست؟

پسا رشد (Post-growth) رویکرد آینده‌نگر جهانی به الگوی محدودیت‌های رشد است (بنابر این مفهوم، در سیاره‌ای با منابع محدود، امکان رشد بی نهایت اقتصادها و جمعیت‌ها وجود ندارد). اصطلاح «پسا رشد» حاکی از آن است که رشد اقتصادی تا حدی تأثیرات سودمندی خواهد داشت، اما فراتر از این حد (که ریچارد ویلکینسون (Richard Wilkinson) و کیت پیکت (Kate Pickett) در کتاب تراز (The Spirit Level) مقدار 25000 دلار سرانه تولید ناخالص داخلی را ذکر کرده اند) باید به دنبال شاخص‌ها و تکنیک‌های دیگری برای افزایش رفاه انسان بود.

0 127

پسا رشد به جای تمرکز بر مواردی که موثر نیستند، به دنبال شناسایی و ساخت چیزی است که موفق عمل می‌کند و از این حیث از مفاهیم و اقدامات مشابه (همچون رشد منفی و اقتصاد شرایط باثبات) قابل تفکیک است. پسا رشد حامی تلاش برای ترویج، اتصال و توسعه بیشتر ایده‌ها، مفاهیم، تکنولوژی‌ها، سیستم‌ها، ابتکارها و اعمال موجود است. به همین دلیل «پسا رشد» مانند «اقتصادهای شرایط باثبات» و «رشد منفی» به چالش محدودیت‌های رشد پاسخ نمی‌دهد و در عوض به دنبال درک و بررسی این چالش ها از منظر سیستم‌های پیچیده در حال تکامل است. از این دیدگاه، پسا رشد با تمام ابعاد فرد و جامعه (مانند روانشناسی، طبیعت انسان، تکامل انسان، فرهنگ‌ها، نظام‌های اجتماعی و اقتصاد) و رابطه متقابل تمام این ابعاد سروکار دارد. بنابراین مفهوم پسا رشد از راه حل هایی است که از نظر عوامل مکان، زمان، منابع و فرهنگی مناسب اند نیز پشتیبانی می‌کند. در نتیجه ابتکارهای پسا رشد به شیوه هایی کاملاً متفاوت و تحت شرایط مختلف شکل می‌گیرند.

در پاسخ به چالش‌های محدودیت‌های رشد می‌توان پسا رشد را به عنوان رویکردی مبتنی بر دارایی به توسعه جامعه ( نه تنها بر روی توسعه جامعه، بلکه بر روی گستره عظیمی از طبقه بندی ها قابل اعمال است) در نظر گرفت، چون به دنبال یافتن و ساخت دارایی‌های فرهنگی و تکنولوژی برای تسهیل در ظهور آینده های پسا رشد است. اقتصاددانی به نام تیم جکسون (Tim Jackson) در اثر بسیار مهم خود به نام «رونق بدون رشد» (Prosperity Without Growth) (راتلج (Routledge)، 2017) اثبات کرد که ایجاد اقتصاد «پسا رشد» در حقیقت یک کار «دقیق، تعریف پذیر و معنادار است». او با شروع از اصول اولیه شفاف، ابعاد کار را ترسیم کرد: ماهیت سازمان؛ کیفیت زندگی های کاری ما؛ ساختار سرمایه گذاری؛ و نقش عرضه پول.

نکات بنیادی

نکات بنیادی که چشم اندازهای «پسا رشد» را به هم متصل می‌کند عبارتند از:

  • اقرار به محدودیت‌های رشد اقتصاد و جمعیت
  • پذیرش این که به دلیل این محدودیت ها باید به عنوان یک هدف، به فراتر از رشد اقتصادی گام برداریم.
  • تغییر تمرکز از معیارهای فعلی موفقیت مانند تولید ناخالص داخلی به معیارهای جدید همچون شادی ملی فاحش (GNH)، شاخص سیاره شاد و/یا شاخص های دیگر سلامتی
  • استفاده از دانش بدست آمده در عصر اقتصاد مبتنی بر رشد (و قبل از آن) برای پا گذاشتن به آینده پایدار
  • تفکر و عمل بر اساس ارزش های همکاری، اشتراک گذاری، عدالت اجتماعی و نظارت بوم شناختی در سطوح محلی و جهانی

ایده‌های اصلی پسا رشد

مفهوم اصلی موجود در حرکت پسا رشد این است که تنها یک آینده پسا رشد وجود ندارد، بلکه گستره مختلفی از آینده های پسا رشد وجود دارد که به شکل همزمان ظهور می‌کنند.

به نقل از وب سایت مؤسسه Post Growth:

همان گونه که در جامعه رشد محور امروزی روش‌های متعددی برای زندگی وجود دارد، آینده های پسا رشد مختلف و روش های متعددی برای ادامه پسا رشد وجود خواهد دارد. ویژگی مشترک این آینده ها، میل به تفکیک رشد خوب از بد و توسععه پتانسیل و شادی انسان از درون و نسبت به زمین محدود از نظر فیزیکی است. اقتصاد پسا رشد برخلاف تجمع بی نهایت پول و دنبال کردن انواع رشدها بدون در نظر گرفتن پیامدهای آنها، زندگی و هر آنچه برای حفظ آن نیاز است را در مرکز فعالیت اقتصادی و اجتماعی قرار می‌دهد

ابتکارات پسا رشد محور متعدد و روزافزونی وجود دارند که به شیوه های انعطاف پذیر و خودکفا برای ایجاد رونق ظهور کرده‌اند. اغلب این ابتکارات در پاسخ به مسائل ماندگاری به وجود آمده اند. از جمله ابتکارهای پسا رشد می‌توان به حرکت گذار (Transition Movement) اشاره کرد که به دنبال ایجاد انعطاف پذیری محلی در زمینه نفت در اوج (peak oil) و تغییر اقلیم (شبکه گذار) است. سادگی ارادی (که به نام زندگی ساده نیز شناخته می‌شود) و ساده سازی زندگی نیز از جمله روندهای رو به رشدی هستند که می‌توان به پسا رشد در نظر گرفت. خانه های کوچک، بوم روستاها، Quakers نمونه های خوبی از نحوه به کارگیر سادگی ارادی هستند (به شهادت سادگی (Testimony of Simplicity) مراجعه کنید). ایده ها و اعمال پسا رشد توجه بین المللی را در رسانه جریان اصلی به خود جلب کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به مقاله های گاردین (Guardian) و تریهاگر (Treehugger) در مورد حرکت پسا رشد در سال 2012 اشاره کرد.

روز پول رایگان یک رویداد سالانه پسا رشد جهانی است که در آن افراد با گفت و گوهای انرژی بخش و تفکر انتقادی به پول، ارتباط افراد با پول و ارزش اقتصاد بر اساس اشتراک گذاری به افراد غریبه پول می دهند.

در سال 2012، مؤسسه پست گروث (Post Growth) فهرست ثروتمندان (Rich List) را که فهرستی طنزگونه از فهرست میلیاردهای فربس (Forbes) منتشر کرد که هدف آن برجسته کردن متفکران با نفوذ پسا رشدی است که «سهم کلی آن ها، مسیرهای رسیدن به آینده های پایدار را توانمند می کند».

سازمان‌های مربوطه

سازمان‌های زیادی در سراسر دنیا هستند که با ایده‌های نحوه حرکت فراتر از الگوی رشد محور سروکار دارند. از جمله این سازمان ها می‌توان به مؤسسه پست گروث (Post Growth)، مرکز پیشرفت اقتصاد شرایط باثبات (Center for the Advancement of the Steady State Economy)، مرکز آرمان جدید آمریکایی (New American Dream)، مرکز آشنایی با رفاه پایدار (CUSP)، شبکه دنیش دیگروث (Danish Degrowth Network)، دیگروث ونکوور (Degrowth Vancouver)، مؤسسه دونلا میدوز (Donella Meadows)، فیستا: بنیاد اقتصادهای پایدار (Feasta: The Foundation for the Economics of Sustainability)، گروث باسترز (Growthbusters)، مؤسسه گاند برای اقتصادهای بوم شناختی «Gund Institute for Ecological Economics»، مؤسسه مطالعات در زمینه شادی، اقتصاد و جامعه «Institute for Studies in Happiness, Economy and Society»، انجمن بین المللی اقتصادهای بوم شناختی «International Society for Ecological Economics»، جنبش کِبِک برای کاهش تقاضا (Mouvement Quebecois pour une Decroissance Conviviale)، بنیاد اقتصادهای جدید (New Economics Foundation)، مؤسسه اقتصادهای جدید (New Economics Institute)، مؤسسه جمعیت (Population Institute)، کانون رسانه جمعیت (Population Media Center)، مؤسسه پست کربن (Post Carbon Institute)، پژوهش و رشد منفی (Research and Degrowth)، مؤسسه سیمپلیسیتی (Simplicity)، فرهنگ گذار (Transition Culture) (شهرهای گذار)، جنبش روح زمان (Zeitgeist Movement) و ویا کمپسینا (Via Campesina) اشاره کرد.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.