پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال چیست؟ پلتفرم های وام دهی غیر متمرکز

پروژه های دیفای و در رأس همگی آن‌ها پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال امروزه از محبوبیت بسیار بالایی برخوردارند و توجه بسیاری از دوستداران ارزهای دیجیتال را به خود جلب کرده‌اند. محبوبیت ناگهانی صنعت مالی غیرمتمرکز یا همان DeFi باعث شده تا بسیاری از افراد در خصوص چیستی و ماهیت آن‌ها کنجکاو شوند و به دنبال درک کاربرد آن‌ها در فضای ارزهای دیجیتال باشند. اگر شما نیز جزء این دسته از افراد هستید، حتماً تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.

0 1,538

پیش از شروع مقاله و پرداختن به مبحث پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال بیان یک نکته ضروریست:

بیت کوین و همتایان پس از آن به دلیل بهره‌گیری از فناوری بلاک چین، cryptocurrency یا رمز ارز خوانده می‌شوند؛ اما در ایران از عبارت رایج‌تر ارز دیجیتال (digital currency) برای رجوع به آن‌ها استفاده می‌شود. با این حال که ترجمه دقیق‌تر کلمه cryptocurrency رمز ارز است، اما از آن جایی که رمز ارزها خود زیرمجموعه‌ای از ارزهای دیجیتال هستند این جایگزینی اشتباه نیست. ما نیز برای سهولت کار و دسترسی بهتر شما عزیزان، در این نوشتار و برخی دیگر از مقاله‌های این سایت از عبارت ارز دیجیتال به‌جای رمز ارز استفاده می‌کنیم.

DeFi مخفف عبارت Decentralized Finance و از نظر لغوی به معنی صنعت مالی غیرمتمرکز است. اگر می‌خواهید به درک درستی از پلتفرم های وام دهی دست پیدا کنید، باید ابتدا به مفهوم دیفای اشراف پیدا کنید.

پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال و صنعت مالی غیرمتمرکز یا دیفای
پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال و صنعت مالی غیرمتمرکز یا دیفای

می‌دانید که ارز های دیجیتال دارایی‌های غیرمتمرکزی هستند که از ابتدا با هدف تمرکززدایی از فرآیندهای مالی متولد شدند. ارز دیجیتالی مانند بیت کوین به این دلیل به عرصه ظهور وارد شد که خارج از کنترل و نظارت بانک و هر واسطه دیگری در میان کاربران توزیع و منتقل شود و نیاز به وجود هرگونه واسطه‌ای برای انجام هرگونه فرآیند مالی را از میان بردارد.

اکنون که چیزی حدود ۱۱ سال از تولد بیت کوین می‌گذرد، می‌توان ادعا کرد که این ارز دیجیتال به خوبی به هدف خود دست یافته است. بیت کوین بدون نیاز به هیچ واسطه‌ای و توسط مردم از اقصی‌نقاط جهان استخراج می‌شود، انتقال بیت کوین به صورت دیجیتالی و از طریق کیف پول های ارز دیجیتال صورت می‌گیرد، در بین مردم به محبوبیت گسترده دست یافته است و ارزش آن روز به روز بیشتر می‌شود.

اما مشکلی که در این بین وجود دارد این است که بیت کوین و ارزهای دیجیتال شبیه به آن تنها از یک فرآیند مالی تمرکززدایی می‌کنند؛ حال آن که خدماتی که سیستم مالی سنتی و بانک‌ها به کاربران خود ارائه می‌کنند طیف گسترده‌تری را در بر می‌گیرد. یکی از بزرگ‌ترین سرویس‌های بانک‌ها به کاربران، ارائه وام است. در دنیای مدرن و زندگی شهری، بعید است که شخصی حداقل یک بار از وام‌های بانکی استفاده نکرده باشد.

علاوه بر آن، ما هنوز هم برای خرید و فروش و معامله ارز دیجیتال به صرافی‌های متمرکز ارز دیجیتال نیازمندیم. خلاصه کلام این است که علاقه‌مندان و افراد فعال در حوزه ارزهای دیجیتال به این نتیجه رسیدند که تا زمانی که این ارزها نتوانند خدماتی مشابه خدمات سیستم مالی سنتی را ارائه کنند، نمی‌توانند بعنوان جایگزینی برای آن‌ها تلقی شوند.

از همین رو، صنعت مالی غیرمتمرکز یا همان دیفای متولد شد تا خدمات ارائه شده توسط سیستم مالی سنتی را از طریق پلتفرم های بلاک چین محور و ارزهای دیجیتال ارائه کند.

بزرگ‌ترین نمودهای واقعی و عملی دیفای صرافی های غیرمتمرکز و پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال هستند.

صرافی های غیرمتمرکز یا همان Decentralized Echange (DEX) ها به جهت رفع نیاز برای رجوع به انواع متمرکز روی کار آمدند و پلتفرم های وام دهی نیز با هدف ارائه وام‌های مبتنی بر ارز دیجیتال متولد شدند.

درباره صرافی‌های غیرمتمرکز ارز دیجیتال یا همان دکس‌ها بیشتر بخوانید:

و برای آگاهی از ماهیت و عملکرد دقیق پلتفرم های وام دهی کافیست تا پایان همین مقاله با ما همراه باشید.


نحوه عملکرد پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال


عملکرد پلتفرم های وام دهی یا همان lending ارز دیجیتال به این شکل است که شما مقدار مشخصی از ارز دیجیتال خود را در آن‌ها بعنوان وثیقه سپرده‌گذاری می‌کنید و مقداری ارز دیجیتال را بعنوان وام دریافت می‌نمایید. سپس هنگامی که قصد تسویه وام خود را دارید، ارز دیجیتال دریافت شده را به همراه مقدار سود از پیش تعیین شده بازمی‌گردانید و ارز دیجیتال خود را دریافت می‌کنید. به این وثیقه در دنیای ارزهای دیجیتال collateral گفته می‌شود.

پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

عملکرد پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال از این جهت دقیقاً مشابه بانک‌های سنتیست. اخذ وام از این پلتفرم‌ها دقیقاً مانند بانک‌ها نیازمند ارائه وثیقه و پرداخت مقدار مشخصی از سود است.

تشابه دیگری که در بین این پلتفرم‌ها و بانک‌های سنتی وجود دارد این است که نقدینگی لازم برای پرداخت وام در این پلتفرم‌ها توسط سایر کاربران تأمین می‌شود. در واقع در این پلتفرم‌ها با دو دسته از افراد مواجه هستیم: وام گیرندگان یا همان borrowers و وام دهندگان یا همان lenders .

وام دهندگان کسانی هستند که ارزهای دیجیتال خود را در این پلتفرم‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند. از این ارزهای دیجیتال برای ارائه وام به سایرین استفاده می‌شود و این سپرده‌گذاران در ازای تأمین نقدینگی، سود دریافت می‌کنند.

وام دهندگان در این پلتفرم‌ها اغلب کسانی هستند که مقداری ارز دیجیتال را با هدف سرمایه‌گذاری بلندمدت خریداری کرده‌اند. این افراد می‌توانند به جای صرفاً نگهداری این ارزها، آن‌ها را در این پلتفرم‌ها سپرده‌گذاری کنند تا از این طریق به سود برسند.

از طرف دیگر، تصور کنید که شما مقداری ارز دیجیتال در اختیار دارید و در یک برهه زمانی با نیاز مالی مواجه هستید. در این شرایط دو راه در پیش روی شما خواهد بود: این که ارز دیجیتال خود را بفروشید و این که از آن به عنوان وثیقه برای دریافت وام استفاده کنید. مسلماً راه دوم بیشتر به نفع شماست؛ چرا که به این شکل ارز دیجیتال خود را از دست نمی‌دهید و در زمان مناسب با تسویه وام، دوباره آن را به دست خواهید آورد.

تفاوت‌های پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال با سیستم‌های سنتی مانند بانک‌ها

تفاوت های پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال با سیستم ها سنتی مانند بانک ها
تفاوت های پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال با سیستم ها سنتی مانند بانک ها

البته عملکرد پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال از همه جهات شبیه به بانک‌ها نیست و این دو دارای تفاوت‌های بنیادین هستند. برای مثال یکی از این تفاوت‌ها این است که اخذ وام از این پلتفرم‌ها نیازمند ارائه ضامن و احراز هویت و ارسال مدارک شناسایی و کاغذبازی اداری و … نیست. تمام چیزی که برای دریافت این وام‌ها احتیاج دارید یک کیف پول ارز دیجیتال است (البته کیف پول های پشتیبانی شده توسط هر پلتفرم می‌تواند متفاوت باشد). هیچ اطلاعات هویتی از شما فاش نخواهد شد و حتی نام شما نیز در اختیار این پلتفرم‌ها قرار نخواهد گرفت.

تفاوت دیگری که می‌توان در بین این دو به آن اشاره کرد، عدم وجود محدودیت‌هایی مانند محدودیت سنی است. می‌دانید که برای دریافت وام در سیستم سنتی شما باید حتماً بالای ۱۸ سال داشته باشید و همینطور فیش حقوقی خود که نشان دهنده اشتغال رسمی شماست را ارائه کنید. در دنیای امروزی ممکن است خیلی از افراد از این شرایط بهره‌مند نباشند. ممکن است سن شما هنوز به حد قانونی نرسیده باشد و یا کارمند رسمی یک ارگان مشخص نباشید. در این صورت نخواهید توانست از خدمات بانکی مانند اخذ وام استفاده کنید. این مشکلات در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال وجود نخواهد داشت. این پلتفرم‌ها به دلیل عدم نیاز به احراز هویت و دریافت اطلاعات شخصی، هیچ تفاوتی در میان افراد قائل نمی‌شوند و هر شخصی با هر سن و شغلی می‌تواند از خدمات آن‌ها استفاده کند.

تمامی این ویژگی‌ها به دلیل ذات غیرمتمرکز این پلتفرم‌هاست؛ ذات غیرمتمرکزی که از بهره‌گیری آن‌ها از بلاک چین و قرارداد هوشمند ناشی می‌شود.

پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال در حقیقت قراردادهای هوشمندی هستند که بر روی بلاک چین های آزادی مانند بلاک چین اتریوم فعالیت می‌کنند. این قراردادها طوری کدنویسی شده‌اند که خدمات دریافت وثیقه، ارائه وام متناسب با آن، اهدای سود به سپرده‌گذاران، تسویه وام و بازگرداندن ارزهای دیجیتال اولیه را بصورت اتوماتیک و بدون نیاز به هیچ واسطه‌ای انجام می‌دهند. از آن جایی که این قراردادها از پیش کدنویسی شده‌اند، هیچ کسی (حتی توسعه‌دهنده آن‌ها نیز) نمی‌تواند در روند انجام خدمات دخالتی کند و یا اختلالی را در آن به وجود بیاورد.

همچنین کد این پلتفرم‌ها از نوع منبع باز است و شما می‌توانید آن را در سایت‌هایی مانند GitHub مشاهده کنید. برنامه نویسان و توسعه‌دهندگان می‌توانند کد آن‌ها را بررسی کنند و در صورت مشاهده هرگونه ایراد یا تقلبی، آن را به اطلاع سایرین برسانند.

درباره قراردادهای هوشمند بیشتر بخوانید:


مزایای پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال نسبت به سیستم مالی سنتی


در قسمت قبلی این مقاله در خصوص تفاوت‌های پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال و سیستم مالی سنتی صحبت کردیم و برخی از مزایای آن نسبت به سیستم حاکم را برشمردیم. در این قسمت قصد داریم نگاه جامع‌تری به این ویژگی‌ها، یا به عبارت بهتر مزیت‌ها داشته باشیم و آن‌ها را بصورت جداگانه مورد بررسی قرار دهیم.

عدم نیاز به احراز هویت

عدم نیاز به احراز هویت در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
عدم نیاز به احراز هویت در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

در قسمت قبل نیز اشاره کردیم که یکی از ویژگی‌های منحصر بفرد پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال، عدم نیاز به احراز هویت برای استفاده از آن‌هاست. در یک سیستم مالی سنتی شما باید برای دریافت یک وام، مدارک شناسایی و اطلاعات هویتی بسیاری از جمله شناسنامه، کارت ملی، آدرس، شماره تلفن، فیش حقوقی و … را ارائه کنید. همه این اطلاعات باید توسط ضامن یا ضامن‌هایی که معرفی می‌کنید نیز ارائه شوند. همه این اقدامات امنیتی برای این است که از بازپرداخت وام توسط شما اطمینان حاصل شود.

ممکن است عده‌ای با ارائه این حجم از اطلاعات شخصی مشکلی نداشته باشند و آن را ضروری بدانند؛ اما از زمان تولد ارزهای دیجیتال و حتی پیش از تولد آن‌ها، افراد پیشرو در این زمینه بر این بودند تا احراز هویت به این شکل سنتی را با روش‌های جدیدتر جایگزین کنند. پیشرفت تکنولوژی و پیدایش فناوری‌های جدید راه‌های بهتر و مطمئن‌تری را برای کسب اطمینان از بازپرداخت وام‌ها پیش روی انسان‌ها قرار داده است. در دنیای ارزهای دیجیتال و پلتفرم‌های بلاک چین محور، می‌توان از قراردادهای هوشمندی استفاده کرد که الگوریتم‌های موجود در آن‌ها همه چیز را پیش‌بینی کرده و برای هر مشکلی راه حلی را تعبیه می‌کند. با این وجود چه نیازی به این است که ما اطلاعات شخصی خود را در اختیار واسطه‌ای مانند یک بانک یا موسسه مالی قرار دهیم؟

علاوه بر این، عدم تمایل برخی از افراد به احراز هویت تنها مشکل این فرایند نیست و مسائلی از قبیل اعمال محدودیت برای برخی از کاربران (به دلیل سن و حرفه و محل زندگی و …) نیز از تبعات آن هستند؛ که در قسمت بعد در مورد آن صحبت خواهیم کرد.

عدم اعمال محدودیت برای کاربران

عدم اعمال محدودیت برای کاربران در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
عدم اعمال محدودیت برای کاربران در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

از دیگر ویژگی‌های مثبت پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال می‌توان به دسترسی همه افراد از اقصی‌نقاط جهان به آن‌ها اشاره کرد. این ویژگی خود از عدم نیاز به احراز هویت ناشی می‌شود و هر دوی این ویژگی‌ها از ماهیت غیرمتمرکز و بلاک چین محور این پلتفرم‌ها نشأت می‌گیرند.

سن افراد، شغل و پیشه آن‌ها و محل تولد و زندگی‌شان هیچ تفاوتی را در بهره‌مندی یا عدم بهره‌مندی آن‌ها از این پلتفرم‌ها ایجاد نمی‌کند. هر کسی با هر سن و شغلی و فقط با در اختیار داشتن وثیقه مورد نیاز، می‌تواند از این پلتفرم‌ها وام دریافت کند. می‌دانیم که در حال حاضر بسیاری از کاربران ارزهای دیجیتال و دنیای دیفای نوجوانان هستند. این امر زمینه را برای فعالیت آن‌ها در این فضا آماده می‌کند و آن‌ها را بیش از پیش به روی آوردن به این دنیای غیرمتمرکز ترغیب می‌نماید.

عدم نیاز به اعتماد به واسطه

عدم نیاز به اعتماد به واسطه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
عدم نیاز به اعتماد به واسطه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

عدم نیاز به اعتماد به واسطه‌ای مانند بانک یا موسسات مالی اعتباری، یکی از خصایص مثبت همه محصولات دنیای غیرمتمرکز است. شاید با خود فکر کنید برای دریافت این وام‌ها نیز، ما به یک پلتفرم که نقش همان واسطه را داراست اعتماد می‌کنیم. اما به طور کلی منظور از اعتماد در چنین فضاهایی این است که آیا ما به یک شرکت، ارگان یا نهاد متمرکز اعتماد می‌کنیم یا یک پروتکل.

واسطه‌های متمرکز سازمان‌ها و نهادهایی هستند که از سلسله مراتب مدیریتی تبعیت می‌کنند و تصمیمات آن‌ها نیز توسط همین افراد اتخاذ می‌شود. اختیار تام این سازمان‌ها در دست مدیران آن‌هاست. شما با سپرده‌گذاری سرمایه خود در یک بانک، در واقع به درست‌کاری مدیران و مسئولین ارشد آن اطمینان می‌کنید. در صورتی که اگر این مدیران بخواهند سرمایه کاربران را به سرقت برده و متواری شوند، به راحتی خواهند توانست این کار را انجام دهند. این همان اتفاقیست که از آن تحت عنوان اختلاس یاد می‌کنیم؛ واژه‌ای که برای کاربران ایرانی (علی‌الخصوص در چندین سال اخیر) به شدت آشناست.

در مقابل این واسطه‌های متمرکز، پروتکل‌های غیرمتمرکزی وجود دارند که برنامه‌هایی با کدهای از پیش نوشته شده هستند. وقتی که این کدها به اجرا گذاشته می‌شوند، هیچکس نمی‌تواند جلوی اجرای آن‌ها را بگیرد و اصطلاحاً غیرقابل توقف هستند.

البته این به این معنا نیست که امکان وجود ایراد یا امکان تقلب و کلاهبرداری در این کدها وجود ندارد. بالعکس، در طول عمر ارزهای دیجیتال چندین بار شاهد وجود ایراداتی در کد قرارداد هوشمند و به سرقت رفتن سرمایه‌های کاربران بوده‌ایم. به همین دلیل است که منبع‌باز بودن کد قراردادهای هوشمند از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. منبع‌باز بودن این کدها به این معنیست که همه برنامه‌نویسان و متخصصین علوم کامپیوتری از جای جای جهان می‌توانند به بررسی آن‌ها بپردازند و هرگونه ایراد و نقص احتمالی را به اطلاع سایرین برسانند.

می‌توان گفت همه پلتفرم های وام دهی شناخته شده (که به معرفی آن‌ها می‌پردازیم) چندین سال است که مشغول فعالیت هستند و کد آن‌ها در دسترس همگان قرار داشته است. تا کنون خبری از ایراد در کد آن‌ها به گوش کاربران نرسیده و مطابق با پروتکل‌های عنوان شده در حال فعالیت هستند.

عدم نیاز به سپرده‌گذاری طولانی مدت سرمایه

عدم نیاز به سپرده گذاری ظولانی مدت سرمایه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
عدم نیاز به سپرده گذاری ظولانی مدت سرمایه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

در سیستم بانکی موجود، کاربران در صورت تمایل برای سپرده‌گذاری بلندمدت سرمایه خود و دریافت سود باید این سرمایه را برای مدت مشخصی (مثلاً یک سال) در بانک به امانت بگذارند و در طول این مدت توانایی برداشت حتی بخشی از سرمایه خود را نیز نخواهند داشت. چنین مسئله‌ای در خصوص پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال صادق نیست. شما پس از سپرده‌گذاری ارز دیجیتال خود در این پلتفرم‌ها، در هر زمان دلخواه می‌توانید آن را برداشت کنید و محدودیت‌های زمانی این چنینی متوجهتان نخواهد بود.


معایب پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال نسبت به سیستم مالی سنتی


تا به این جای این مقاله در خصوص ویژگی‌ها و مزایای پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال صحبت کردیم. اما لازم به ذکر است که این پلتفرم‌ها خالی از ایراد نیز نیستند و از معایبی رنج می‌برند که می‌تواند استفاده گسترده از آن‌‌ها را با مشکل مواجه کند. در این قسمت از این مقاله به این معایب خواهیم پرداخت و تأثیرات آن‌ها را برخواهیم شمرد.

نیاز به وثیقه‌های سنگین

نیاز به وثیقه های سنگین در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
نیاز به وثیقه های سنگین در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال ، وثیقه سنگینیست که باید در این پلتفرم‌ها ذخیره کنید. روال معمول در سیستم بانکی سنتی به این شکل است که شما مقدار مشخصی از وثیقه‌ را سپرده‌گذاری می‌کنید و چیزی بیشتر از آن (برای مثال ۵ برابر وثیقه اولیه) را دریافت می‌نمایید.

در خصوص پلتفرم های وام دهی غیرمتمرکز، قضیه کاملاً برعکس است. وثیقه‌ای که شما برای دریافت وام از این پلتفرم‌ها باید سپرده‌گذاری کنید بیشتر از مقداریست که دریافت می‌کنید. برای مثال در پلتفرم شناخته شده میکردائو (MakerDAO) کاربران باید ۱.۵ برابر مقداری که قصد دریافت آن را دارند را بعنوان وثیقه در اختیار پلتفرم قرار دهند.

البته این امر به دلیل ذات پرنوسان ارزهای دیجیتال اجتناب ناپذیر است. اگر قسمت بعدی و همینطور قسمت «معرفی پلتفرم های وام دهی شناخته‌شده» را به طور کامل مطالعه کنید، متوجه خواهید شد که دلیل دریافت وثیقه بیشتر از مبلغ وام چیست. اما به طور کلی، نمی‌توان انکار کرد که این ویژگی محبوبیت گسترده این پلتفرم‌ها را با مشکل مواجه خواهد کرد و استفاده از آن‌ها را به کاربرانی که مقدار قابل توجهی از ارز دیجیتال را در اختیار دارند محدود خواهد نمود.

نوسانات بالای بازار و امکان لیکویید شدن وثیقه

نوسانات بالای بازار و امکان لیکویید شدن سرمایه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
نوسانات بالای بازار و امکان لیکویید شدن سرمایه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

همانطور که در قسمت قبل اشاره کردیم، برای دریافت وام از پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال نیاز است که ارز دیجیتال وثیقه‌گذاری شده از جانب شما، به یک نسبت مشخصی از مقداری که قصد دریافت آن را دارید بیشتر باشد.

این پلتفرم‌ها در واقع از وثیقه شما بعنوان پشتوانه استفاده کرده و ارز دیجیتالی که به شما اهدا می‌شود را تولید می‌کنند. به همین دلیل وثیقه شما باید همیشه ارزشی بیشتر از (یا نهایتاً برابر با) ارز دیجیتالی که دریافت کرده‌اید را داشته باشد. ارزهای دیجیتال دارایی‌های پرنوسانی هستند. به همین علت این پلتفرم‌ها وثیقه بیشتری را از شما طلب می‌کنند تا حتی در زمان‌های افت شدید قیمت نیز این وثیقه توانایی پشتیبانی از ارز دیجیتال اهدا شده را داشته باشد. در این پلتفرم‌ها چیزی تحت عنوان ضامن وجود ندارد و هویت هیچ کسی شناخته شده نیست. بنابراین باید راهی برای اطمینان خاطر از تسویه وام‌ها توسط کاربران وجود داشته باشد.

به این صورت تا زمانی که شما وام خود را تسویه نکرده‌اید، وثیقه‌ای هم‌ارزش وام شما در اختیار این پلتفرم قرار دارد. اما مشکلی که وجود دارد این است که اگر به هر دلیلی ارزهای دیجیتال با افت چشمگیر قیمت مواجه شوند و ارزش وثیقه شما از ارزش وام دریافتی کمتر شود، این پلتفرم‌ها بصورت خودکار وثیقه شما را به فروش می‌گذارند تا ضرر خود را جبران کنند. به این فرایند در دنیای ارزهای دیجیتال، لیکویید (liquid) شدن یا همان نقد شدن دارایی‌ها می‌گویند.

البته لیکویید شدن وثیقه توسط این پلتفرم‌ها اتفاق خیلی رایجی نیست؛ چرا که ارزهای دیجیتال به طور معمول با این حجم ناگهانی از افت قیمت مواجه نمی‌شوند که وثیقه حداقل ۱.۵ برابری شما توان پشتیبانی از مبلغ وام را از دست بدهد. اما نمی‌توان احتمال وقوع این اتفاق را به طور کلی نادیده گرفت. اتفاقات زیادی در دنیا می‌توانند به کاهش ناگهانی و کم‌نظیر قیمت ارزهای دیجیتال بینجامند. برای مثال در ۱۲ مارس سال ۲۰۲۰ که به پنجشنبه سیاه معروف است، به دلیل بحران کرونا قیمت بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال چیزی حدود ۴۰ درصد کاهش یافت.

معمولاً توصیه می‌شود برای جلوگیری از لیکویید شدن، مبلغ وثیقه را افزایش دهید. وثیقه شما در درون این پلتفرم باقی خواهد ماند و پس از تسویه وام، آن را پس خواهید گرفت. به این شکل احتمال لیکویید شدن را نیز کاهش می‌دهید. راه دیگری که وجود دارد این است که قیمت ارز دیجیتالی که بعنوان وثیقه پرداخته‌اید را تحت کنترل داشته باشید و در صورت پیش‌بینی افت شدید قیمت در صورت توان وام خود را تسویه کنید.

پیچیدگی ذاتی و نیاز به کسب مهارت

پیچیدگی ذاتی پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
پیچیدگی ذاتی پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

این ویژگی به خودی خود یک مشکل نیست؛ اما در دنیایی که تعداد و تنوع انسان‌های آشنا با این حوزه کم است می‌تواند یک نکته منفی محسوب شود. ارزهای دیجیتال دارای یک نوع پیچیدگی ذاتی هستند و تنها با مطالعه کافی در خصوص آن‌ها و کسب تجربه و مهارت لازم می‌توان به کار با آن‌ها پرداخت. پیچیدگی پلتفرم‌های دیفای که پلتفرم های وام دهی نیز جزئی از آن‌ها هستند، چندین برابر ارزهای دیجیتال است. این پلتفرم‌ها از ارزهای دیجیتال بعنوان ابزار استفاده می‌کنند و وارد شدن به آن‌ها بدون دانش و مهارت کافی عملاً غیرممکن است.

حتی کسانی که با ارزهای دیجیتال آشنایی دارند نیز نمی‌توانند به یک باره به فعالیت در این پلتفرم‌ها بپردازند و نیازمند کسب اطلاعات لازم هستند.

این مشکل در خصوص سیستم مالی سنتی وجود ندارد. این سیستم مدت‌هاست که بر جوامع بشری حاکم است و افراد جامعه به خوبی با آن آشنا هستند. امروزه افراد از هر قشر و با هر سطح تحصیلاتی به خوبی از خدمات بانکی استفاده می‌کنند و به سپرده‌گذاری سرمایه‌های خود، دریافت وام و پرداخت اقساط آن می‌پردازند.

عدم امکان بازگشت تراکنش‌ها در صورت ارتکاب اشتباه

عدم امکان بازگشت تراکنش ها در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
عدم امکان بازگشت تراکنش ها در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

در این مقاله به کرات اشاره کردیم که بهره‌گیری این پلتفرم‌ها از بلاک چین و قرارداد هوشمند نه تنها یک نکته منفی نیست، بلکه یکی از مزیت‌های آن‌ها محسوب می‌شود. با این وجود، عدم امکان بازگشت تراکنش‌ها در صورت ارتکاب هرگونه اشتباهی می‌تواند یک جنبه منفی به شمار رود.

بطور کلی وقتی که با ارزهای دیجیتال و قراردادهای هوشمند سر و کار داریم، نه با انسان‌هایی دارای هوش ذاتی، بلکه با مجموعه‌ای از کدها طرف هستیم. در سیستم بانکی سنتی هنگامی که اشتباهی ناخواسته در واریز وجوه و یا ثبت درخواست‌ها رخ بدهد، بانک بعنوان واسطه می‌تواند مداخله کند و در صورت نیاز تراکنش را برگشت بزند یا به اصلاح اشتباه بپردازد. این امکان در خصوص پلتفرم‌های بلاک چینی و مبتنی بر قرارداد هوشمند وجود ندارد. در این پلتفرم‌ها واسطه‌ای در میان نیست که امکان مداخله در تراکنش‌ها را داشته باشد و به همین دلیل باید با احتیاط زیادی عمل کنید.


راه های کسب درآمد از طریق پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال


تا به این جای کار تا حدودی با عملکرد پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال آشنا شدید و مزایا و معایب آن‌ها را دریافتید. در قسمت‌های مختلف این مقاله اشاره کردیم که کاربران علاوه بر دریافت وام از این پلتفرم‌ها، می‌توانند ارزهای دیجیتال خود را در آن‌ها سپرده‌گذاری کنند و به دریافت سود بپردازند. این دو روش (دریافت وام و سپرده‌گذاری) از معمول‌ترین روش‌های کسب درآمد از این پلتفرم‌ها هستند؛ اما این روش‌ها تنها محدود به همین دو مورد نیستند. در این قسمت از این مقاله قصد داریم روش‌های مختلف کسب درآمد از طریق پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال را مورد بررسی قرار دهیم.

دریافت وام به شکل ساده

دریافت وام از پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
دریافت وام از پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

دریافت وام از این پلتفرم‌ها ساده‌ترین راه کسب درآمد از طریق آن‌هاست. اگر این مقاله را تا به این جا به طور کامل مطالعه کرده باشید، می‌دانید که برای دریافت این وام‌ها باید مقداری ارز دیجیتال را وثیقه‌گذاری کنید. میزان وثیقه مورد نیاز در پلتفرم‌های مختلف متفاوت است. این پلتفرم‌ها همچنین در موارد دیگری از جمله ارزهای دیجیتالی که بعنوان وثیقه قبول می‌کنند، ارزهای دیجیتالی که بعنوان وام ارائه می‌کنند و سودی که برای تسویه وام از کاربران خود طلب می‌کنند با یکدیگر متفاوت هستند. با مراجعه به سایت رسمی این پلتفرم‌ها می‌توانید از این جزئیات مطلع شوید. در قسمت «معرفی پلتفرم های شناخته شده وام دهی ارز دیجیتال» همین مقاله نیز، ۴ مورد از پلتفرم‌های مطرح وام دهی را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

برای انتقال وثیقه مورد نظر به این پلتفرم‌ها و دریافت وام خود، به یک کیف پول Web 3 ارز دیجیتال نیاز خواهید داشت. کیف پول متامسک (MetaMask)  نمونه‌ای از یک کیف پول وب‌۳ است. پس از این که وثیقه لازم را ارسال و وام خود را دریافت کردید، می‌توانید آن را به هر ارز دیجیتال دیگر و یا به پول فیات تبدیل کنید.

سپرده گذاری سرمایه و دریافت سود

سپرده گذاری سرمایه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال و دریافت سود
سپرده گذاری سرمایه در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال و دریافت سود

از دیگر راه‌های معمول کسب درآمد از این پلتفرم‌ها، سپرده‌گذاری سرمایه و دریافت سود است. همه افرادی که در جوامع امروزی زندگی می‌کنند با سپرده‌گذاری بلندمدت سرمایه در بانک و دریافت سود ماهیانه آشنا هستند. سپرده‌گذاری ارز دیجیتال در این پلتفرم‌ها نیز دقیقاً به همین شکل است.

شما ارز دیجیتال خود را در اختیار یک پلتفرم قرار می‌دهید و با این کار نقدینگی این پلتفرم را برای ارائه وام تأمین می‌کنید. این پلتفرم نیز در عوض، سود حاصل از وام را با شما شریک می‌شود.

پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال در میزان سودی که از کاربران خود دریافت می‌کنند و میزان سودی که به سپرده‌گذار تعلق می‌دهند با یکدیگر متفاوت هستند.

کسب سود از آربیتراژ (arbitrage)

کسب سود از آربیتراژ در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
کسب سود از آربیتراژ در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

به طور کلی، آربیتراژ در اقتصاد به تفاوت قیمت یک دارایی ثابت در بازارهای مختلف گفته می‌شود. اگر بخواهیم آربیتراژ را در دنیای ارزهای دیجیتال تعریف کنیم، می‌توانیم تفاوت قیمت یک ارز دیجیتال ثابت در صرافی‌های مختلف را در نظر بگیریم. قیمت یک ارز دیجیتال می‌تواند در آن واحد در صرافی‌های مختلف متفاوت باشد؛ و کاربران می‌توانند با خرید این ارز با قیمت پایین‌تر و فروش آن با قیمت بالاتر درصدی از سود را به خود تعلق دهند.

همین امر در خصوص پلتفرم های وام دهی مختلف نیز صدق می‌کند. کاربران حرفه‌ای‌تر ارز دیجیتال می‌توانند میزان سودی که این پلتفرم‌ها برای تسویه وام از کاربران تقاضا می‌کنند و میزان سودی که به سپرده‌گذاران خود اهدا می‌کنند را بررسی کنند، ارز دیجیتال خود را در پلتفرمی که کمترین میزان سود را از کاربران تقاضا می‌کند وثیقه‌گذاری کرده و وام دریافت کنند و سپس این وام را در پلتفرم‌هایی که بیشترین میزان سود را به تأمین کنندگان نقدینگی اهدا می‌کند سپرده‌گذاری کنند.

البته همانطور که اشاره کردیم، این کار برای کسانی مناسب است که کاربران حرفه‌ای‌تر ارزهای دیجیتال هستند و نه کاربران مبتدی.

استفاده از وام های سریع یا flash loans

وام سریع، وام فلش و وام بدون وثیقه، معادل‌های فارسی flash loan هستند. به این دلیل این وام‌ها را وام بدون وثیقه می‌خوانیم که برای به دست آوردن آن‌ها نیاز به هیچگونه وثیقه‌ای نیست. در عوض شما باید قادر باشید وام دریافت شده را نهایتاً تا زمان ثبت شدن بلاکی که این تراکنش در آن قرار دارد تسویه کنید.

استفاده از وام های سریع یا flash loans در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
استفاده از وام های سریع یا flash loans در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

برای درک بهتر مفهوم وام های فلش باید بدانید که تراکنش‌ها در این نوع وام‌ها از نوع اتمی (atomic) هستند. تراکنش اتمی یک پدیده در علوم کامپیوتریست که با این منطق کار می‌کند که یک عملیات با همه شرایط آن یا باید به طور کامل اجرا شود و یا به طور کلی لغو گردد.

در وام های بدون وثیقه شما مقداری ارز دیجیتال را با فرض این که تراکنشی سودده را انجام خواهید داد از پلتفرم قرض می‌گیرید و در انتهای همان تراکنش وام را تسویه کرده و سود باقی‌مانده را از آن خود می‌نمایید. در صورتی که تراکنش برخلاف پیش‌بینی شما حرکت کند و شما به سودی که متصور بودید دست پیدا نکنید، پلتفرم به صورت خودکار تراکنش را لغو می‌کند و وام اهدا شده را بازمی‌ستاند؛ گویی که تراکنشی انجام نشده و پولی قرض گرفته نشده است. از آن جایی که بلاک ها در بلاک چین اتریوم هر ۱۵ ثانیه به ثبت می‌رسند، می‌توان اینطور نتیجه گرفت که زمان لازم برای تسویه این وام‌ها ۱۵ ثانیه است.

وام های فلش از دو جهت جالب توجه هستند. این وام‌ها نیاز به وثیقه‌گذاری را از بین می‌برند و عملکردشان به شکلیست که ضرری متوجه وام‌دهنده و وام‌گیرنده نیست. با این وجود، این وام‌ها به دلیل همین ویژگی منحصر بفرد خود مورد توجه هکرها قرار گرفتند؛ تا جایی که ۳۶۰ هزار دلار ارز دیجیتال از بلاک چین اتریوم توسط همین وام‌ها به سرقت رفت.

استفاده از اهرم یا مارجین (margin)

اگر با ترید ارز دیجیتال در صرافی‌هایی مانند بایننس آشنایی داشته باشید، به احتمال زیاد با مفهوم مارجین نیز آشنا هستید. معاملات مارجین به معاملاتی گفته می‌شوند که شما مقدار مشخصی از سرمایه را در آن‌ها وثیقه‌گذاری می‌کنید و چیزی بیشتر از سرمایه اولیه خود را قرض می‌گیرید. بنابراین واضح است که تفاوت اصلی این نوع معاملات با وام‌های معمولی ارز دیجیتال در این است که مبلغ وام نه هم‌اندازه وثیقه شما، بلکه چیزی بیشتر از این وثیقه است.

استفاده از اهرم یا مارجین در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال
استفاده از اهرم یا مارجین در پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال

این که مبلغ این وام تا چه اندازه از وثیقه شما بیشتر باشد فاکتوریست که به لوریج (leverage) یا اهرمی که انتخاب می‌کنید بستگی دارد. برای مثال استفاده از اهرم ۵:۱ سرمایه شما را به ۵ برابر وثیقه اولیه افزایش می‌دهد.

در این معاملات هرچه اهرمی که انتخاب می‌کنید بزرگ‌تر باشد، امکان لیکویید شدن داراییتان نیز بیشتر خواهد بود. برای مثال اگر از اهرم ۵:۱ استفاده کنید، اگر بازار ۲۰ درصد خلاف پیش‌بینی شما حرکت کند لیکویید خواهید شد و اگر از اهرم ۵۰:۱ استفاده کنید، اگر بازار تنها ۲ درصد بر خلاف پیش‌بینی شما حرکت کند لیکویید می‌شوید.

دلیل این امر نیز همان چیزیست که در قسمت‌های قبل عنوان کردیم. در این نوع معاملات تضمینی برای تسویه وام توسط کاربران وجود ندارد و پلتفرم باید راه حل دیگری را برای بازپس‌گیری قرض خود اتخاذ کند. بنابراین تا هنگامی که سرمایه موجود در معامله به اندازه‌ای باشد که بتوانید قرض خود را تسویه کنید، دارایی شما لیکویید نخواهد شد. اما به محض این که این سرمایه به حدی تنزل پیدا کند که بیش از آن قادر به پرداخت قرض خود نباشید، پلتفرم وثیقه شما را نقد کرده و آن را بعنوان قرض خود در نظر خواهد گرفت.

بنابراین در هنگام انجام معاملات مارجین باید با دقت بسیار زیادی عمل کنید. استفاده از اهرم بزرگ‌تر به همان میزان که به افزایش سود شما کمک می‌کند، می‌تواند خطر از دست رفتن سرمایه اولیه شما را نیز در پی داشته باشد. برای این که معامله مارجین موفقی را انجام دهید باید تحلیل درستی از روند قیمت ارز دیجیتال مدنظر خود داشته باشید و از اهرم منطقی استفاده کنید.

همانطور که اشاره کردیم صرافی‌های ارز دیجیتالی مانند صرافی بایننس امکان انجام معاملات مارجین را در اختیار کاربران قرار می‌دهند؛ اما این صرافی‌ها همگی از نوع متمرکز هستند. در گذشته پلتفرم غیرمتمرکزی برای انجام این معاملات وجود نداشت؛ اما امروزه پلتفرم‌هایی مانند پلتفرم شناخته شده dydx این امکان را فراهم کرده‌اند. در خصوص پلتفرم dydx در قسمت بعدی همین مقاله صحبت خواهیم کرد.


معرفی پلتفرم های شناخته شده وام دهی ارز دیجیتال


با مطالعه این مقاله به احتمال زیاد به تسلط کافی در خصوص ماهیت و عملکرد کلی پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال دست یافته‌اید. با این حال این پلتفرم‌ها در جزئیاتی مانند کیف پول‌‌ها و ارز های دیجیتال پشتیبانی شده، میزان وثیقه، میزان سود، شرایط تسویه و … با یکدیگر متفاوت هستند. در این قسمت از این مقاله چهار پلتفرم مطرح وام دهی ارز دیجیتال یعنی میکردائو (MakerDAO)، کامپوند (Compound)، آوه (Aave) و dydx را بررسی و در خصوص جزئیات عملکرد آن‌ها صحبت می‌کنیم.

پلتفرم وام دهی میکردائو (MakerDAO)

میکردائو یکی از شناخته شده‌ترین پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال و به طور کلی یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های دیفای است. اگر به سایت defipulse مراجعه کنید، خواهید دید که این پلتفرم (در زمان نگارش این مقاله یعنی آبان ۹۹) دومین پروژه پرارزش دیفای به صورت کلی، و پرارزش‌ترین پلتفرم وام‌دهیست.

پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو بعنوان دومین پروژه بزرگ دیفای
پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو بعنوان دومین پروژه بزرگ دیفای

 

پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو بعنوان بزرگ ترین پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال
پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو بعنوان بزرگ ترین پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال

برای شروع کار با میکردائو کافیست مطابق با شکل زیر به قسمت Products و سپس Oasis در وبسایت رسمی میکردائو وارد شده و یا مستقیماً به وبسایت oasis.app مراجعه کنید.

وبسایت OASIS برای ورود به پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو
وبسایت OASIS برای ورود به پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو

همانطور که در شکل زیر مشاهده می‌کنید، در این وبسایت با سه گزینه ترید، قرض گرفتن و ذخیره کردن ارز دیجیتال مواجه هستیم. برای دریافت وام از میکردائو باید گزینه قرض گرفتن یا همان borrow را انتخاب کنید.

دریافت وام از پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو
دریافت وام از پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو

کاربران برای دریافت وام از میکردائو باید ۱.۵ برابر مبلغ درخواستی را در این پلتفرم وثیقه‌گذاری کنند. وثیقه‌ها در این پلتفرم در قالب توکن‌های اتریومی زیر پذیرفته می‌شوند:

  • Ether
  • BAT
  • USDC
  • WBTC
  • TUSD
  • KNC
  • ZRX
  • MANA
  • COMP
  • LRC
  • LINK

برای ارسال یکی از این توکن‌ها بعنوان وثیقه، شما باید مطابق با شکل زیر کیف پول ارز دیجیتال خود را به این پلتفرم متصل کنید.

وثیقه گذاری در پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو
وثیقه گذاری در پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو

همانطور که مشاهده می‌کنید، میکردائو برای این کار از کیف پول‌های لجر (Ledger)، ترزور (Trezor)، کوین‌بیس (Coinbase)، والت کانکت (Wallet Connect) و D’CENT پشتیبانی می‌کند.

کیف پول های قابل پشتیبانی در پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو
کیف پول های قابل پشتیبانی در پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال میکردائو

پرداخت وام در میکردائو توسط توکن دای صورت می‌گیرد. دای استیبل کوین مخصوص میکردائو است. می‌دانید که استیبل کوین‌ها ارزهای دیجیتالی هستند که از قیمت ثابت برخوردارند. این ارزهای دیجیتال از روش‌های مختلفی برای حفظ ثبات قیمت خود استفاده می‌کنند. برخی از آن‌ها مانند تتر به یک دارایی ثابت مانند دلار امریکا وابسته هستند و برخی دیگر مانند دای از یک ارز دیجیتال دیگر و الگوریتم‌های مخصوص عرضه و تقاضا برای دستیابی به این هدف بهره می‌گیرند.

درباره استیبل کوین‌ها بیشتر بخوانید:

قیمت دای در اغلب مواقع برابر با یک دلار است؛ هرچند که گاهی ممکن است بین ۰.۹۷ و ۱.۰۳ دلار نیز نوسان داشته باشد. وقتی که شما مقدار لازم از یکی از این توکن‌های اتریومی را به پلتفرم میکردائو ارسال می‌کنید، تعداد مورد نیاز از ارز دیجیتال دای برای شما تولید می‌شود. شما می‌توانید آن را در هر صرافی ارز دیجیتالی به ارزهای دیگر یا حتی پول فیات تبدیل کنید.

در قسمتی از همین مقاله نیز عنوان کردیم که بهتر است وثیقه شما بیش از ۱.۵ برابر مقدار وامتان باشد. به این شکل امکان لیکویید شدن این وثیقه کم و کمتر می‌شود.

تسویه وام نیز در قالب دای صورت می‌گیرد. برای تسویه وام شما باید مقدار دای قرض گرفته شده به همراه کارمزد پلتفرم را بازگردانید و وثیقه خود را آزاد کنید. در زمان نگارش این مقاله، کارمزد پلتفرم میکردائو برابر با ۶ درصد است. میکردائو این کارمزد را «کارمزد حفظ ثبات شبکه» یا Stability Fee می‌خواند. دلیل این نام‌گذاری این است که در زمان‌هایی که قیمت دای کمتر از یک دلار است، آن‌ها این کارمزد را کاهش می‌دهند تا افراد بیشتری تمایل به تسویه وام خود داشته باشند. به این شکل تعداد دای‌های موجود در دست مردم کاهش می‌یابد و قیمت آن افزایش پیدا می‌کند. همچنین در زمان‌هایی که قیمت دای به بیش از یک دلار افزایش می‌یابد، آن‌ها کارمزد شبکه را افزایش می‌دهند تا دای‌های بیشتری نزد مردم باقی بماند و قیمت آن با کاهش روبه‌رو شود.

پس از این که این وثیقه آزاد شد، دای ها نیز اصطلاحاً سوزانده می‌شوند؛ چرا که دیگر پشتیبانی برای آن‌ها وجود ندارد و از آن جایی که دای استیبل کوینی با پشتوانه ارز دیجیتال است وجود پشتوانه برای آن ضروریست.

هر آنچه تا بحال در خصوص میکردائو بیان کردیم مربوط به اخذ وام از این پلتفرم بود؛ اما می‌دانید که میکردائو امکان دیگری را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهد و آن سپرده‌گذاری ارز دیجیتال و دریافت سود است. سپرده‌گذاری سرمایه در میکردائو نیز توسط استیبل کوین دای صورت می‌گیرد. بنابراین در صورت تمایل، شما باید ابتدا مقدار مورد نظر از ارز دیجیتال خود را در صرافی‌ها و یا در درون کیف پول خود تبدیل به دای کنید و سپس آن را در میکردائو سپرده‌گذاری نمایید. برای سپرده‌گذاری دای در میکردائو به بخش Save DAI وبسایت oasis مراجعه کنید.

و نکته آخر این که میکردائو یک توکن منحصر بفرد دیگر به نام MKR را نیز داراست. MKR مانند دای یک استیبل کوین نیست و طبق اطلاعات سایت کوین‌مارکت‌کپ قیمت آن در زمان نگارش این مقاله برابر با ۵۲۵ دلار است. MKR توکن حاکمیتی یا همان governance token میکردائو است. دارندگان توکن‌های حاکمیتی به منزله سهام‌داران پلتفرم های بلاک چینی هستند و رأی و نظر آن‌ها در اتخاذ تصمیمات این پلتفرم‌ها لحاظ می‌شود. در پلتفرمی مانند میکردائو، دارندگان توکن MKR هستند که در خصوص مواردی مانند افزایش یا کاهش کارمزد شبکه و نرخ سود و … تصمیم‌گیری می‌کنند. هر کسی می‌تواند با خریداری توکن MKR به یکی از سهام‌داران پلتفرم میکردائو تبدیل شود.

پلتفرم وام دهی کامپوند (Compound)

یکی دیگر از پلتفرم‌های شناخته شده وام دهی ارز دیجیتال پلتفرم کامپوند (Compound) است. هدف اصلی کامپوند نیز مانند میکردائو ارائه وام از طریق سرمایه‌های سپرده‌گذاری شده توسط کاربران است.

برای استفاده از خدمات کامپوند ابتدا باید به وبسایت app.compound.finance مراجعه کنید. با کلیک بر روی این لینک، با صفحه‌ای مشابه شکل زیر روبه‌رو خواهید شد.

پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال کامپوند
پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال کامپوند

همانطور که مشاهده می‌کنید، این صفحه به دو بخش Supply Markets و Borrow Markets تقسیم شده است. منظور از Supply Markets توکن‌هایی هستند که شما می‌توانید سپرده‌گذاری کنید و Borrow Markets به توکن‌هایی اشاره دارد که می‌توانید قرض بگیرید. البته همانطور که می‌بینید توکن‌ها در هر دوی این قسمت‌ها یکسان هستند. منطقی است که تأمین نقدینگی در همان توکن‌هایی انجام می‌شود که قرض داده می‌شوند. اما تفاوت‌هایی نیز در این دو بخش وجود دارد که به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

ستون APY که در هر دو قسمت در کنار توکن‌ها قرار دارد، مخفف عبارت Annual Percentage Yield یا درصد سود سالیانه است. با کمی دقت متوجه خواهید شد که APY یا همان سود سالیانه توکن‌ها در این دو قسمت با یکدیگر متفاوت است. برای مثال اگر شما توکن Compound خود را در این پلتفرم سپرده‌گذاری کنید، سالیانه ۱.۲۳ درصد سود به شما تعلق خواهد گرفت؛ اما اگر همین توکن را قرض بگیرید باید آن را با سود سالیانه ۷.۲۰ درصد تسویه کنید. درآمد پلتفرم کامپوند از طریق همین تفاوت بین نرخ سودها تأمین می‌شود.

با این وجود اگر قصد سپرده‌گذاری در کامپوند و یا اخذ وام از آن را دارید، باید ابتدا از قسمت مشخص شده در شکل زیر کیف پول خود را متصل کنید.

اتصال کیف پول در پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال کامپوند
اتصال کیف پول در پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال کامپوند

کوین بیس والت، لجر و متامسک کیف پول های پشتیبانی شده توسط کامپوند هستند.

کیف پول های قابل پشتیبانی توسط پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال کامپوند
کیف پول های قابل پشتیبانی توسط پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال کامپوند

پس از این که کیف پول ارز دیجیتال خود را متصل کردید، دارایی‌های موجود شما در هر یک از این توکن‌ها بصورت جداگانه نمایش داده خواهد شد. برای مثال اگر شما ۱ اتر داشته باشید، عدد ۱ را در مقابل توکن Ether در قسمت Supply Markets مشاهده خواهید کرد. شما این امکان را خواهید داشت که این اتر را سپرده‌گذاری و سود سالیانه ۰.۱۰ درصدی را از آن خود کنید.

اگر می‌خواهید از همین اتر بعنوان وثیقه دریافت وام استفاده کنید نیز، باید همین مراحل را طی کنید و گزینه collateral آن را فعال نمایید (پیشتر اشاره کردیم که collateral به معنی وثیقه است). سپس به قسمت Borrow Markets مراجعه کرده و ارز مورد نظر را انتخاب کنید.

نکته جالبی که در خصوص پلتفرم کامپوند وجود دارد، پشتیبانی آن از طیف گسترده‌تری از کوین‌ها و توکن‌هاست. در این پلتفرم ضرورتی برای تطابق میان وثیقه و وام وجود ندارد و شما می‌توانید برای مثال ارز دیجیتال اتر را بعنوان وثیقه در اختیار کامپوند قرار دهید و توکن WBTC را دریافت کنید. البته کامپوند نیز مانند میکردائو، برای جلوگیری از ضررهای ناشی از نوسانات قیمت از ایده وثیقه‌گذاری بیش از حد (overcollateralization) استفاده می‌کند.

هر توکنی که شما به پلتفرم کامپوند ارسال می‌کنید، به یک توکن مخصوص کامپوند به نام cToken تبدیل می‌شود. برای مثال اگر توکن دای را در آن سپرده‌گذاری کنید، این توکن به توکن جدیدی به نام cDai تبدیل می‌شود. این توکن cDai مقدار دای سپرده‌گذاری شده از جانب شما بعلاوه سودی که به آن تعلق گرفته است را نمایش می‌دهد. هر چه زمان بیشتری از سپرده‌گذاری شما بگذرد و سود بیشتری به سپرده شما تعلق بگیرد، مقدار این cDai نیز بزرگ‌تر می‌شود. در نهایت در هر زمان که قصد آزادسازی وثیقه خود را داشته باشید می‌توانید cDai را به دای تبدیل کرده و آن را از پلتفرم خارج کنید.

برای این که بتوانید cToken ها را در کیف پول خود مشاهده کنید، باید ابتدا آن‌ها را به این کیف پول اضافه کنید. برخی از کیف پول های ارز دیجیتال مانند کیف پول متامسک به گزینه‌هایی مانند «افزودن توکن‌ها» (یا همان add tokens) مجهز هستند. با استفاده از این گزینه و جستجوی نام cToken مورد نظر خود می‌توانید به راحتی آن را به این کیف پول اضافه کنید. حتی اگر این کار را انجام ندهید نیز، این cToken ها در درون پلتفرم کامپوند به شما تعلق دارند و ارزش آن‌ها پس از ثبت هر بلاک اتریوم (حدوداً هر ۱۵ ثانیه) در حال افزایش است.

نکته آخری که قصد داریم در خصوص کامپوند به آن اشاره کنیم، مربوط به توکن حاکمیتی آن به نام COMP است. کامپوند نیز مانند میکردائو توکن حاکمیتی یا همان Governance Token مخصوص به خود را داراست و از آن برای اخذ تصمیمات مدیریتی و حاکمیتی این پلتفرم استفاده می‌شود. کامپوند به هر شخصی که در این پلتفرم به سپرده‌گذاری، دریافت وام یا هر فعالیت دیگری بپردازد مقدار مشخصی از توکن COMP را اهدا می‌کند. طبق اطلاعات سایت کوین‌مارکت‌کپ قیمت هر عدد توکن COMP در زمان نگارش این مقاله (آبان ۹۹) برابر با ۹۹.۵۵ دلار است.

پلتفرم وام دهی آوه (Aave)

پلتفرم وام دهی آوه در دسته‌بندی سایت defipulse پس از میکردائو و کامپوند در جایگاه سوم قرار دارد و دقیقاً مانند این دو پلتفرم بر روی بلاک چین اتریوم اجرا می‌شود. برای استفاده از خدمات آوه می‌توانید به سایت app.aave.com مراجعه کنید. آوه نیز مانند کامپوند از طیف وسیعی از کوین‌ها و توکن‌ها پشتیبانی می‌کند. شما می‌توانید ۱۶ کوین و توکن مختلف را در آوه سپرده‌گذاری کنید و از سود آن‌ها بهره‌مند شوید؛ اما از همه این ۱۶ توکن نمی‌توانید بعنوام وثیقه برای دریافت وام استفاده کنید.

در شکل زیر، توکن‌هایی که کاربران می‌توانند در آوه سپرده‌گذاری کنند را مشاهده می‌کنید.

توکن های پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال آوه
توکن های پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال آوه

همانطور که می‌بینید، در این بین توکن‌های TUSD ، USDT ، SUSD و AMPL قابلیت استفاده بعنوان وثیقه را ندارند. این شکل همچنین اطلاعات مفید دیگری مانند میزان وامی که نسبت به وثیقه خود می‌توانید دریافت کنید و حد لیکویید شدن وثیقه را نمایش می‌دهد.

برای مثال اگر شما توکن دای خود را در آوه وثیقه‌گذاری کنید، می‌توانید تا ۷۵ درصد ارزش آن را بعنوان وام (در قالب دای یا هر توکن دیگری) دریافت کنید. همچنین در صورتی که ارزش این وثیقه به کمتر از ۸۰ درصد ارزش وام شما تنزل پیدا کند، وثیقه شما لیکویید خواهد شد. برای این که این وثیقه در مدت زمان کمتری لیکویید شود و ضرر پلتفرم جبران گردد، خود پلتفرم به صورت اتوماتیک وثیقه شما را با ۵% تخفیف به فروش می‌گذارد.

آوه نیز مانند کامپوند از توکن‌های مخصوص به خود به نام aToken ها استفاده می‌کند. پس از این که شما توکن خود را در آوه سپرده‌گذاری کردید، این توکن به یک aToken تبدیل می‌شود که میزان سپرده شما بعلاوه سود آن را نمایش می‌دهد. اگر بخواهیم باز هم از مثال دای استفاده کنیم، دای‌هایی که شما در این پلتفرم سپرده‌گذاری می‌کنید به توکن جدیدی به نام aDai تبدیل می‌شود که نمایانگر میزان دای اولیه شما بعلاوه تمام سودیست که در این مدت به شما تعلق گرفته است.

نکته جالب توجهی که در خصوص آوه وجود دارد، پشتیبانی آن از وام های سریع یا همان flash loan هاست. در قسمت‌های قبلی همین مقاله عنوان کردیم که وام های فلش ، وام‌هایی هستند که برای اخذ آن‌ها نیازی به وثیقه نیست؛ اما در عوض باید تا زمان ثبت شدن بلاکی که تراکنش در آن قرار دارد تسویه شوند. اگر کاربر نتواند این وام را تا زمان ثبت بلاک بر روی بلاک چین تسویه کند، وام ارائه شده بصورت خودکار پس گرفته خواهد شد و به این شکل ضرری متوجه وام‌دهنده و وام‌گیرنده نمی‌شود.

همه پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال از این قابلیت پشتیبانی نمی‌کنند و همین یکی از مزیت‌ها و نقاط قوت آوه محسوب می‌شود.

توکن حاکمیتی این پلتفرم AAVE نام دارد و در زمان نگارش این مقاله با قیمت ۶۱.۵۵ دلار در جایگاه ۲۹ رده‌بندی سایت کوین‌مارکت‌کپ قرار گرفته است.

پلتفرم وام دهی dYdX

آخرین پلتفرم وام دهی که در این قسمت به آن می‌پردازیم پلتفرمی به نام dYdX است. البته dYdX از یک جهت با همتایان پیشین خود تفاوت‌ مهمی دارد؛ که در این قسمت این تفاوت را به طور کامل مورد بررسی قرار خواهیم داد.

dYdX را در جامعه ارزهای دیجیتال بعنوان پلتفرم وام داهی می‌شناسند. این پلتفرم در دسته‌بندی سایت DefiPulse نیز در زیرمجموعه پلتفرم های وام دهی قرار گرفته است؛ اما عملکرد آن از برخی جهات بیشتر شبیه به یک صرافی غیرمتمرکز است تا یک پلتفرم مختص وام‌دهی.

dYdX نیز مانند نمونه‌های پیشین، مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند بر روی بلاک چین اتریوم است. این پلتفرم تلاش کرده خدماتی که توسط صرافی های متمرکز ارز دیجیتالی مانند بایننس (Binance) ارائه می‌شوند را به شکل غیرمتمرکز ارائه کند؛ که در مرکزیت این خدمات معاملات مارجین قرار دارند. dYdX تا کنون در دست‌یابی به این هدف بسیار موفق عمل کرده است.

ممکن است با شنیدن نام صرافی غیرمتمرکز یا همان DEX به یاد صرافی‌هایی مانند یونی سواپ (Uniswap) و بلنسر (Balancer) و … بیفتیم؛ اما هیچ یک از این صرافی‌ها خدماتی مانند معاملات مارجین را به کاربران خود ارائه نمی‌کنند. حال آن که این معاملات جزء جدایی‌ناپذیر معاملات تریدرهای حرفه‌ای هستند.

معاملات مارجین معاملاتی هستند که به شما اجازه می‌دهند مقدار مشخصی از سرمایه را وثیقه‌گذاری کنید و مقدار بیشتری را (طی یک نسبت مشخص) قرض بگیرید. برای مثال تصور کنید که شما ۰.۱ بیت کوین دارید و تحلیل‌های شما حاکی از آن است که قیمت بیت کوین افزایش خواهد یافت. با استفاده از معاملات مارجین شما می‌توانید ۰.۱ بیت کوین خود را وثیقه‌گذاری کرده و آن را به ۵ برابر مقدار اولیه یعنی ۰.۵ بیت کوین افزایش دهید. به این شکل اگر پیش‌بینی شما به واقعیت بپیوندد، ۵ برابر زمانی که ۰.۱ بیت کوین داشتید سود خواهید کرد.

نسبت مقدار کوین یا توکن قرض گرفته شده به مقدار وثیقه‌گذاری شده، توسط متغیری به نام اهرم یا لوریج (leverage) نمایش داده می‌شود. برای مثال اگر شما از اهرم ۵x استفاده کنید، ۵ برابر مقداری که وثیقه‌گذاری کرده‌اید را قرض خواهید گرفت.

لازم به ذکر است که معاملات مارجین به همان اندازه که امکان کسب سود را افزایش می‌دهند، خطر لیکویید شدن سرمایه اولیه را نیز در پی دارند. طبق یک قاعده کلی، هر چه از اهرم بزرگ‌تری استفاده کنید خطر لیکویید شدن این سرمایه نیز به همان نسبت افزایش خواهد یافت. برای مثال اگر شما از اهرم ۵x استفاده کنید، در صورتی که بازار ۲۰ درصد خلاف پیش‌بینی شما حرکت کند لیکویید خواهید شد. اما اگر از اهرم‌های بزرگ‌تری مانند ۲۰x استفاده کنید، اگر بازار تنها ۵ درصد برخلاف پیش‌بینی شما حرکت کند لیکویید می‌شوید.

معاملات مارجین در لیست خدمات صرافی های شناخته شده اما متمرکزی مانند بایننس قرار داشتند؛ اما امکان انجام آن‌ها توسط صرافی های غیرمتمرکز وجود نداشت. اخیراً پلتفرم‌های غیرمتمرکز نیز این گزینه را به خدمات خود اضافه کرده‌اند؛ که در این بین dYdX یکی از مطرح‌ترین‌هاست. امکان انجام چنین فرایندهایی به شکل غیرمتمرکز گام بزرگی در راستای تمرکززدایی محسوب می‌شود و از مهم‌ترین اقدامات برای جایگزینی فرآیندهای متمرکز با انواع غیرمتمرکز در دنیای ارزهای دیجیتالی است که خود بر اساس تمرکززدایی پایه ریزی شده‌اند.

برای استفاده از dYdX می‌توانید به سایت dYdX.exchange مراجعه کنید. dYdX از اتر (Ether)، دای (DAI) و یو اس دی کوین (USDC) پشتیبانی می‌کند. همچنین بزرگ‌ترین اهرم موجود در این پلتفرم اهرم ۵x است.


پلتفرم های وام دهی متمرکز


هر آن چه تا به این جا در خصوص پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال مطرح کردیم در خصوص انواع غیرمتمرکز این پلتفرم‌ها بود. میکردائو، کامپوند، آوه و dYdX همگی قراردادهای هوشمندی بر روی بلاک چین اتریوم هستند. عملکرد این پلتفرم‌ها توسط کد قرارداد هوشمند آن‌ها تعیین می‌شود و تصمیمات جدید آن‌ها نیز با رأی اکثریت دارندگان توکن‌های حاکمیتی اتخاذ می‌گردد.

در این بین اما پلتفرم‌هایی وجود دارند که از ارزهای دیجیتال پشتیبانی می‌کنند و از بسیاری جهات دیگر مشابه پلتفرم‌های غیرمتمرکز وام دهی ارز دیجیتال هستند؛ با این تفاوت که از ویژگی غیرمتمرکز بودن تا حد زیادی برخوردار نیستند و توسط یک شخص یا یک تیم مدیریتی اداره می‌شوند.

پلتفرم وام دهی ارز دیجیتال نکسو

پلتفرم شناخته شده نکسو (Nexo) یکی از نمونه‌های همین پلتفرم‌هاست. شرکت مالی معتبر Credissimo این پلتفرم را راه‌اندازی کرده است. نکسو را بعنوان اولین پلتفرم وام دهی در جهان می‌شناسند که از ارزهای دیجیتال پشتیبانی می‌کند؛ اما کارایی این پلتفرم محدود به ارزهای دیجیتال نیست و ۴۵ ارز فیات رایج جهان را نیز در بر می‌گیرد. برای دریافت وام از این پلتفرم، شما باید ارز دیجیتال خود را به کیف پول مخصوص نکسو واریز کنید تا بعنوان وثیقه شما عمل کند. سپس می‌توانید وام خود را در قالب یک ارز دیجیتال دیگر و یا حتی پول فیات دریافت کنید.

ایده دریافت وام در قالب پول فیات و با وثیقه ارز دیجیتال ایده بسیار جالب و هیجان انگیزی به نظر می‌رسد؛ اما می‌دانید که ارزهای فیات قابلیت نگهداری و نقل و انتقال بر بستر بلاک چین را ندارند و این خود یکی از نشانه‌های متمرکز بودن پلتفرم نکسو است. با این حال که نکسو نیز از تکنولوژی بلاک چین بهره می‌گیرد، اما همه فرایندهای آن از طریق بلاک چین انجام نمی‌شوند و دخالت انسان‌ها برای انجام حسابرسی‌های آن لازم است. همچنین بسیاری از ارزهای فیات جهان از جمله ریال در لیست ارزهای پشتیبانی شده توسط آن قرار ندارند.

نکسو نیز مانند سایر پلتفرم های وام دهی عنوان شده در این مقاله از سیستم وثیقه‌گذاری بیش از حد تبعیت می‌کند و در صورت نیاز، به لیکویید کردن وثیقه کاربران می‌پردازد. نکسو کوین مخصوص به خود با نام NEXO را داراست که در صورت بازپرداخت وام توسط آن، درصدی از تخفیف شامل حالتان خواهد شد. قیمت این کوین در زمان نگارش این مقاله برابر با ۱۹ سنت است. نکسو زمان مشخصی را برای بازپرداخت وام‌ها توسط کاربران تعیین نمی‌کند و تا زمانی که ارزش وثیقه آن‌ها از مقدار تعیین شده کمتر نباشد، ضرورتی برای بازپرداخت وام وجود ندارد.

برای استفاده از خدمات نکسو باید به وبسایت رسمی آن به آدرس nexo.io مراجعه کرده و ثبت نام کنید. البته برای ثبت نام و ایجاد حساب کاربری در نکسو تنها به یک آدرس ایمیل و تعیین یک پسورد نیاز خواهید داشت؛ اما با این وجود این فرایند خود می‌تواند نوعی از احراز هویت محسوب شود که در سایر پلتفرم های وام دهی وجود نداشت.


جمع‌بندی


پلتفرم های وام دهی ارز دیجیتال امروزه توجه بسیاری را به خود جلب کرده‌اند و کاربران زیادی به آن‌ها روی آورده‌اند. بیراه نیست اگر بگوییم صنعت مالی غیرمتمرکز یا همان دیفای بخش عمده‌ای از محبوبیت ناگهانی خود در ماه‌های اخیر را مدیون این پلتفرم‌هاست. در این مقاله سعی کردیم ابتدا عملکرد کلی و هدف از پیدایش این پلتفرم‌ها را شرح دهیم و سپس با بررسی نمونه‌های شناخته شده، به توضیح دقیق چگونگی کارکرد آن‌ها بپردازیم.

البته این پلتفرم‌ها به همان میزانی که به سیستم مالی فعلی برتری دارند، از معایبی نیز رنج می‌برند؛ که از جمله آن‌ها می‌توان به وثیقه‌گذاری بیش از مقدار وام و امکان لیکویید شدن وثیقه اشاره کرد.

شاید این پلتفرم‌ها در حال حاضر در جایگاهی قرار نداشته باشند که بتوانند به طور کلی جایگزین سیستم مالی فعلی و حاکم بر جهان شوند و شاید با مسائلی روبه‌رو باشند که استفاده گسترده از آن‌ها را با مشکل مواجه کند، اما نباید فراموش کنیم که این خاصیت هر پدیده جدید و نوظهوری است. با این همه، نمی‌توان انکار کرد که ایده ارائه وام بصورت غیرمتمرکز و بدون نیاز به بانک ایده نوین و هیجان انگیزیست و می‌تواند گام موثری در مسیر تمرکززدایی از فرایندها محسوب شود.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.