پدیده بعدی فین‌تک: زیرساخت جهانی Open Finance

Open Finance بستری هوشمند و نوآورانه برای تبدیل نقدینگی آنالوگ (پول‌های سنتی) به نقدینگی دیجیتال (توکن‌های رمز ارزی) است. این فناوری پیشرفت‌های قابل توجه‌ای داشته و آن قدر جلو آمده که حالا برخی اعتقاد دارند می‌تواند فین‌تک بعدی حوزه‌ی فناوری و اقتصاد باشد.

0 97

Open Finance – زیرساخت خدمات مالی منبع بازی مبتنی بر بلاکچین‌های عمومی – می‌تواند پس از فین‌تک بزرگ‌ترین تحول دیجیتالی دنیا باشد. این سیستم با تبدیل نقدینگی آنالوگ (موجودی موجود در حساب‌های بانکی) به نقدینگی دیجیتال (توکن کیف پول دیجیتال) می‌تواند به حوزه‌ی جدیدی برای عرضه خدمات مالی تبدیل شود. در نتیجه، انگیزه‌های مالی تازه‌ای به وجود می‌آید که می‌تواند به شکوفایی نوآوری‌هایی کمک کند که پیش از این میسر شدن آن‌ها ممکن نبود.

مدت‌هاست که فناوری اقتصاد را دچار دگرگونی کرده است. رویای جامعه همیشه این بوده که از فناوری برای دیجیتالی کردن خدمات مالی، افزایش رقابت/دسترسی، کاهش تمرکز ریسک، و بهبود تجربه مشتریان استفاده کند. خیلی‌ها در ارائه‌ی محصولات فروشی خود، در حوزه‌هایی مثل فین‌تک، تک‌فین، بانکداری باز و بلاکچین‌های مجوزدار، به دنبال دستیابی به این هدف هستند.

Current Financial Institutions Digitization Narrative

اگرچه سیر تکامل نوآوری‌ها به سوی تبدیل‌شوندگی رفته، ولی اختلالاتی هم به دنبال داشته است. این راهنما در زمینه تصویرسازی چیزی کم دارد: کپی و پیست کردن یک سیستم مالی که برای دنیای آنالوگ طراحی و بعد رابط‌های دیجیتال به آن اضافه شده تا دسترسی‌پذیری‌اش بیشتر شود. ما در سال ۲۰۱۹ قرار داریم و هرچند پیشرفت‌هایی صورت گرفته، ولی هیچ چیز عملا به صورت اساسی تغییر نکرده است. تلاش‌هایی که برای ابداع سیستم‌های بانکداری مشتری-محور داشتیم ناقص مانده، کسانی که از خدمات بانکی محروم بودند هنوز در همان وضعیت به سر می‌برند، و هنوز سیستمی داریم که نه قطعه‌قطعه بلکه شدیداً متمرکز است.

در این مقاله می‌خواهیم شما را با نوآوری جذابی آشنا کنیم که در طول یک دهه‌ی گذشته بیخ گوش ما رشد و نمو پیدا کرده ولی از وجود آن مطلع نبودیم. بلاکچین‌های عمومی مثل بیت کوین و اتریوم با این هدف به وجود آمدند تا سازوکارهای موجود را به چالش بکشند. این شبکه‌ها کار خود را با کمک زیرساخت‌های منبع باز، عمومی و خودمختار آغاز کردند.

خردمندی در گذشته گفته بود: «جنون یعنی یک کار را بارها و بارها تکرار کنید و انتظار نتایج متفاوتی داشته باشید.»

به همین دلیل عجیب نیست که سازوکارهای قبلی برای دیجیتالی شدن نه باعث تغییرات مخرب بلکه باعث تغییرات افزایشی شده بود. وقتی اعضای بازار تمرکز خود را از قیمت دارایی‌هایی که در این بلاکچین‌ها عرضه می‌شد (یعنی توکن‌ها) فراتر بردند، معلوم شد که می‌توانیم بر اساس قید و بندهای جدید خدمات مالی نوینی را متصور باشیم.

در این مقاله می‌خواهیم نوآوری‌های جدیدی را بررسی کنیم که دستیابی به آن‌ها به تازگی ممکن شده است. در انتها نتیجه‌گیری خواهیم کرد که چرا Open Finance می‌تواند به فین‌تک بعدی تبدیل شود.

این مقاله از سه بخش تشکیل شده است:

سیر تکامل بانکداری و نقدینگی در Open Finance

در سیستم‌های مالی سنتی، بانک‌ها نقش ویژه‌ای در مکانیزم‌های انتقال پول (نقدینگی) در اقتصاد داشتند.

امروزه مکانیزم انتقال پول چگونه انجام می‌شود؟

traditional banking system

  • بانک‌های مرکزی وظیفه تامین پول ملی را برعهده دارند و هدفشان دستیابی به نرخ خاصی از تورم است. آن‌ها برای رسیدن به این هدف از روش‌هایی مثل تنظیم نرخ بهره، فعال‌سازی بازارهای آزاد و تعیین سرمایه‌های بانکی یا قوانین مربوط به نقدینگی استفاده می‌کنند.
  • بانک‌های تجاری زیر نظر بانک مرکزی فعالیت می‌کنند و هدفشان جمع‌آوری هرچه بیشترِ پول از مردم است. آن‌ها این سپرده‌ها را بر اساس یک الگوی ذخیره کسری گرد هم می‌آورند تا در فرآیند معروف به تبدیل سررسید از آن‌ها وام (اعتبار) بسازند. این اتفاق بانک‌ها را با یک ریسک ساختاری مبنی بر قرض‌گیری کوتاه مدت و وام‌دهی بلند مدت مواجه می‌کند. بانک‌های تجاری برای جبران این ریسک‌ها از دو مزیت ویژه برخوردارند که هیچ موجودیت دیگری به آن‌ها دسترسی ندارد: ۱) دسترسی مستقیم به نقدینگی ایجادشده توسط بانک مرکزی در مواقع ضروری ۲) بیمه سپرده.
  • بانک‌های سرمایه گذاری (که به‌لحاظ فنی اصلا بانک نیستند) انواع مختلفی از دارایی (مثل IPO، اوراق مشارکت و غیره) را عرضه می‌کنند. آن‌ها برای انجام این کار سپرده‌های مردم را به این دارایی‌ها تبدیل می‌نمایند. بعضی از بانک‌های سرمایه گذاری فعالیت‌هایی شبیه بانک دارند؛ مثلا اوراق بهادار وام می‌دهند و قرض می‌گیرند. این کار اغلب باعث می‌شود همان ریسک‌های ساختاری برای این بانک‌ها نیز پیش بیاید. پس از بحران سال ۲۰۰۸، اکثر بانک‌های سرمایه گذاری به خاطر بحران نقدینگی تا لبه‌ی ورشکستگی پیش رفتند و مجبور شدند به بانک تجاری تبدیل شوند تا آن‌ها هم از مزیت‌های ویژه‌ی بانک‌های تجاری بهره‌مند گردند.

تغییر مکانیزم انتقال بانکی در اکوسیستم Open Finance چگونه رخ می‌دهد؟

در دنیایی که انتقال پول توسط شبکه‌ای از بانک‌ها کنترل نمی‌شود، ارزش می‌تواند به روش‌های جدیدی که محدود به مرزهای فیزیکی نیست جابجا شود. با کمک زیرساخت Open Finance، می‌توانیم سیستمی بسازیم که پول در آن جمع شده و به طرق مختلف به جریان در می‌آید.

traditional banking system

  • صرافی‌های فیات-کریپتو واسطی برای تبدیل نقدینگی آنالوگ (یعنی پول فیات موجود در حساب‌های بانکی) به نقدینگی دیجیتال (یعنی توکن‌های موجود در کیف پول‌های دیجیتال) هستند. تازه‌واردانی مثل کوین بیس در این اکوسیستم‌ها به بانکی از نوع دفاکتو تبدیل می‌شوند. در سازوکارهای قدیمی‌تر، پول فیات می‌تواند به استیبل کوین‌هایی (مثل USDC یا TrueUSD) تبدیل شود که پشتوانه‌ی فیات دارند. در رویکردهای جدیدتر، پول فیات می‌تواند به رمز ارزهای دیجیتال (مثل بیت کوین و اتریوم) تبدیل شود.
  • زیرساخت‌های منبع بازی که روی بلاکچین‌های عمومی ساخته شده‌اند به حرکت این نقدینگی دیجیتال در میان مرزهای (الکترونیکی) کمک می‌کنند. اکوسیستم‌های عمومی و مختلف بلاکچین – بسته به باورها و ایدئولوژی‌های حاکم بر اکوسیستم‌شان – اپلیکیشن‌ها و پروتکل‌های اختصاصی خود را برای این خدمات مالی دارند. برای مثال، اکوسیستم بیت‌کوین معمولا محافظه‌کارانه‌تر است و تمرکز بیشتری روی ایجاد لایه‌های اپلیکیشن دارد؛ در حالی که اکوسیستم اتریوم از زبان برنامه‌نویسی خاصی برای قراردادهای هوشمند (سالیدیتی) استفاده می‌کند که باعث می‌شود تمرکز این اکوسیستم به ایجاد اپلیکیشن منعطف گردد. این انعطاف‌پذیری مزایا و معایب خاص خودش را دارد که توضیح آن‌ها مقاله‌ی جداگانه‌ای می‌طلبد.

پیچیدگی‌های Open Finance شامل چه چیزهایی است؟

برای اولین بار، این فرصت فراهم شده تا بتوانیم نقدینگی را با کمترین اتکا بر زیرساخت‌های مالی موجود (مثلا بانک‌ها) از دنیای آنالوگ به دنیای دیجیتال ببریم. نقدینگی می‌تواند سرمایه‌ها را با روش‌های مختلفی که توسط بانک‌های تجاری نادیده گرفته می‌شود گردآوری کند. این اتفاق باعث از بین رفتن برتری بلند مدتی می‌شود که بانک‌های تجاری از سال‌ها پیش به آن متکی بودند: انحصاری در زمینه‌ی تامین ارزان سرمایه در مقابل سپرده‌ها.

با اقدام برای بازتعریف ریشه‌ای حوزه خدمات مالی، درکی که از مدت‌ها پیش درباره‌ی «چگونگی عملکرد بانک‌ها» داشتیم به‌کلی عوض می‌شود. در نتیجه فرصتی برای پدید آمدن چیزی کاملا جدید به وجود می‌آید. به همین دلیل است که Open Finance می‌تواند از آن چیزی که قبلا دیده‌ایم در زمینه‌ی دیجیتالی کردن پروسه‌ها ویرانگرتر باشد.

نمونه‌ای مطالعاتی از خدمات مالی غیرمتمرکز و باز در اتریوم

برای این که بتوانیم آینده‌ی حوزه‌ی خدمات مالی دیجیتالی را بهتر درک کنیم، یکی از نقاط جذابی که می‌توانیم به بررسی آن بپردازیم اکوسیستم مالی غیرمتمرکز (#DeFi) است که در حال ساخته شدن روی بلاکچین اتریوم می‌باشد.

اپلیکیشن‌های خدمات مالی غیرمتمرکزی که روی اتریوم ساخته شده‌اند از بلاکچین این شبکه به عنوان یک دفتر کل عمومی، در دسترس و منبع باز استفاده می‌کنند. مداخل این دفتر کل (مثل این که چه کسی در چه تاریخی مالک چه چیزی بوده یا است)، مشابه بیت کوین، از طریق مکانیزم اجماع اثبات کار (PoW) حفظ می‌شوند.

راهنمای اکوسیستم DeFi در اتریوم

اکوسیستم DeFi اتریوم با یک حساب بانکی سنتی آغاز می‌شود. پول فیات (مثل دلار) با استفاده از «اقتصاد اتریومی» با ارز مربوطه (مثلا اتر) معاوضه می‌شود. از نظر مفهوم، این کار تفاوتی با سایر اشکال صرافی‌های خارجی ندارد. در اقتصادهای آنالوگ سراسر دنیا، وقتی فرد از یک کشور به کشوری دیگر می‌رود، او باید ارز ملی خود را با ارز کشور مقصد عوض کند. در اقتصادهای دیجیتال، مقصد نه کشوری فیزیکی، بلکه یک مکان دیجیتالی است.

traditional banking system

ورود به این دنیای دیجیتال از طریق رابط‌های بلاکچین و اینترنت (مثل مرورگر Metamask) ممکن می‌شود. کاربران از این‌جا می‌توانند به طور مستقیم و بدون نیاز به بانک به خدمات مالی دسترسی داشته باشند. نمونه‌های واقعی این موضوع از قرار زیر است:

  • صرافی‌ها: مصرف‌کننده می‌تواند به بازارهای جهانی (استخرهای نقدینگی) دسترسی داشته باشد تا توکن‌هایی که نماینده‌ی مالکیت فرد بر ارزها یا دارایی‌های مختلف هستند را مبادله کند. برای مثال در این بخش می‌توانیم به 0x، کایبر نتورک و Loopring اشاره کنیم.
  • استیبل‌کوین‌ها: مصرف‌کننده می‌تواند به شاخصی ثابت از ارزش دسترسی داشته باشد که پشتوانه‌ی آن پول فیات یا سایر اشکال دیجیتالی ارزش است. بسته به کشوری که فرد در آن زندگی می‌کند، این ارز می‌تواند برتری بسیار خوبی نسبت به ارز محلی آن کشور داشته باشد. برای مثال در این بخش می‌توانیم به DAI، USDC و TrueUSD اشاره کنیم.
  • وام‌دهی: مصرف‌کننده می‌تواند با گرو گذاشتن پشتوانه‌ی دیجیتالی وام بگیرد. برای مثال در این بخش می‌توانیم به CDP، خدمات وام‌دهی Dharma و استخرهای قرض‌دهی Compound اشاره کنیم.
  • مدیریت دارایی: مصرف‌کننده می‌تواند از طریق دسترسی به سبد سرمایه گذاری با روش‌های جدید و قدیمی به ردیابی سرمایه‌های پایه (مثل توکن‌های کاربردی و اوراق بهادار توکنیزه‌شده) بپردازد. برای مثال در این بخش می‌توانیم به پلتفرم مدیریت دارایی Melonport، سرمایه‌های بازار پولی Compound و شاخص‌های کریپتویی Iconomi اشاره کنیم.
  • مشتقه‌ها: مصرف‌کننده می‌تواند برای ایجاد پوزیشن‌های کوتاه/بلند مدت به بازارهای مشتقه دسترسی داشته باشد. از این طریق می‌توان به مدیریت ریسک یا معامله‌گری اهرمی پرداخت. برای مثال در این بخش می‌توانیم به توکن‌های مارجین dy/dx، جابجایی‌های پیش‌فرض اعتبار CDX و بازارهای متنوع پیش‌بینی Augur اشاره کنیم.
  • عرضه: مشتری (به طور کلی) می‌تواند دارایی‌های توکنیزه‌شده را از طریق بانک‌های سرمایه گذاری، درست مشابه پلتفرم‌های عرضه، به تنهایی ارائه کند. آن‌جا که عرضه یک دارایی جهان واقعی را در بر می‌گیرد، شاید لازم باشد عرضه‌کننده از مقررات محلی تبعیت کند. برای مثال در این بخش می‌توانیم به پلتفرم‌های مختلف عرضه مثل digix (طلای توکنیزه‌شده‌ای که در کشور سنگاپور نگهداری می‌شود)، Swarm (توکن‌های اوراق بهادار با تبعیت از قوانین آمریکا) و Polymath (دارایی‌های توکنیزه‌شده با قوانین قابل برنامه‌ریزی و چند منطقه‌ای) اشاره کنیم.

افرادی که می‌توانند از Open Finance بهره‌مند شوند

در نهایت احتمالا بیشترین گروهی که از مزایای Open Finance بهره‌مند خواهند شد مصرف‌کنندگان هستند، و پس از آن‌ها آن دسته از سرویس‌دهندگان خدمات مالی قرار می‌گیرند که این پارادایم جدید را بپذیرند. با این حال، ماندگاری و میزان موفقیت مدل‌های تجاری جدید به بلوغ ادامه‌دار دو پارادایم در حال ظهور با توانایی پشتیبانی از Open Finance بستگی دارد:

  1. سطح‌بندی حوزه‌ی فعالیت و کاهش موانع موجود در برابر ورود خدمات مالی. در دنیایی با Open Finance، هر کسی که اینترنت داشته باشد روی کاغذ می‌تواند به اکوسیستمی از پروتکل‌های خدمات مالی باز (مثل DeFi) که روی زیرساخت‌های عمومی و جهانی ساخته شده بپیوندد.
  2. افزایش رقابت در زمینه نقدینگی که باعث ایجاد انگیزه مالی در بحث ابتکار می‌شود. اکثر مردم نمی‌دانند که وقتی پول خود را در بانک می‌گذارند، عملا پولشان را در بانک سرمایه گذاری کرده‌اند. این نکته که اکثر بانک‌ها نرخ سود مشابه‌ای به مشتریان خود می‌پردازند، نشانگر این است که ریسک مشارکت باید در همه‌ی بانک‌ها یکسان باشد. همان طور که در بحران سال ۲۰۰۸ دیدیم، ریسک بانک‌ها (بسته به اثر جغرافیایی، تمرکز محصولات و شایستگی تعهد) تفاوت زیادی با هم دارد. اکثر سرمایه‌گذاران باهوش می‌دانند که در مواجهه با ریسک‌های بالا باید درخواست بازدهی بیشتری داشته باشند. تنها استثنای این مسئله سپرده‌گذاری در بانک‌های تجاری است. اگر دسترسی به نقدینگی به دموکراتیزه‌ شدن ادامه دهد، عرضه‌های جدید بومی بلاکچین می‌تواند به رقابت با سازوکارهای موجود پرداخته و برای مشتریان کارآمد باشد. در دنیایی که نقدینگی دیجیتال دائما در حال افزایش است، انگیزه مالی بیشتری برای نوآوری به وجود می‌آید.

traditional banking system

در مثال فرضی بالا، Open Finance فرصت استفاده از زیرساخت اشتراکی برای کاهش چشمگیر هزینه‌های فنی و عملیاتی را فراهم می‌کند. به‌علاوه، با دیجیتالی شدن نقدینگی، هزینه‌های مربوط به توزیع فیزیکی (مثل برنچ‌ها و ATM-ها) نیز می‌تواند کاهش یابد. این اتفاق به عرضه‌ی خدمات مالی ماژولار اجازه می‌دهد روی فعالیت‌های پرارزش تمرکز داشته و در عین حال هزینه‌هایی که صرفه‌جویی شده را در قالب سود بیشتر به مشتریان خود بدهند.

جمع‌بندی

در عمل، به سختی می‌توان پیش‌بینی کرد که چه بازیگران و مدل‌های تجاری‌ پدید آمده و پیروز می‌شوند. احتمالش زیاد است که مدل‌های تجاری نوآورانه از طرف نهادهای موجود (مثل بانک‌ها، یا موسسات مدیریت ثروت و دارایی) ارائه شده و در اختیار استارتاپ‌ها و شرکت‌های غیربانکی قرار بگیرد. در این صورت نیز محرک‌های زیربناییِ تغییر همان محرک‌های قبلی خواهند بود.

با تطابق هرچه بیشترِ نهادهای حاکم و استارتاپ‌ها با این پارادایم جدید، و البته کنار آمدن قانون‌گذاران و سیاست‌گذاران با تئوری‌های اقتصادی مربوط به بلاکچین‌های باز، نوآوری‌های الهام‌گرفته از اکوسیستم Open Finance به شکوفایی خواهند رسید.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.