فین تک (Fintech) در یک نگاه (بخش اول)

در این مقاله به طور کلی نگاهی به فین تک به عنوان یک صنعت مرکب از فناوری اطلاعات و صنایع مالی سنتی انداخته‌ایم. در طبقه‌بندی فین تک استناد ما بیشتر بر روش طبقه‌بندی Deloitte Inc., 2018) Deloitte) بوده است با این حال به وضوح Deloitte در گزارش سال قبل خود از حوزه‌هایی مانند رگ تک (RegTech) نام نبرده ‌است. رشد صنعت فین تک در این مقاله در ایران و جهان و تفاوت‌های آن‌ها تا حدی مورد بررسی قرار گرفته است که البته موضوعی است که به عنوان یک مقاله جداگانه مجال تحقیق بسیار بزرگی را فراهم می‌کند و در اینجا تنها بخش کوچکی از آن را نشان داده‌ایم تا نظر خواننده را به این حوزه جلب کنیم. در بخش‌های بعدی به بررسی چند بخش مهم از صنعت فین تک پرداخته‌ایم. البته طبیعتا بخش‌های مورد بررسی هر یک مقاله‌ای جداگانه می‌طلبند. ضمنا در این مقاله از بررسی بخش‌هایی مانند پی‌تک صرف نظر کرده‌ایم تا با توجه به اهمیت آن در مقاله‌ای جداگانه و به طور مفصل مورد بررسی قرار گیرد.

0 480
برای مطالعه بخش دوم فین تک اینجا کلیک کنید.

مقدمه

فین تک واژه‌ای مرکب از دو واژه Financial و Technology است که برای هر تکنولوژی نو که به منظور بهبود و خودکارسازی خدمات مالی از هر نوع استفاده می‌شود به کار می‌رود. (Investopedia, 2019) فین تک درست مانند خدمات مالی در طی توسعه خود دچار تحولات منظم شده و به تناسب خدماتی که تحت پوشش قرار می‌دهد شاخه شاخه و منشعب شده است به طوری که بیش از ۹ شاخه را می‌توان برای آن شمرد. البته در این بین شاید بتوان بلاک چین را به عنوان شاخه‌ای از فین تک یک مورد استثنا شمرد که با وجود اینکه هنوز کاربردهای غیر مالی آن رشد قابل توجهی پیدا نکرده‌اند، اما با توجه به ظرفیت‌های بلاک چین، استفاده‌های متعددی از آن در صنایع مختلف غیر مالی مطرح شده است.

شروع اصلی فین تک را می‌توان از سال ۲۰۰۸ و بحران مالی آمریکا در نظر گرفت و مانند هر فناوری دیگر با یک هجوم بزرگ در ابتدا مواجه شد به طوری که در اوج دوران خود در سال به استناد گزارش ۲۰۱۸ Deloitte، ۶۶۸ استارت‌آپ مختلف در حوزه‌های متفاوت فین تک تاسیس شدند. البته فین تک قدمتی در حدود بیست سال دارد اما پیش از سال ۲۰۰۸ و مشخص شدن ضرورت وجودی این ابزارهای مالی جدید توجه خاصی به آن‌ها نشده بود. از سال ۲۰۱۴ به بعد استارت‌آپ‌های جدید از نظر تعدادی نزول مشخصی را نشان می‌دهند که بخشی از آن به روند طبیعی،‌ بخش دیگر به چالش‌های بیرون از محیط مانند چالش‌های قانونی و بخش دیگر به عدم وجود ایده‌های نو بر می‌گردد.

Deloitte در گزارش ۲۰۱۸ خود فین تک را به چهار بخش تقسیم کرده است.

  • بانکداری و بازارهای سرمایه
  • مدیریت سرمایه گذاری
  • بیمه (اینشورتک)
  • املاک

حوزه بانکداری و بازارهای سرمایه به پنج بخش تقسیم شده است که عبارتند از:

  1. امور بانکی
  2. پرداخت (پی‌تک)
  3. وام‌دهی
  4. مدیریت مالی
  5. جذب سرمایه و تامین مالی

که در این بین پی‌تک با اختلاف از سایر بخش‌ها از نقطه نظر تعداد شرکت‌ها جلوتر است و در بین سایر بخش‌های چهارگانه هم تنها مدیریت دارایی‌های ملکی از آن آمار بهتری دارد.

مدیریت سرمایه در گزارش یاد شده تنها یک بخش دارد و این در حالی است که اینشورتک به پنج بخش مطابق زیر قابل تقسیم‌بندی است:

  1. بیمه همتا به همتا
  2. بیمه‌های بازرگانی
  3. امور بیمه‌ای
  4. بیمه اشخاص
  5. جذب مشتری

در این تقسیم‌بندی بیمه‌های همتا به همتا به علت مسائل تجاری و همچنین قانونی کمترین تعداد استارت‌آپ و جذب مشتری برای بیمه‌ها بیشترین تعداد را داشته‌اند.

در بخش املاک و مستقلات سه طبقه زیر قابل توجه هستند:

  1. سرمایه‌گذاری و تامین مالی
  2. مدیریت دارایی‌های ملکی
  3. وام‌دهی

اوج تشکیل استارت‌آپ‌های جدید در حوزه‌های بانکی، سرمایه گذاری، املاک و بیمه به ترتیب در سال‌های ۲۰۱۲، ۲۰۱۳، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ رخ داده‌اند و نکته جالب اینجاست که تا سال ۲۰۱۵ به استناد گوگل ترندز (Google, 2019) فین‌تک رشد چندانی در علاقه‌مندی عمومی نداشته است و از ابتدای سال ۲۰۱۵ جستجو برای این کلمه رشد قابل توجه پیدا کرده است که در نگاره ۱ قابل مشاهده است.

فین تک (Fintech) در یک نگاه (بخش اول)

جستجو در موتور جستجوی گوگل برای کلمه فین‌تک از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸ در ایالات متحده آمریکا. منبع گوگل ترندز (Google, 2019)

ما در ابتدا سعی کردیم همین دوره زمانی را برای مقایسه ایران با ایالات متحده آمریکا انتخاب کنیم ولی در نهایت با نزولی بودن آمارها در پایان سال ۲۰۱۷ این آمارها را تا سال ۲۰۱۹ استخراج کردیم که در نگاره ۲ قابل مشاهده است.

در این نمودار چند نکته قابل توجه هستند. اولین نکته این است که تا تابستان سال ۹۵ مقدار جستجو برای کلمه فین تک در ایران تقریبا صفر بوده است یعنی تا این زمان تقریبا مردم عادی ایران با واژه فین تک و خدمات آن آشنا نبوده‌اند. برای قشر آکادمیک و مالی و اقتصادی ایران اما می‌توان وضعیت متفاوتی را شاهد بود که به وضوح دیده می‌شود جستجو برای واژه Fintech‌ در ایران از سال ۲۰۱۴ اوج گرفته است که پیش‌تر از کشور ایالات متحده آمریکاست. جستجوی ایرانیان برای واژه فین تک (زبان فارسی و مادری) تقریبا ۱۸ ماه با شروع جستجوهای جهانی برای دانش فین تک فاصله دارد. به عبارتی باید گفت هر چند قشر آکادمیک ما زودتر از ترندهای جهانی شروع به تحقیق درباره فین تک کرده‌اند (البته نسبت به قشر مالی و آکادمیک جهانی تقریبا ۶ سال تاخیر داشته‌ایم) ولی ارائه این خدمات و آشنایی جامعه با این خدمات دیرتر انجام شده است. البته باید دقت داشت که هر چند جامعه و عموم مردم ایران دیرتر با فین تک آشنا شده‌اند، ولی این آشنایی در مدت زمان کمتری اجرا شده است. به طوری که همین کار در ایالات متحده نزدیک به هفت سال زمان برده است اما در ایران تقریبا در دو سال اجرایی شده است. نکته مهم دیگری که در این نمودار قابل توجه است این است که از اواسط سال ۲۰۱۷ جستجو برای ترکیب «فین تک» از جستجوی Fintech پیشی گرفته‌ است که نشان از عمر تقریبا یک و نیم ساله فین تک در نظر عموم جامعه دارد و اخیرا ترکیب فین تک بر فین تک پیشی گرفته است.

فین تک (Fintech) در یک نگاه (بخش اول)

جستجو در موتور جستجوی گوگل برای کلمات Fintech ، فینتک و فین تک از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۹ در ایران. منبع گوگل ترندز (Google, Trends, 2019)

باید توجه کرد که در گزارش Deloitte دسته‌بندی‌هایی مانند رگ‌تک که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت قرار نگرفته‌اند. ضمنا با توجه به اینکه تکنولوژی‌های مهمی مانند PayTech که خود Deloitte نیز بر پر طرفدار بودن آن صحه گذاشته است در این دسته‌بندی به صورت یک زیربخش منظور شده‌اند بهتر دیدیم که در یک تقسیم بندی بخش‌های مهم و ترند فین تک را به اختصار بررسی کرده و برخی از استارت‌آپ‌های این حوزه‌ها را بررسی کنیم.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.