شاخص تورم چیست؟

یکی از اصطلاحاتی که در زمینه اقتصاد کاربرد زیادی دارد، شاخص تورم است. در این مطلب به بررسی مفهوم اصطلاح تورم، روش کار آن و اختلاف شاخص تورم می‌پردازیم.

0 704

شاخص تورم ابزاری اقتصادی برای سنجش نرخ تورم در یک اقتصاد است. روش‌‌های مختلفی برای سنجش تورم وجود دارد که با وجود جانب‌‌داری برخی اقتصاددانان و سرمایه‌‌گذاران از یک روش، تعداد این روش‌‌ها افزایش پیدا می‌کند. این بررسی کوتاه شاید به شما در درک روش کار شاخص تورم، مدل‌‌های محبوب آن و در تشخیص اینکه کدام یک نرخ “واقعی” تورم را نشان می‌‌دهد کمک کند.

پیش از شروع باید اصولا تعریف “شاخص” را بدانید. به زبان ساده، شاخص یعنی مجموعه‌‌ای از داده‌‌ها که به عنوان بنیانی برای ارجاع در آینده به کار گرفته می‌‌شوند. ما در همه عرصه‌‌های زندگی از بازار بورس (مشهورترین آنان شاخص صنعتی داو جونز) گرفته تا تورم، از مدل شاخص استفاده می‌‌کنیم. ما سطوح دستمزد، سودهای GDP (تولید ناخالص داخلی) و هر چیزی را که بشود اندازه‌‌گیری کرد تحت شاخص می‌‌آوریم. هدف ما از این کار مقایسه جایگاه کنونی ما با جایگاه ما در گذشته است.

گزارشات محبوب شاخص‌تورم

سرمایه‌‌گذاران و اقتصاددانان گزارش‌‌های شاخص تورم متعدد و محبوبی را دنبال می‌‌کنند:

  • شاخص قیمت مصرف کننده (CPI): این شاخص تورم، تغییر در قیمتی که مصرف‌‌کنندگان معمولی برای خرید مایحتاج روزانه خرج می‌‌کنند را اندازه‌‌گیری می‌‌کند. در این مورد بررسی عمیق‌‌تری خواهیم داشت.
  • شاخص قیمت تولید‌‌کننده (PPI): این شاخص تورم، تغییرات قیمتی که تولید‌‌کنندگان در مواد اولیه پیشبرد کسب‌‌وکارشان نیاز دارند را ارزیابی می‌‌کند. قیمت فولاد و آلومینیوم برای تولیدکنندگان خودرو توسط PPI سنجیده می‌‌شود.
  • شاخص هزینه استخدام (ECI): این شاخص، افزایش هزینه استخدام کارکنان در زمینه‌‌های مختلف را اندازه‌‌گیری می‌‌کند.
  • شاخص ضمنی تولید ناخالص داخلی (GDP Deflator): این شاخص افزایش قیمت‌‌های تجربه‌‌شده توسط مصرف‌‌کننده و دولت و همچنین نهادهای تامین‌‌کننده کالا و خدمات به آن مصرف‌‌کنندگان را مورد اندازه‌‌گیری قرار می‌‌دهد.
  • شاخص قیمت مصرف کننده (CPI)

CPI یا همان شاخص قیمت مصرف کننده بدون شک یکی از محبوب‌‌ترین شاخص‌‌های تورم در ایالات متحده است. انواع مختلفی از CPI وجود دارد اما همه آنان بر ردگیری قیمت‌‌ها برای سبد محصولات و مقایسه آنان با قیمت سال‌‌ گذشته مبتنی هستند که به عنوان سال پایه از آن یاد می‌‌شود.

طبق گزارشات دولت ایالات متحده، شاخص قیمت مصرف کننده، گروه‌‌های کالایی و خدماتی زیر را تحت پوشش قرار می‌‌دهد:

  • غذا و نوشیدنی: شیر، قهوه، شراب، غذای آماده، مرغ، غلات صبحانه و …
  • مسکن: اجاره، سوخت گرمایشی و مبلمان خواب
  • پوشاک: پیراهن، کت و جواهرات
  • حمل‌‌ونقل: خودروهای جدید، هزینه‌‌ سفرهای هوایی، بیمه خودرو، گازوییل
  • سلامت و پزشکی: داروهای نسخه‌‌ای، وسایل پزشکی، ویزیت پزشکان، عینک، هزینه‌‌های بیمارستانی
  • تفریح و سرگرمی: تلویزیون، اسباب‌‌بازی، محصولات حیوانات خانگی، تجهیزات ورزشی
  • تحصیلات و ارتباطات: شهریه دانشگاه، پست، خدمات تلفن، نرم‌‌افزاهای کامپیوتری
  • اجناس و خدمات دیگر: تنباکو، هزینه آرایشگاه، هزینه‌‌های ترحیم و کفن و دفن و غیره

شاخص‌تورم چگونه به‌‌روزرسانی می‌‌شود؟

کارمندان دولت ایالات متحده در سازمان آمار کار، هر ماه به هزاران مغازه خرده‌‌فروشی، رستوران، تاسیسات خدماتی، آپارتمان‌‌ها و مجموعه‌‌های پزشکی در کل کشور سر می‌‌زنند و قیمت‌‌ها را بررسی می‌‌کنند. برآورد می‌‌شود که در ماه چیزی حدود ۸۰ هزار آیتم مختلف را نمونه‌‌گیری می‌‌کنند که به عنوان داده خام جهت انجام محاسبات شاخص قیمت‌‌ مصرف‌‌کننده استفاده می‌‌شود و به نشریات و رسانه‌‌ها گزارش داده می‌‌شود.

دولت حتی برای مناطق شهری عمده شاخص تورم را گزارش می‌‌کند تا بدانید که آیا قیمت‌‌ها مثلا در آتلانتا سریع‌‌تر از دنور رشد کرده‌‌اند یا خیر.

اختلاف شاخص‌تورم

برآورد می‌‌شود که بیش از ۳۰ درصد بودجه فدرال ایالات متحده بر اساس تغییر در شاخص قیمت‌‌ مصرف‌‌کننده تخصیص پیدا می‌‌کند. در دهه‌‌ ۱۹۹۰ وقتی بیل کلینتون رییس جمهور بود، از CPI صرفا برای انعکاس “عادات خرید” استفاده شد و به عنوان نشانگر شاخص واقعی تورم مورد استفاده قرار نگرفت.

این مسئله شامل تغییراتی بود که باعث به وجود آمدن جایگزین می‌‌شدند، یعنی مثلا اگر قیمت گوشت بسیار بالا می‌‌رفت، خانواده‌‌ها گوشت مرغ را جایگزین آن می‌‌کردند. بنابراین به جای قیمت گوشت قرمز از قیمت گوشت مرغ در شاخص تورم استفاده می‌‌شد. در مقابل، اگر محصولی بهبود پیدا کند و تغییر قیمت هم نداشته باشد، شاخص تورم برای انعکاس این واقعیت که مصرف‌‌کنندگان ارزش‌‌ بیشتری برای پولشان دریافت می‌‌کنند پایین‌‌تر آورده می‌‌شد. بعضی اقتصاددانان بر این باورند که این کار نرخ واقعی تورم را کمتر از میزان واقعی نشان می‌‌دهد. دیگران هم فکر می‌‌کنند که این نوع شاخص دقیق است چون نمایانگر چیزی است که خانواده‌‌ها در هنگام مواجهه با قیمت‌‌های بالاتر انجام می‌‌دهند.

منبع

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.