تورم و تورم منفی چیست و چه اهمیتی دارد؟

در عصر کنونی یکی از مسائل مهم مطرح در اقتصاد کشورها بحث تورم است. با توجه به اینکه در قرن حاضر پدیدهی تورم به یک معضل اقتصادی تبدیل شده و به عنوان یکی از شاخصهای مهم اقتصاد کلان مطرح است، همواره مورد توجه اقتصاددانان و سیاستمداران کشورها قرار گرفته تا بتوانند با کاهش نرخ آن اوضاع اقتصادی در کشور را بهبود داده و سطح زندگی مردم را به رفاه برسانند. از آنجایی که کاهش نرخ تورم، کاهش نرخ بیکاری و افزایش رشد اقتصادی سه موضوع مهم در اقتصاد هستند، در این میان اهمیت نرخ تورم از موضوعات دیگر بیشتر است. در این مطلب می‌خواهیم با مفاهیم تورم و ضد‌تورم، اهمیت، علل و تاثیرشان در رشد اقتصادی، همچنین انواع تورم و نحوه کنترل آن آشنا شویم.

0 322

تورم (Inflation) و تورم منفی (Deflation) چیست؟ تورم و تورم منفی، کلماتی هستند که به فراوانی شنیده‌ و به کار برده می‌شوند، اما معانی آن‌ها چیست و چه تأثیری بر ما می‌گذارند؟

تورم چیست؟

پدیده‌تورم به عنوان یکی از مهمترین مشکلات اقتصاد ایران و بسیاری از کشورهای جهان همواره در مرکز توجه محققین بوده است. در سال های اخیر درصد تورم بالا رفته است به طوری که قیمت ها هر سال افزایش یافته و قدرت خرید مردم کم شده است. بنابراین شناخت عواملی که سبب ایجاد تورم شده و راه های مقابله با آن به عدالت اجتماعی و ثبات و رشد اقتصادی کمک خواهد کرد. اما تورم به چه معناست؟

ارزش یک دلار، توسط قدرت خرید آن تعیین می‌شود. قدرت خرید یک دلار، به مقدار کالاها یا خدماتی بستگی دارد که با این مبلغ می‌توان خرید. هنگامی که تورم افزایش مییابد، قدرت خرید یا ارزش دلار کاهش مییابد. میانگین نرخ تورم سالانه ایالات متحده، ۳% است. یعنی روزنامه‌ای که اکنون به قیمت ۱ دلار به فروش می‌رسد، سال بعد به قیمت ۱.۰۳ دلار به فروش خواهد رسید. مفهوم تورم این است که دلار شما، ارزش سابق خود را نخواهد داشت.

انواع تورم

  • تورم‌ناشی از کشش تقاضا: این تورم، هنگامی ایجاد می‌شود که افزایش تقاضا برای یک کالا، موجب افزایش قیمت آن می‌شود. زمانی که تقاضا سریعتر از عرضه رشد ‌کند، قیمت افزایش می‌یابد.
  • تورم‌ناشی از فشار هزینه: اگر هزینه تولید یک کالا افزایش یابد، شرکت، به منظور حفظ حاشیه‌ سود خود، قیمت کالا را افزایش می‌دهد.
  • تورم‌پولی: این تورم، هنگامی رخ می‌دهد که پول بسیار زیادی در اقتصاد وجود داشته باشد. وجود مقدار بسیار زیادی از هر چیز، ارزش یا قیمت آن را کاهش می‌دهد.

اثرات تورم

تورم، همیشه یک اتفاق کاملا ناگوار نیست. هنگامی که تورم رخ می‌دهد، برندگان و بازندگانی وجود دارند. اگر به فردی بدهکار باشید، آنگاه برند‌ه‌اید! زیرا به علت تورم، هزینه بدهی شما کاهش یافته‌ است. اگر نرخ تورم، بالاتر از نرخ بهره بدهی شما باشد، واقعا برد کرده‌اید. تورم به پس‌انداز شما آسیب می‌زند. یک دلاری که اکنون پس‌انداز می‌کنید، هنگامی که در آینده به آن نیاز دارید، بی ارزش خواهد بود.

اگر میزان افزایش حقوق شما بیشتر از ۳ درصد نباشد، در واقع افزایش حقوق نداشته‌اید، زیرا این افزایش حقوق، قدرت خرید دلارهای شما را حفظ نمی‌کند. اگر فردی هستید که با یک درآمد ثابت ناهماهنگ با نرخ تورم، زندگی خود را می‌گذراند، دلار شما نیز بی‌ارزش است.

اگر تورم یک کشور، بیش از تورم کشورهای جفت معاملاتی باشد، کالاهای آن کشور، گرانتر از کالاهای وارداتی هستند. این موضوع می‌تواند بر تولیدکنندگان داخلی و به نوبه خود، بر کارکنان آنان تأثیر بگذارد.

تورم چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

تورم، توسط سبد بازار اندازه‌گیری می‌شود. این سبد، یک سبد فرضی از کالاهایی است که قیمت آن‌ها با هم جمع می‌شود. عدد مجموع، شاخص قیمت نامیده می‌شود و هزینه سبد در طول زمان سنجیده می‌شود. شاخص قیمت، نسبت هزینه امروزِ یک سبد به هزینه همان سبد در سال آغازین است.

۲ نوع شاخص قیمت به نام‌های شاخص قیمت مصرف کننده و شاخص قیمت تولیدکننده، برای اندازه‌گیری تورم مورداستفاده قرار می‌گیرند. شاخص قیمت مصرف کننده، تغییرات قیمت کالاها و خدمات مصرف کننده را از دیدگاه مصرف‌کننده برآورد می‌کند. شاخص قیمت تولیدکننده، میانگین تغییرات قیمت‌های فروش شرکت‌های تولیدکننده‌ی کالاها و خدمات را در طول زمان ارزیابی می‌کند. در واقع، تغییرات قیمت را از دیدگاه تولیدکننده می‌سنجد.

کنترل تورم

بانک مرکزی، در آمریکا بانک فدرال رزرو (Federal Reserve)، وظیفه کنترل تورم را بر عهده دارد. تورم کنترل‌نشده، ممکن است موجب ایجاد رکود شود. اگر نرخ رشد GDP (تولید ناخالص داخلی) بیش از ۲ تا ۳ درصد باشد، میزان تقاضا، باعث افزایش قیمت‌ها می‌شود و تورم ناشی از کشش تقاضا رخ می‌دهد. بانک مرکزی، سرعت رشد را با محدود ‌نمودن عرضه پول کاهش می‌دهد، یعنی اجازه ورود اعتبار کمتری را به بازار می‌دهد. این اقدام، قرض گرفتن پول را پرهزینه‌تر می‌نماید که آن هم به نوبه خود، سرعت رشد و افزایش تقاضا را کاهش می‌دهد و قیمت‌ها را به ارقام سابق خود بازمی‌گرداند.

نکاتی که باید بدانید

هرساله تورم، قدرت خرید دلار شما را کاهش می‌دهد و با یک مقدار دلار مشخص، قادر به خرید کالاهای کمتری هستید. بنابراین، باید به وسیله سرمایه گذاری پول خود در جایی با سود بیش از میانگین نرخ تورم، یعنی ۳%، از دلارهای خود محافظت نمایید. میانگین بازدهی بازار سهام در طول زمان ۷% است، بنابراین با سرمایه‌گذاری در بازار سهام، با تورم مقابله می‌کنید. میانگین نرخ بهره یک حساب پس‌انداز یا یک حساب جاری، کمتر از ۱% و کمتر از نرخ تورم است. بنابراین، با قرار دادن پول خود در یکی از این حساب‌های کم‌بازده، آن را از دست خواهید داد.

هنگامی که نرخ تورم بالاست، نرخ‌های بهره افزایش می‌یابند. بنابراین، اگر مایل به خرید خانه یا اتومبیل باشید یا قصد داشته باشید که برای آغاز یک کسب و کار پول قرض کنید، بهره بیشتری پرداخت خواهید کرد. تورم، بیشترین تاثیر خود را  روی پس‌انداز بازنشستگی شما خواهد گذاشت.

برای اینکه اعداد بدون اعشار باشند، فرض کنید که تخمین زده‌اید برای بازنشست‌شدن به ۱ میلیون دلار نیاز دارید، اما تا ۳۰ سال دیگر بازنشست نمی‌شوید. اگر نرخ تورم روی ۳ درصد باقی بماند، برای خرید همان مقدار  که با دلارهای خود در سال ۲۰۱۷ خریداری می‌کردید، در سال ۲۰۴۷، تقریبا به ۲.۵ میلیون دلار نیاز خواهید داشت.

تورم منفی چیست؟

تورم منفی، در نقطه مقابل تورم قرار می‌گیرد و به این معنی است که قیمت کالاها در حال کاهش است. تورم منفی، نسبتا کمتر از تورم رخ می‌دهد و هنگامی که اتفاق می‌افتد، معمولا زیاد به طول نمی‌انجامد. اغلب اوقات، تورم منفی، در طول یک رکود مشاهده می‌شود.

علل وقوع تورم منفی

دو دلیل عمده برای وقوع تورم منفی وجود دارد. اولین دلیل آن کاهش تقاضاست، بدین معنی که مردم کالاهای کمتری می‌خرند. دلیل دوم، کاهش هزینه تولید کالاها به واسطه پیشرفت‌های تکنولوژی است.

اثرات تورم منفی

تورم منفی پدیده خوبی است، درست است؟ با وقوع تورم منفی، قیمت‌ها کاهش می‌یابند. بنابراین، مردم کالاهای بیشتری می‌خرند و خرید مردم، چرخ اقتصاد را می‌چرخاند. نرخ تورم منفی ۲ تا ۳ درصدی، تا جایی که دولت سعی در حفظ آن نماید، نرخ خوبی است. اما تورم منفی مداوم، برای اقتصاد خوب نیست. اگر کاهش قیمت‌ها ادامه پیدا کند، افراد برای خرج کردن پول و ارزان‌تر شدن بیش از پیش کالاها صبر می‌کنند. بنابراین، مردم دست از خرج کردن برمی‌دارند. اگر مردم برای مدت طولانی‌ کالایی خریداری نکنند، به کسب و کارها آسیب وارد می‌شود و کسب و کارها شروع به تعدیل نیرو می‌کنند. هنگامی که افراد بیکار ‌شوند، قدرت خریدشان از قبل هم کمتر خواهد شد. این کاهش خرید ادامه می‌یابد تا این که به یک رکود تمام عیار تبدیل شود.

تورم منفی چگونه اندازه‌گیری می‌شود؟

تورم‌منفی ، با استفاده از همان شاخص‌های قیمت مورداستفاده در اندازه‌گیری تورم، برآورد می‌شود. تورم به معنی افزایش این شاخص‌ها و تورم‌منفی به معنای کاهش آن‌هاست.

کنترل تورم منفی

دولت مایل است که تورم منفی نیز مانند تورم، حدود ۲ تا ۳ درصد باشد. بانک مرکزی قادر است عرضه پول را از طریق فروش اوراق خزانه‌داری افزایش دهد. اگر عرضه پول افزایش یابد، کالاها ارزانتر می‌شوند. با هر دلار، کالاهای بیشتری می‌توان خرید و در نتیجه، قیمت‌ها افزایش می‌یابند.

بانک مرکزی می‌تواند از بانک‌ها درخواست کند که مقدار اعتبار موجود را افزایش دهند. با کاهش نرخ بهره، افراد وام بیشتری می‌گیرند و بیشتر خرج می‌کنند. همچنین بانک مرکزی می‌تواند نرخ ذخیره را کاهش دهد. نرخ ذخیره، مقدار پولی است که بانک‌های بازرگانی باید ذخیره کرده ‌باشند. کاهش نرخ ذخیره، بانک‌ها را به وام‌دهی بیشتر تشویق می‌کند.

نکاتی که باید بدانید

تورم منفی، کالاها را ارزان‌تر می‌کند. بنابراین، در کوتاهمدت به نفع ماست. در واقع، دستمزدهای ما تغییری نمی‌کنند اما قیمت‌ها کاهش می‌یابند. ولی در بلندمدت، ممکن است منجر به ایجاد مارپیچ اقتصادی و بیکاری شود.

تورم منفی، پدیده‌ای بسیار نادر است و مدت زیادی به طول نمی‌انجامد. از آنجایی که ممکن است تورم منفی، پیامدهای ویرانگری برای کل اقتصاد داشته‌ باشد، دولت به سرعت برای کنترل آن اقدام می‌نماید. اما تورم، پدیده‌ای است که باید بیشتر از تورم منفی نگران آن باشیم. در زندگی روزمره، اثرات تورم را آن‌چنان احساس نمی‌کنیم، اما باید از محفوظ ماندن پس‌اندازهای بازنشستگی خود در برابر تورم اطمینان حاصل کنیم.

سرمایه گذاری در بازار سهام، در طول زمان از پول شما در برابر‌تورم محافظت می‌کند. حقوق‌های مستمری وجود دارند که به صورت مادام‌العمر، درآمدی با افزایش تدریجی ارائه می‌کنند. همچنین توصیه می‌شود که از راهکار محبوبِ سرمایه‌گذاری در املاک استفاده کنید. سرمایه گذاری در املاک شیوه‌ای امن برای مقابله با تورم در طول زمان است.

منبع

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.