رفتار گله ای (herding behavior) در اقتصاد

مفهوم رفتار گله ای به بررسی جوانب روانشناختی تصمیمات انسان‌ها در برخورد با پدیده‌های اقتصادی می‌پردازد. در این مطلب به بررسی این مولفه و پیروی کورکورانه افراد از جمع پرداخته و همچنین مصداق‌های آن از جمله حباب دات کام در سال 1999-2000 و حباب بیت کوین در سال 2017 را بررسی خواهیم کرد.

0 197

رفتار گله ای در اقتصاد : رفتار گله ای (herding behavior) به چگونگی تحت تاثیر قرار گرفتن تصمیمات تک تک افراد یک گروه توسط رفتار کل گروه گفته می‌‌شود. از مشاهدات به نظر می‌‌رسد که اگر جمعی‌‌ از حیوانات شروع به حرکت در یک مسیر کنند، همه حیوانات دیگر می‌‌خواهند از گله پیروی کنند.

مفهوم رفتار گله ای در اقتصاد

دلیل رفتار گله ای چیست؟

یکی از دلایل رفتار گله ای ، پیروی کردن از جمع است. می‌‌توانیم در اقتصاد نیز چنین رفتاری را ببینیم. به عنوان مثال اگر افراد متوجه شوند که علاقه خاصی از جانب مردم به خرید یک دارایی خاص وجود دارد، امکان دارد این محبوبیت را به عنوان دلیلی برای پیروی از جمع در نظر بگیرند. به این دلیل که مردم به صورت ناخودآگاه یا خودآگاه از آنچه دیگران انجام می‌‌دهند پیروی می‌‌کنند، بازار می‌‌تواند نمایان‌‌گر عزم جمعی باشد. این برای فرضیه بازار کارآمد (efficient market hypothesis) یک چالش محسوب می‌‌شود.

دلیل دیگر برای رفتار گله ای ، احترام گذاشتن به حرفه‌‌ای‌‌هاست. اگر یک مشاور وام مسکن به ما پیشنهاد گرفتن وامی با سود زیاد را بدهد، ما خودآگاه یا ناخودآگاه فرض می‌‌کنیم که آنان می‌‌دانند چکار می‌‌کنند چون از این صنعت پول درمی‌‌آورند.

دلیل سوم این است که به حال خود رها نشده و به راحتی همرنگ جماعت شویم. میل به عقب نماندن از بقیه یا از دست ندادن یک چیز، عنصر موثر دیگری در روان‌‌شناسی است. این عنصر می‌‌تواند مردم را به دنبال کردن احساسات بازار تشویق کند.

جان مینارد کینز در کتاب نظریه عمومی در سال 1936 می‌‌گوید :

خرد دنیوی به شما می‌‌آموزد که به خاطر حفظ آبرویتان همرنگ جماعت شوید و شکست بخورید تا اینکه بر خلاف جریان آب شنا کنید و موفق شوید.

این نقل قول نشان‌‌دهنده این مشاهده کینز است که شکست خوردن به همراه جماعت شما را از انتقادات مصون می‌‌کند. اگر همه یک اشتباه یکسان را مرتکب شوند، برای ارتکاب این اشتباه سررنش‌تان نمی‌‌کنند. با این حال اگر راه مخالفی در پیش بگیرید، هدف نظرات اکثریت قرار می‌‌گیرید. اگر اشتباه کنید و اکثریت درست تصمیم بگیرند، منزوی شده و احساس شرمندگی می‌‌کنید. حتی اگر اکثریت اشتباه تصمیم بگیرند، نمی‌‌توانید با اثبات غلط بودن دیگران به هیچ‌‌کس نزدیک شوید. بنابراین، پیروی از جمع شما را در زمین بازی یکسانی با دیگران قرار می‌‌دهد. این می‌‌تواند دلیل دیگری برای رفتار گله ای باشد.

رفتار گله ای کجا رخ می‌‌دهد؟

 احتمال بروز رفتار گله ای در زمینه مالی و سرمایه گذاری بیشتر است. این حوزه ای است که مردم در آن تخصص کافی ندارند و احساسات نیز نقش مهمی را ایفا می‌‌کنند. به عنوان مثال، بیشتر افراد در بازار مسکن متخصص نیستند.

شاید بهترین اطلاعاتی که در اختیار دارند این است که قیمت مسکن رو به افزایش است و تعداد زیادی از متخصصان مردم را به خرید ترغیب می‌کنند. بنابرین افراد می‌‌توانند با تحرکات بازار و با این تفکر که شاید دیگران چیزی می‌‌دانند که من نمی‌‌دانم، این سو و آن سو بروند.

نمونه‌‌هایی از رفتار گله ای

حباب دات کام از سال 1999 تا 2000

در بین سال‌های 1999 تا 2000، نسبت قیمت به سود سالیانه رشد بسیار زیادی کرد و خیلی بالاتر از نسبت سود سالیانۀ میانگین و درازمدت هر سهم شد، اندکی نگذشت که احساسات غالب بر بازار فروکش کرد و قیمت سهام سقوط کرد.

مفهوم رفتار گله ای در اقتصاد

در میان سال‌‌های 2003 تا 2007، شاهد افزایش قیمت جهانی مسکن بودیم که منابع مالی آن از طریق استقراض و اهرم (leverage) تامین شد. قیمت مسکن سریع‌‌تر از درآمدها رشد کرد، علیرغم اینکه قیمت‌‌ها دیگر هیچ سنخیتی با نسبت قیمت به سود سالیانۀ درازمدت نداشت، اما مکانیزم‌‌های زیادی بودند که باعث پیش‌‌برد این حباب شدند.

افراد شاهد افزایش قیمت بودند و احساس می‌‌کردند باید به بازار املاک وارد شوند و از افزایش قیمت‌‌ها سود ببرند.

خریداران بالقوه مسکن توسط شرکت‌‌های وام مسکن که انگیزه‌‌ی تداوم اعطای وام مسکن را داشتند تشویق می‌‌شدند. در ایالات متحده و بریتانیا شاهد رشد اعطای وام بودیم.

مفهوم رفتار گله ای در اقتصاد

علیرغم اینکه شرکت‌ها وام‌هایی با سود بیشتر اعطا می‌کردند، حتی موسسات اعتباری نیز با انتظارات مثبت وارد این بازار شدند و این استقراض پر از ریسک را امن فرض می‌‌کردند.

مشکل این است که افزایش اعطای وام، به ویژه وام با سود بالا، بر بنیان‌‌های سستی استوار بود و درست در همان زمان که افزایشات خفیفی در نرخ سود در سال‌‌های 2003 تا 2005 پدید آمد، مصادرۀ خانه‌ها رشد چشمگیری پیدا کرد و آنجا بود که همه فهمیدند که گرفتن چنین وام زیادی اشتباه بزرگی بوده است.

مفهوم رفتار گله ای در اقتصاد

عواقب حباب مسکن؛ افزایش تاخیر در پرداخت

بیت کوین

قیمت بیت کوین به عنوان یک کالای قابل معامله می‌‌تواند در بازار نوسان داشته باشد. با افزایش قیمت بیت کوین دامنه نوسانات هم بسیار بزرگ شده است. بیت کوین در سال 2017 از 15 میلیارد دلار به 225 میلیارد دلار رسید چون علاقه به ارزهای رمزنگاری شده افزایش یافت. این موضوع باعث شد شرکت‌‌های قدیمی ارزش کسب‌‌وکار خود را با معرفی یک محصول جانبی مثل دنتاکوین (سکه دیجیتالی قابل استفاده در صنعت دندان‌‌پزشکی) بالا ببرند. شرکت کداک که مدت‌‌ها بود سعی داشت سیستم آنالوگ را به دیجیتال تبدیل کند، ورود خود به این دنیای جدید بلاک چین و رمز ارز را اعلام کرد. تنها همین اعلام کافی بود تا قیمت سهام آن تا 200 درصد و تا حجم 22000 درصد افزایش پیدا کند.

این نوع پیوستن مردم به سرمایه گذاری های جدید، مصداقی از هیجانات جمعی‌‌ و غیرمنطقی است.

انسان اقتصادی گله ای و منطقی

همانطور که فرضیه اقتصاد سنتی عنوان می‌‌کند، افراد منطقی هستند و تصمیماتی که می‌گیرند برای بیشینه ساختن بهره‌برداری‌های آنهاست. دیگر جایی برای رفتارهای غیرمنطقی مانند نادیده گرفتن ارزش‌‌های واقعی و «پیروی کورکورانه از جمع» وجود ندارد. با این حال، علم اقتصاد رفتاری موارد زیادی را مورد مطالعه قرار داده است که در آن‌‌ها افراد غیرمنطقی عمل کرده‌‌اند و تحت تأثیر عوامل روانی قرار گرفته‌اند.

مفاهیم مربوط

این بار فرق می‌‌کند_ حباب دارایی اغلب با گفتن “این بار فرق می‌‌کند” توجیه می‌‌شود. به عنوان مثال، در حباب دات کام، ارزش‌‌گذاری‌‌های مختلف اینترنت اینطور توجیه می‌‌شدند که اینترنت یک نوآوری پیشگامانه است. اگرچه اینترنت به پدیده مهمی تبدیل شد، اما نتوانست نسبت قیمت به سود سالیانه در اواخر دهه 1990 را حفظ کند.

هیجان غیرمنطقی_ وقتی مردم دچار هیجان و اشتیاق در لحظه می‌‌شوند و تمایل به خرید یک دارایی یا سهم روح و روان آنها را تسخیر می‌‌‌کند، در واقع دچار هیجان کاذب و غیرمنطقی شده‌اند.

منبع

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.