هزینه‌ یابی متغیر چیست؟

در این بخش از واژه نامه حسابداری، به بررسی مفهوم هزینه یابی متغیر، جایگاه آن در گزارش مالی، مقایسه هزینه‌یابی متغیر و هزینه‌یابی جذبی و مثالی از آن می‌پردازیم. همچنین بررسی می‌کنیم چرا هزینه‌یابی متغیر را نمی‌توان در گزارش‌های خارجی استفاده کرد.

0 325

هزینه‌ یابی متغیر چیست؟

هزینه‌ یابی متغیر (Variable costing) مفهومی است که در حسابداری مدیریت و حسابداری هزینه استفاده شده که در آن‌‌ها سربار تولید ثابت جزء هزینه‌ محصول به حساب نمی‌آید. این روش درست برعکس روش هزینه‌یابی جذبی است که در آن سربار تولید ثابت به محصولات تولیدشده تخصیص می‌یابد. در حسابداری در قالب چهارچوب‌هایی مثل اصول پذیرفته‌شده‌ی حسابداری (GAAP) و استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی (IFRS)، اجازه‌ی استفاده از هزینه‌یابی متغیر در گزارش‌دهی مالی داده نمی‌شود.

Variable Costing

هزینه‌یابی متغیر در گزارش‌دهی مالی

اگرچه‌ چهارچوب‌هایی مثل GAAP و IFRS استفاده از هزینه‌یابی متغیر در گزارش‌دهی مالی را منع کرده‌اند، اما این روش هزینه‌یابی معمولا به دلایل زیر توسط مدیران استفاده می‌شود:

  • تجزیه و تحلیل سر به سر (break-even analysis ) انجام می‌دهند تا تعداد واحدهایی را تعیین کنند که لازم است برای شروع کسب سود استفاده شوند
  • حاشیه فروش یک محصول را تعیین می‌کنند که به درک ارتباط بین هزینه، حجم و سود کمک می‌کند
  • تصمیم‌گیری را با جداسازی هزینه‌های سربار تولید ثابت آسان می‌کنند؛‌ این کار می‌تواند به دلیل چگونگی تخصیص هزینه‌های ثابت به هر محصول باعث بروز مشکل شود

مقایسه هزینه‌یابی متغیر و هزینه‌یابی جذبی

تحت عنوان هزینه‌یابی متغیر، محصولات متحمل هزینه‌های زیر می‌شوند:

  • مواد مستقیم (DM)
  • دستمزد مستقیم (DL)
  • سربار تولید متغیر ((VMOH

تحت عنوان هزینه‌یابی جذبی (absorption costing)، محصولات متحمل هزینه‌های زیر می‌شوند:

  • مواد مستقیم (DM)
  • دستمزد مستقیم (DL)
  • سربار تولید متغیر (VMOH)
  • سربار تولید متغیر (FMOH)

نمودار زیر خلاصه‌ای از اینکه چه هزینه‌هایی به روش هزینه‌یابی متغیر و چه هزینه‌هایی به روش هزینه‌یابی جذبی تعلق می‌گیرند، ارائه شده است.

Absorption Costing vs. Variable Costing

توجه داشته باشید که هزینه‌های محصول آن هزینه‌هایی هستند که به محصولات تعلق می‌یابند؛ در حالی که هزینه‌های دوره‌ جاری آن هزینه‌هایی هستند که در دوره‌ی پیش‌آمده مصرف می‌شوند.

مثالی از هزینه‌یابی متغیر

شرکت IFC تولیدکننده‌ی قاب‌های تلفن همراه است. بخشی از صورت سود و زیان این شرکت برای پایان سال (2018) را در زیر مشاهده می‌کنید:

Example of Variable Costing

شرکت IFC موجودی کالای ابتدای دوره را گزارش نمی‌کند. این شرکت در طی سال 2018، 1,000,000 قاب گوشی تولید کرده و کل هزینه‌ی تولید را 598,000 دلار (حدودا 0.60 دلار برای هر قاب) گزارش کرده است.

این تولیدکننده اخیرا سفارشی ویژه برای تولید 1,000,000 قاب گوشی با قیمت 400,000 دلار دریافت کرده است. با وجود اینکه این شرکت ظرفیت و توانایی فراوان برای انجام این کار دارد، اما مدیر شرکت مایل به پذیرش این سفارش نیست؛ زیرا مبلغ پیشنهادی از هزینه‌ی 598,000 دلاری تولید اولیه‌ 1,000,000 قاب گوشی که در صورت سود و زیان شرکت ذکر شده است، کمتر است. از آن‌ جایی که مدیر شرکت، حسابدار هزینه‌ی آن نیز هست، می‌خواهد مشخص کند که آیا بهتر است شرکت این سفارش را بپذیرد یا بهتر است آن را رد کند.

اول از همه، مهم است بدانید که 598,000 دلاری که برای تولید 1,000,000 قاب تلفن همراه هزینه می‌شود، شامل هزینه‌هایی ثابت مثل بیمه، تجهیزات، ساختمان‌ها و تسهیلات نیز می‌شود. بنابراین، بهتر است که هنگام تصمیم‌گیری درباره‌ی پذیرفتن یا عدم‌پذیرفتن این سفارش از هزینه‌یابی متغیر استفاده کنیم.

هزینه‌یابی متغیر

  • مواد مستقیم 150,000 دلاری
  • دستمزد مستقیم 75,000 دلاری
  • سربار تولید متغیر 80,000 دلاری

0.305 دلار هزینه‌ی متغیر برای هر قاب = 1,000,000 قاب تولیدشده ÷ 305,000 دلار = کل

هزینه‌ی تولید سفارش ویژه‌ی 1,000,000 قاب برابر است با:

305,000 دلار = 1,000,000 × 0.305 دلار

بنابراین، اندازه‌ی حاشیه فروش برابر است با:

95,000 دلار = 305,000 دلار – 400,000 دلار

با توجه به روش هزینه‌یابی متغیر ما، بهتر است که این سفارش ویژه پذیرفته شود. این سفارش سودی 95,000 دلاری به سودهای شرکت می‌افزاید.

مهم است بدانیم که چرا مدیر این شرکت مایل به پذیرفتن این سفارش نیست. مدیر شرکت هزینه‌های ثابت را نیز در محاسبه‌ی هزینه‌ها‌‌ به حساب آورده که برای تصمیم‌گیری کار درستی نیست. از آن جایی که این شرکت توان و ظرفیت لازم برای تولید این سفارش ویژه را دارد، پس متحمل هزینه‌های ثابت اضافی برای تولید این 1,000,000 قاب گوشی نمی‌شود. همانظور که می‌بینید، هزینه‌یابی متغیر نقش بسیار مهمی را در تصمیم‌گیری ایفا می‌کند!

چرا هزینه‌یابی متغیر را نمی‌توان در گزارش‌های خارجی استفاده کرد؟

طبق استانداردهای حسابداری برای گزارش‌های مالی خارجی، هزینه‌ی تمام‌شده‌ی موجودی کالا باید تمام هزینه‌هایی را که صرف آماده‌سازی موجودی برای کاربرد موردنظر آن‌ها می‌شود نیز در بر بگیرد. این استانداردها از قوانین اصلی در حسابداری – اصل تطابق هزینه با درآمد – پیروی می‌کنند. هزینه‌یابی جذبی از اصل تطابق هزینه با درآمد بیشتر پیروی می‌کند؛ طبق این اصل، هزینه‌ها باید در همان دوره‌ای که درآمدها کسب می‌شوند، گزارش شوند.

هزینه‌یابی متغیر خیلی از این اصل پیروی نمی‌کند چرا که هزینه‌ها و درآمدها در یک دوره‌‌ی ثابت تشخیص داده نمی‌شوند. ما در مثال بالا، تحت عنوان هزینه‌یابی متغیر، تمام سربارهای تولید ثابت را در دوره‌ی پیش‌آمده مصرف خواهیم کرد.

با این حال، اگر شرکت نتواند تمام موجودی تولیدشده در آن سال را بفروشد، آنگاه تطابق بسیار کمی بین درآمد و هزینه در صورت سود و زیان وجود خواهد داشت. بنابراین، استفاده از هزینه‌یابی متغیر برای گزارش‌های خارجی منع شده است. این روش هزینه‌یابی معمولا در حسابداری مدیریت و برای تصمیم‌گیری‌های داخلی استفاده می‌شود.

 

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.