فارم بهره چیست و چگونه به تولید رمز ارز می‌انجامد؟

بازار رمز ارز ها، بازاری جدید و پویاست. حاصل این پویایی و تازگی، روش‌ها و ترفندهایی است که به مرور زمان در این عرصه معرفی و به کار گرفته می‌شوند؛ که البته شماری از آن‌ها نیز پیامدهای پرخطر و بعضاً غیرقابل پیش بینی به همراه دارند.

0 295

در دنیای رمز ارز ها، ترفندهای «زود پولدار شو» همیشه وجود داشته‌اند. شاید یکی از بارزترین مثال‌های این مسئله، شبکه هرمی بیت‌کانکت (Bitconnect) باشد که با کلاهبرداری و وعده سودهای ماهیانه ۴۰ درصد و بیشتر، میلیاردها دلار از ثروت هزاران سرمایه‌گذار را به تاراج برد و سرانجام پس از ورود و آغاز تحقیقات قانون‌گذاران و رگولاتورها، در سال ۲۰۱۸ از بین رفت. در آن زمان، بازار سرمایه‌گذاری در کوین‌های دیجیتال جدید به شدت داغ بود و قیمت این کوین‌ها، یک شبه چندین برابر می‌شد؛ اما پس از مدتی، اکثریت آن‌ها با شکست مواجه شده و یا برای همیشه نابود شدند.

اکنون نیز نوبت کسب درآمد از فارم‌های بهره است؛ یک راهبرد جدید در سرمایه‌گذاری رمز ارز که با وعده سودهای سه رقمی، توجه کاربران بسیاری را به خود جلب کرده است. دلیل تولد چیزی به نام فارم بهره، از دو حالت خارج نیست: ایجاد یک فرصت خوب برای کسب درآمد توسط افراد خطرپذیر، و امکان کنترل و دست‌کاری قیمت‌ها توسط دارندگان رمز ارز ها و پر کردن جیب خود در ازای فریب دادن و قربانی کردن عده‌ای دیگر. حال باید دید که کدام یک از دو دلیل ذکر شده، انگیزه تولید و عرضه مفهومی مانند فارم بهره را در توسعه‌دهندگان آن ایجاد کرده است.

۱. فارم بهره چیست؟

زمانی که شما پول خود را در بانک سرمایه‌گذاری می‌کنید، در واقع به بانک این امکان را می‌دهید که از پول شما برای وام‌دهی استفاده کند و در ازای این کار، مبلغی را به عنوان سود دریافت می‌کنید. فارم بهره (yield farming) نیز، به معنی قرض دادن دارایی‌های رمز ارز خود، و دریافت سود و گاهاً کارمزد این دارایی‌هاست؛ اما مسئله‌ای که وجود دارد این است که این سودها، در قبال کاری که شما انجام می‌دهید چندان چشمگیر نیستند و  زمانی سود واقعی نصیبتان می‌شود که قیمت این کوین‌ها به شدت ترقی ‌کند. این اتفاق، بی‌شباهت به کار بانک‌هایی که در زمان جنون لاله هلندی ، برای تشویق سرمایه گذاران به آن‌ها پیاز گل‌های لاله را هدیه می‌دادند نیست.

۲. عجیب اما واقعی

شاید این اتفاق عجیب به نظر برسد؛ اما به یاد داشته باشید که برعکس ارزهای تثبیت شده و رایج که پول زیادی در گردش دارند، رمز ارزها برای رشد خود مجبور به روی آوردن به ترفندهای هوشمندانه و تثبیت‌کننده هستند. یک ارز جدید تنها زمانی ارزش دارد که افراد زیادی از آن استفاده کنند؛ بنابراین تمایل برای صدور واحدهای جدید و افزایش پایگاه کاربران در آن‌ها امری طبیعی است. با این حال، اشباع بازار با این ارز جدید نیز راه مناسبی نیست؛ چرا که ارزش آن را به شدت کم می‌کند (به یاد داشته باشید که تا به امروز، ارزش رمز ارزها بیشتر مانند ارزش کالایی بوده که افزایش قیمت آن وابسته به تقاضا است، و نه کاربرد آن‌ در تراکنش‌های دنیای واقعی؛  دقیقاً برعکس ارزهای ملی و تثبیت‌شده‌ای مانند دلار و یورو و یوآن).

۳. پس فارم بهره چگونه کار می‌کند؟

برای درک چگونگی کارکرد فارم بهره، پیش از هر چیز باید با مفهوم dapp آشنایی داشته باشیم. dapp چیست؟ این واژه کوتاه شده عبارت decentralized app (اپلیکیشن‌ غیرمتمرکز) است. هم بنیانگذار اتریوم ویتالیک بوترین با یک قیاس آن را توضیح می‌دهد: اگر بیت کوین را یک ماشین حساب جیبی در نظر بگیریم، پلتفرم‌های dapp گوشی‌های هوشمندی هستند که برنامه‌های خودکار، بدون نیاز به یک سیستم عامل یا سرور مرکزی بر روی آن‌ها اجرا می‌شوند. بسیاری از این dappها از بلاک چین اتریوم برای پیشبرد اهداف خود استفاده می‌کنند.

۴. با همه این اوصاف، هنوز هم سوال این است که فارم بهره چگونه کار می‌کند؟

به زبان ساده، رویکرد ابتدایی یک فارم بهره، قرض دادن کوین‌های دیجیتالی مانند DAI یا تتر (Tether) از طریق dappهایی مانند کامپوند (Compound) است. این dappها سپس کوین‌های اهدا شده توسط شما را به وام‌گیرندگانی می‌دهند که به طور معمول، از آن برای سرمایه گذاری‌های پرخطر و پر سود استفاده می‌کنند. نرخ بهره‌ای که شما دریافت می‌کنید متغیر است و با توجه به میزان تقاضا تعیین می‌شود؛ اما برای هر روز مشارکت در سرویس کامپوند، کوین‌های جدید Comp به‌ علاوه بهره و کارمزدهای دیگری را به دست خواهید آورد. اگر ارزش توکن Comp بالا برود (که از اواسط ماه ژوئن نیز ارزش آن دوبرابر شده است)، میزان سود دریافتی شما نیز به همان نسبت افزایش خواهد یافت.

۵. چه کوین‌هایی در این طرح مشارکت دارند؟

کامپوند که در ماه ژوئن عرضه شد، بزرگ‌ترین سرویس‌ این مجموعه است و طبق اعلام سایت دیفای پالس (Defi Pulse) ، در حال حاضر چیزی حدود ۵۵۰ میلیون دلار سرمایه دارد. از دیگر بازیگران مطرح این صحنه می‌توان به بالانسر (Balancer)، سینتتیکس (Synthetix)، کرو (Curve) و رن (Ren) اشاره کرد؛ که در بین آن‌ها، سینتتیکس پیشگام این ایده بوده است. امروزه این سرویس‌ها بیش از ۱ میلیارد دلار سرمایه قفل شده کاربران را در اختیار دارند که برای قرض دادن از آن بهره می‌برند. در این شبکه‌ها، فرض بر این است که صاحبان کوین‌هایی مانند کامپ (Comp) می‌توانند در حاکمیت و بهبود شبکه مشارکت داشته باشند؛

اما حقیقت این است که شمار بسیار زیادی از افرادی که در حال حاضر از آن‌ها استفاده می‌کنند، سرمایه گذاران ریسک‌پذیری هستند که قصدشان، کسب درآمدهای رویایی است. و گویا در حال حاضر، بازار این کسب و کار نوین داغ و همه چیز رو به راه است.

شکل زیر، مجموع ارزش قراردادها در بلاک چین اتریوم بر طبق پروتکل توکن‌های سهامی را نشان می‌دهد.

 yield farming چیست۶. مخاطرات این طرح شامل چه چیزهایی است؟

سرقت یکی از این مخاطرات است. پول دیجیتالی که شما به عنوان قرض پرداخت می‌کنید، توسط یک نرم‌افزار نگهداری شده و ظاهراً هکرها همیشه قادر هستند تا آسیب‌پذیری‌های کدنویسی را یافته و از آن در جهت سرقت دارایی‌های شما بهره‌برداری کنند. همچنین برخی از کوین‌هایی که افراد از آن‌ها برای سپرده‌گذاری در فارم بهره استفاده می‌کنند، چند سالی بیشتر عمر ندارند و این احتمال خیلی زیاد است که ارزش خود را از دست بدهند و کل سیستم را مختل کنند. علاوه بر این، سرمایه گذاران اولیه اغلب سهم بزرگی از توکن‌های پاداش را در اختیار دارند و تصمیم آن‌ها برای فروش، می‌تواند تأثیر بزرگی بر قیمت توکن داشته باشد. در نهایت، این قانون‌گذاران هستند که باید نظر خود را درباره ماهیت توکن های پاداش و اینکه بلأخره اوراق بهادار محسوب می‌شوند یا خیر، اعلام کنند؛ تصمیمی که می‌تواند تأثیر عظیمی بر استفاده و ارزش کوین‌ها داشته باشد.

۷. چه خطرات دیگری می‌تواند این طرح را تهدید کند و اشتباه‌های احتمالی کدامند؟

بسیاری از رویکردهای پرسود کسب درآمد از طریق فارم بهره، خطر لیکویید شدن (liquidation) را نیز به دنبال دارند. برخی از کاربران برای بیشینه سازی سود، راهبردهای پیچیده‌ای را اتخاذ می‌کنند. برای مثال، تعدادی  از سرمایه گذاران، توکن‌های DAI را در کامپوند سپرده گذاری می‌کنند و با استفاده از این توکن‌های اولیه DAI به عنوان وثیقه، موجودی‌ای را به‌عنوان وام دریافت می‌کنند. این کاربران سپس میزان وام دریافتی را به امید افزایش سهم خود از پاداش‌های اختصاصی شبکه که همان توکن‌های Comp هستند، برای بار دوم به سایرین قرض می‌دهند. در چنین شرایطی، یک تغییر پیش‌بینی نشده در روند حرکت ارزش یک توکن، می‌تواند تمام سودهای به دست آمده را بر باد داده و لیکویید شدن سرمایه‌ها آغاز می‌شود.

۸. آیا این موضوع، تازه‌ است؟

در طی سال‌های متمادی، افراد این توانایی را داشته‌اند که رمز ارز های خود را در اپلیکیشن‌هایی مانند BlockFi به قرض گذاشته و در ازای آن، به دریافت سود بپردازند؛ این کار، بخشی از رویه صنعت مالی غیر متمرکز یا DeFi است که در آن واسطه‌هایی مانند بانک‌ها، جای خود را به پروتکل‌های خودکار dapp ها داده‌اند. فرق روش‌های سرمایه‌گذاری جدید و پرخطری مانند کامپوند با این روش‌های معمول و قدیمی‌تر، در توکن‌هایی است که میان قرض‌دهنده و قرض‌گیرنده دست به دست می‌شوند؛ که گفته می‌شود اغلب آن‌ها نیز از این حق برخوردارند که در آینده وارد جریان نقدینگی شوند. منبع الهام اصلی این ایده نیز این بود که افرادی که از این اپلیکیشن‌ها استفاده می‌کنند، اصطلاحاً «دستی بر آتش» داشته باشند و این کار مشوقی برای مشارکت در حاکمیت و بهبود شبکه باشد.

۹. آیا کنترل و دست‌کاری بازار توسط این طرح‌ها ممکن است؟

زمانی که فردی مقداری رمز ارز را با یک سرویس دیفای مانند کامپوند قرض می‌دهد و سپس آن را قرض می‌گیرد، در واقع تقاضای مصنوعی برای این سکه‌ها ایجاد کرده و در نتیجه باعث بروز تورم در قیمت آن‌ها می‌شود. اما یک موضوع نگران‌کننده‌ دیگر نیز در این جا مطرح است؛ و آن امکان دست‌کاری روند قیمت‌ توسط کسانی است که اصطلاحاً به آن‌ها نهنگ می‌گوییم. نهنگ یا whale در دنیای رمز ارزها، به پذیرندگان و صاحبان اولیه یک دارایی گفته می‌شود که ثروت عظیمی را توسط این دارایی انباشته‌اند. این اتهامی است که معمولاً بر بازار رمز ارزها وارد است. به گفته شرکت تحقیقاتی رمز ارز مساری (Messari)، معامله گران خرده پا باید از فارم‌های بهره‌ای که تبدیل به «زمین بازی نهنگ‌ها شده است برحذر باشند؛ چرا که این افراد سهم عظیمی از پاداش‌ها را از آن خود می‌سازند».

۱۰. چرا این موضوع امروز تا به این حد داغ شده است؟

دلایل متعددی برای این امر وجود دارد: در دوران همه گیری بحران کووید ۱۹، تمامی رمز ارزها به دلیل بی‌ثباتی شدید بسیاری از دارایی‌های سنتی، با یک توفیق ناگهانی روبرو شدند. به علاوه، بسیاری از محصولات فارم‌های بهره به تازگی و در همین تابستان پا به عرصه گذاشته‌اند، توکن‌های بسیار جذابی را به عنوان پاداش عرضه کرده‌اند و از حامیان پرنفوذ خود مانند اندریسن هوروویتز (Andreessen Horowitz) و پلی‌چین (Polychain) برای تبلیغ کار خود بهره جسته‌اند. تمامی این دلایل می‌تواند به محبوبیت ناگهانی آن‌ها و جذب تعداد زیادی از افراد و کاربران بینجامد.

منبع: Bloomberg.com

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.