هزینه استهلاک چیست؟

هزینه استهلاک (Depreciation Expense) معیار مهمی برای شرکت‌‌ها است. مدیران شرکت‌‌ها می‌‌توانند با اندازه‌‌گیری میزان استهلاک تجهیزات، برای آینده و مسیر شرکت‌‌، دقیق‌‌تر و بهتر برنامه‌‌ریزی کنند. از این رو،در این مطلب به بررسی مفهوم هزینه استهلاک و روش‌‌های اندازه‌‌گیری آن می‌پردازیم.

0 2,577

اموال و دارایی‌ها همیشه به صورت سالم یا در یک قیمت خاصی نمی‌مانند و با گذشت زمان، آن‌ها نیز تغییر می‌یابند. استهلاک نوعی کاهش بهاست که حتی در صورت نگهداریِ مناسب کالا و استفاده صحیح از آن، رخ خواهد داد. هزینه استهلاک به‌عنوان مهم‌ترین هزینه تجهیزات، تکنولوژی‌ها و اموال تلقی می‌شود. استهلاک را می‌توان این طور تعریف نمود؛ کاهش کیفیت، کمیت یا ارزشِ مداومِ یک دارایی به‌طور همیشگی.

هزینه‌ی استهلاک در حسابداری به شرکت‌ها یا افراد نشان می‌دهد که چه مقدار از ارزش دارایی خریداری شده در عرض یک سال یا یک دوره مورد استفاده قرار گرفته است. کمپانی‌ها می‌توانند هزینه‌ی اموال گرفته شده را به هزینه‌های برند اضافه کنند و از این موضوع در راستای اهداف مالیاتی استفاده نمایند. این در واقع یکی از استفاده‌های اصلی از مفهوم استهلاک است. می‌توان با کمک چنین موضوعی بازپرداخت مالیات را تا حد قابل توجهی کاهش داد. مالیات برای شرکت‌ها مسئله‌ای مهم است و هنگام شنیدن آن دست و پای خود را گم می‌کنند!

بگذارید مثالی بزنیم. فرض کنید که برای کمپانی خود یک جرثقیل به ارزش ۱ میلیارد تومان خریداری کرده‌اید. طبیعتا نمی‌توانید در همان سالی که وسیله را خریداری نموده‌اید، تمام مبلغ را کسر نمایید و اصلا مالیاتی نپردازید. خوش‌بختانه راه دیگری وجود دارد. می‌توانید برای رهایی از مالیات، عمر مفید جرثقیل را حساب کنید و سپس استفاده‌ی بیش‌تری از جرثقیل کنید یا با روش‌های گوناگون از عمر مفید آن بکاهید. این طوری مجبور هر سال مبلغ بیش‌تری را کسر کنید و مالیات کم‌تری متقبل شوید.

روش دیگری هم وجود دارد که به‌عنوان MACRS شناخته می‌شود. با این شیوه می‌توانید یک نرخ ثابت از مالیات را برای دارایی‌های ثابت اعمال کنید. با MACRS قادرید برای سال‌های اولیه استهلاک کم‌تری و برای سال‌های بعدی استهلاک به مراتب بیش‌تری را برای تجهیزات و اموال بنویسید.

مفهوم استهلاک کمک می‌کند که تا هزینه‌هایی که برای تملک بر روی یک پرینتر پرداخته کرده‌ایم، با درآمدهایی که از آن دستگاه به‌دست می‌آوریم، مطابقت دهیم. این بدان معناست که اگر مثلا شرکت برای خریدن دارایی‌هایی حدود ۱ میلیارد تومان پرداخته است، با فرض استهلاک مستقیم و عمر مفید ۱۰ سال، باید هزینه‌ مستهلک شدن اموال مورد نظر را ۱۰۰ میلیون تومان در نظر بگیریم و آن را با درآمدهایی که از آن دارایی‌ها دریافت می‌کنیم، تطبیق دهیم.

فرض کنید که خانه‌ای در اختیار دارید. اما این خانه تا همیشه به یک شکل واحد باقی نمی‌ماند و در مواجه با فرسایش‌‌های مختلف مستهلک می‌گردد. آجر‌ها سست می‌شوند، دیوارها ترک برمی‌دارند و همین‌طور کاشی‌ها می‌شکنند. در نهایت نیز دیگر نمی‌توان بعد از گذشت چندین سال از خانه بهره گرفت.

کهنگی؛ این موضوعی طبیعی است که کمپانی‌ها محصولات تازه‌ای تولید کنند و باهم رقابت داشته باشند. ولی این زیاد برای فرد یا شرکتی که وسایل زیادی (مخصوصا در زمینه تکنولوژی) را همین چندی پیش خریده، اصلا چیز جذابی نیست. چراکه کالاهای جدید و پرزرق و برق باعث می‌شوند تا عرض مدت کوتاهی دیوایس‌ها مستهلک شوند و شاید کارایی لازم را نداشته باشند.

روش‌‌های متفاوتی برای محاسبه هزینه استهلاک وجود دارد و نوع حسابداری استهلاک با توجه به ماهیت تجهیزات متفاوت است، برای مثال برای وسایل نقلیه‌‌ای که استهلاک در آن‌‌ها ظرف چند سال اولیه بسیار سریع است، موجب می‌‌شود که برای محاسبه میزان استهلاک از روش حسابداری سریع استفاده شود.

هزینه استهلاک چیست؟

استهلاک چگونه محاسبه می‌شود؟

در این خصوص باید چند چیز را مد نظر داشت:

• بهای تمام شده واقعی
• برآورد ارزش بازیافتنی (اسقاط)
• برآورد عمر مفید

به این صورت می‌توان استهلاک را حساب نمود: هزینه‌ی اولیه‌ی دارایی دل‌خواه، منهای ارزش بازیافتنی، تقسیم ‌بر سال‌هایی که کالای مورد نظر می‌تواند مفید باشد و عملکردش را از دست ندهد. به‌عنوان مثال فرض کنید که شخصی یک دستگاه قدرت‌‌مند برای استخراج رمز ارز به ارزش ۱۲ میلیون تومان خریداری کرده است. انتظار می‌رود که عمر مفید آن ۳ سال باشد و هر سال از ارزش آن (باتوجه به معرفی مدل‌های جدید) کاسته شود. به این ترتیب ارزش تخمینی کامپیوتر مذکور پس از ۳ سال مساوی ۳ میلیون و ۸۷۰ هزار تومان است.

عمر مفید با توجه به یک سری فاکتورها سنجیده می‌شود که باید به آن‌ها توجه نمود و در محاسبات اعمال کرد. می‌توان دوره‌هایی از زمان (مثلا چند سال یا چندین ماه) را در نظر گرفت و براساس آن عمر مفید را به‌دست آورد. تا وقتی که عملکرد دیوایس در حد قابل قبولی باشد و بتواند محصولات تولید کند، دستگاه سالم است. با جمع محصولات تولید شده به‌وسیله‌ی تجهیزات مورد نظر می‌توان به عمر مفید دست یافت. مورد آخر جمع ساعات کارکرد دیوایس است. عمر مفید لامپ‌ها این گونه تخمین زده می‌شود و به همین صورت نیز می‌توان عمر مفید دستگاه‌های دیگر را هم تعیین کرد.

ارز نیز دچار استهلاک می‌شود و می‌توانند ارزش خود را بعد از گذشت سال‌ها یا حتی ماه‌ها از دست بدهند. این یک بحران است که هر کشوری با آن مواجه خواهد شد و باید تصمیمات درستی در این رابطه بگیرد.

خانه‌ها نیز مستهلک می‌گردند و این موضوع به ضرر کسانی که قصد مهاجرت و یا فروختن خانه خود را دارند تمام می‌شود. یکی از مثال‌های معروف، بحران مسکن ۱۰ سال پیش در کشور ایالات متحده است. در این سال ارزش خانه‌ها تا ۵۰ درصد افت کرد و بسیاری از مردم ضررهای عظیمی را متحمل شدند. (منبع)

روش‌‌های محاسبه هزینه استهلاک کدامند؟

سه روش محاسبه هزینه استهلاک وجود دارد:

روش استهلاک خط مستقیم

این روش، رایج‌‌ترین روش استهلاک و در عین حال ساده‌‌ترین روش محاسبه است. این روش به سادگی عمر مفید دارایی را مشخص می‌‌کند.

(ارزش متعارف دارایی – ارزش باقی‌‌مانده دارایی) ÷ عمر مفید دارایی = هزینه خسارت دوره‌‌ای

به عنوان مثال، شرکت الف یک ساختمان را به مبلغ ۵۰۰۰۰۰۰۰ خریداری می‌‌کند که برای ۲۵ سال اخیر استفاده شده و ارزش باقی‌‌مانده‌‌ای ندارد. با تقسیم ۵۰۰۰۰۰۰۰ دلار بر ۲۵ هزینه استهلاک ۲۰۰۰۰۰ دلار خواهد بود.

استهلاک کاهشی

روش استهلاک سریع یا کاهش تعادل، زمانی مورد استفاده قرار می‌‌گیرد که استهلاک دارایی‌‌ها در سال‌‌های پیش‌‌رو سریع‌‌تر باشد. بدین معنا که هزینه استهلاک در طول زمان کاهش می‌‌یابد. برای انجام این کار، حسابدار یک عامل بالاتر از یک را انتخاب می‌‌کند. در روش استهلاک خط مستقیم هزینه با ضرب ارزش متعارف بر یک تقسیم بر عمر مفید بدست می‌‌آمد، اما در این روش عامل ۱، ۱٫۵ یا ۲ است. کاهش تعادل ۲ عاملی، با عنوان کاهش تعادل دوبرابر نیز شناخته می‌‌شود.

ارزش اولیه دارایی x عامل ÷ عمر مفید = هزینه خسارت دوره‌‌ای

هزینه استهلاک هرساله تغییر می‌‌کند، زیرا این هزینه در ارزش اولیه دارایی ضرب می‌‌شود، که در طول زمان با توجه به استهلاک متراکم کاهش می‌‌یابد. توجه داشته باشید که ارزش باقی‌‌مانده در این روش نادیده گرفته می‌‌شود. برای مثال، شرکت الف دارای یک وسیله نقلیه با ارزش ۱۰۰۰۰۰ دلار و با عمر مفید ۵ سال است. آن‌‌ها می‌‌خواهند که با کاهش دو برابر تعادل مستهلک شود. بنابراین در سال اول میزان استهلاک ۴۰۰۰۰ دلار (۱۰۰۰۰۰ *  ۲/۵) خواهد بود. در سال بعد میزان استهلاک ۲۴۰۰۰ دلار ((۱۰۰۰۰۰-۴۰۰۰۰)÷ ۲/۵) با توجه به این روش است.

روش واحد‌‌های تولید

در این روش، هزینه استهلاک هر واحد تولید شده بوسیله تقسیم بر ارزش متعارف کمتر از ارزش باقی‌‌مانده دارایی با عمر مفید در واحدها محاسبه می‌‌شود. این روش زمانی که میزان تولید بالا است، هزینه‌‌های بالایی را برای استفاده از تجهیزات قرار می‌‌دهد. این روش به ویژه برای میزان استهلاک تولیدات ماشینی مفید و کارآمد است.

(ارزش متعارف – ارزش باقی‌‌مانده) ÷ عمر مفید هر واحد = هزینه استهلاک واحد

هزینه استهلاک واحد x واحدهای تولید شده = هزینه استهلاک دوره‌‌ای

به عنوان مثال، شرکت الف یک دستگاه با ارزش ۱۰۰۰۰۰ دلار با ارزش باقی‌‌مانده ۵۰۰۰ دلار دارد. واحدهای تولید ۹۵۰۰۰ دلار است. بنابراین بر پایه یک واحد هزینه برابر است با

(۱۰۰۰۰۰ -۵۰۰۰) ÷ ۹۵۰۰۰ = ۱ دلار. در نتیجه شرکت الف اگر ۱۰۰۰۰ واحد تولید کند، هزینه استهلاک ۱۰۰۰۰ دلار خواهد بود.

با کمک استهلاک می‌توانیم محصولاتی که در طی گذشت سال‌ها ارزش خود را تا حد زیادی از دست داده‌اند، شناسایی کنیم و بعد برای خریدهای بعدی از آن کالای به‌خصوص استفاده نکنیم یا لااقل کم‌تر بهره ببریم. به این صورت هزینه‌های یک شرکت پایین می‌آید و می‌تواند بیش‌تر تمرکز و بودجه خود را برای طراحی و تولید محصول صرف نماید.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.