رفتار جمعی‌‌

این مقاله به بررسی جوانب روانشناختی تصمیمات انسان‌ها در برخورد با پدیده‌های اقتصادی اختصاص دارد. مولف رفتار جمعی افراد و پیروی کوروکورانه از جمع توسط آنها را مورد بررسی قرار داده و مصداق‌های آن از جمله حباب دات‌کام در سال 1999-2000 و حباب بیت‌کوین در سال 2017 را برای روشن‌تر شدن موضوع عنوان کرده است.

0 121

رفتار جمعی‌‌ (herding behavior) به چگونگی تحت تاثیر قرار گرفتن تصمیمات تک تک افراد گروه توسط رفتار کل گروه گفته می‌‌شود. از مشاهدات به نظر می‌‌رسد که اگر جمعی‌‌ از حیوانات شروع به حرکت در یک مسیر کنند، همه‌‌ی حیوانات دیگر می‌‌خواهند از آن گله پیروی کنند.

رفتار جمعی‌‌
رفتار جمعی‌‌

دلیل رفتار جمعی‌‌ چیست؟

یکی از دلایل پیروی کردن از جمع می‌باشد. می‌‌توانیم در اقتصاد نیز چنین رفتاری را ببینیم. به عنوان مثال اگر افراد متوجه شوند که علاقه‌‌ی خاصی از جانب مردم به خرید یک دارایی خاص وجود دارد، امکان دارد این محبوبیت را به عنوان دلیلی برای پیروی از جمع در نظر بگیرند. به این دلیل که مردم به صورت ناخودآگاه یا خودآگاه از آنچه دیگران انجام می‌‌دهند پیروی می‌‌کنند، بازار می‌‌تواند نمایان‌‌گر عزم جمعی باشد. این برای فرضیه بازار کارآمد (efficient market hypothesis) یک چالش محسوب می‌‌شود.

دلیل دیگر احترام گذاشتن به حرفه‌‌ای‌‌هاست. اگر یک مشاور وام مسکن به ما پیشنهاد کند گرفتن وامی با سود زیاد را بدهد، ما خودآگاه یا ناخودآگاه فرض می‌‌کنیم که آنان می‌‌دانند چکار می‌‌کنند چون از این صنعت پول درمی‌‌آورند.

دلیل سوم این است که به حال خود رها نشویم و به راحتی همرنگ جماعت گردیم. عنصر قوی دیگر در روان‌‌شناسی، میل به عقب نماندن یا از دست ندادن یک چیز است. این می‌‌تواند مردم را به دنبال کردن احساسات بازار تشویق کند.

جان مینارد کینز در کتاب نظریه عمومی در سال 1936 می‌‌گوید “خرد دنیوی به ما می‌‌آموزد که به خاطر حفظ آبرویتان همرنگ جماعت شوید و شکست بخورید تا بر خلاف جریان آب شنا کنید و موفق شوید.”

این نقل قول نشان‌‌دهنده‌‌ی این مشاهده‌‌ی کینز است که شکست خوردن به همراه جماعت شما را از انتقادات مصون می‌‌کند. اگر همه یک اشتباه یکسان را مرتکب شوند، برای ارتکاب این اشتباه سررنش‌تان نمی‌‌کنند. با این حال اگر راه مخالفی در پیش بگیرید، هدف نظرات اکثریت قرار می‌‌گیرید. اگر اشتباه کنید و اکثریت درست تصمیم بگیرند، منزوی شده و احساس شرمندگی می‌‌کنید. حتی اگر اکثریت اشتباه تصمیم بگیرند، نمی‌‌توانید با اثبات غلط بودن دیگران به هیچ‌‌کس نزدیک شوید. بنابراین، پیروی از جمع شما را در زمین بازی یکسانی با دیگران قرار می‌‌دهد. این می‌‌تواند دلیل دیگری برای رفتار جمعی‌‌ باشد.

رفتار جمعی‌‌ کجا رخ می‌‌دهد؟

 احتمال بروز رفتار جمعی‌‌ در زمینه‌‌ی مالی و سرمایه‌‌گذاری بیشتر است. اینجا محلی است که مردم تخصص کافی ندارند و احساسات نیز نقش مهمی را ایفا می‌‌کنند. به عنوان مثال، بیشتر افراد در بازار مسکن متخصص نیستند.

شاید بهترین اطلاعاتی که در اختیار دارند این است که قیمت مسکن رو به افزایش است و تعداد زیادی از متخصصان مردم را به خرید ترغیب می‌کنند. بنابرین افراد می‌‌توانند با تحرکات بازار و با این تفکر که شاید دیگران چیزی می‌‌دانند که من نمی‌‌دانم، این سو و آن سو بروند.

نمونه‌‌هایی از رفتار جمعی‌‌

حباب دات‌‌کام از سال 1999 تا 2000

در بین سال‌های 1999 تا 2000، نسبت قیمت به سود سالیانه رشد بسیار زیادی کرد و خیلی بالاتر از نسبت سود سالیانۀ میانگین و درازمدت هر سهم شد، اندکی نگذشت که احساسات غالب بر بازار فروکش کرد و قیمت سهام سقوط کرد.

رفتار جمعی‌‌
رفتار جمعی‌‌

در میان سال‌‌های 2003 تا 2007، شاهد افزایش قیمت جهانی مسکن بودیم که منابع مالی آن از طریق استقراض و اهرم (leverage) تامین شد. قیمت مسکن سریع‌‌تر از درآمدها رشد کرد، علیرغم اینکه قیمت‌‌ها دیگر هیچ سنخیتی با نسبت قیمت به سود سالیانۀ درازمدت نداشت، اما مکانیزم‌‌های زیادی بودند که باعث پیش‌‌برد این حباب شدند.

افراد شاهد افزایش قیمت بودند و احساس می‌‌کردند باید به بازار ملک وارد شوند و از افزایش قیمت‌‌ها سود ببرند.

خریداران بالقوه مسکن توسط شرکت‌‌های وام مسکن که انگیزه‌‌ی تداوم اعطای وام مسکن را داشتند تشویق می‌‌شدند. در ایالات متحده و بریتانیا شاهد رشد اعطای وام بودیم.

رفتار جمعی‌‌
رفتار جمعی‌‌

علیرغم اینکه شرکت‌ها وام‌هایی با سود بیشتر اعطا می‌کردند، حتی موسسات اعتباری نیز با انتظارات مثبت وارد این بازار شدند و این استقراض پر از ریسک را امن فرض می‌‌کردند.

مشکل این است که افزایش اعطای وام، به ویژه وام با سود بالا، بر بنیان‌‌های سستی استوار بود و درست در همان زمان که افزایشات خفیفی در نرخ سود در سال‌‌های 2003 تا 2005 پدید آمد، مصادرۀ خانه‌ها رشد چشمگیری پیدا کرد و آنجا بود که همه فهمیدند که گرفتن چنین وام زیادی اشتباه بزرگی بوده است.

رفتار جمعی‌‌
رفتار جمعی‌‌

عواقب حباب مسکن؛ افزایش تاخیر در پرداخت

بیت‌‌کوین

قیمت بیت‌‌کوین به عنوان یک کالای قابل معامله می‌‌تواند در بازار نوسان داشته باشد. با افزایش قیمت بیت‌‌‌کوین دامنه نوسانات هم بسیار بزرگ شده است. بیت‌‌کوین در سال 2017 از 15 میلیارد دلار به 225 میلیارد دلار رسید چون علاقه به ارزهای رمزنگاری‌‌شده افزایش یافت. این باعث شد شرکت‌‌های قدیمی ارزش کسب‌‌وکار خود را با معرفی یک محصول جانبی مثل دنتاکوین (سکه‌‌ی دیجیتالی قابل استفاده در صنعت دندان‌‌پزشکی) بالا ببرند. شرکت کداک که مدت‌‌ها بود سعی داشت سیستم آنالوگ را به دیجیتال تبدیل کند، ورود خود به این دنیای جدید بلاک‌‌چین و ارز رمزنگاری‌‌شده را اعلام کرد. تنها همین اعلام کافی بود تا قیمت سهام آن تا 200 درصد و تا حجم 22000 درصد افزایش پیدا کند.

این پیوستن مردم به سرمایه‌‌گذاری‌‌های جدید مصداقی از هیجانات جمعی‌‌ و غیرمنطقی می‌‌باشد.

انسان اقتصادی جمعی‌‌ و منطقی

همانطور که فرضیه‌‌ی اقتصاد سنتی عنوان می‌‌کند، افراد منطقی هستند و تصمیماتی که می‌گیرند برای بیشینه ساختن بهره‌برداری‌های آنهاست. دیگر جایی برای رفتارهای غیرمنطقی مانند نادیده گرفتن ارزش‌‌های واقعی و «پیروی کورکورانه از جمع» وجود ندارد. با این حال، علم اقتصاد رفتاری موارد زیادی را مورد مطالعه قرار داده است که در آن‌‌ها افراد غیرمنطقی عمل کرده‌‌اند، اما تحت تأثیر عوامل روانی قرار گرفته‌اند.

مفاهیم مربوط

این بار فرق می‌‌کند. حباب دارایی اغلب با گفتن “این بار فرق می‌‌کند” توجیه می‌‌شود. به عنوان مثال، در حباب دات‌‌‌‌کام، ارزش‌‌گذاری‌‌های مختلف اینترنت اینطور توجیه می‌‌شدند که اینترنت یک نوآوری پیشگامانه است. اما اگرچه اینترنت اهمیت پیدا کرده است، توانایی پشتیبانی از نسبت قیمت به سود سالیانه در اواخر دهه 1990 را نداشتند.

انعطاف غیرمنطقی. وقتی مردم دچار شگفت‌‌زدگی و اشتیاق می‌‌شوند و تمایل به خرید یک درایی یا سهم روح و روان آنها را تسخیر می‌‌‌کند، دچار انعطاف غیرمنطقی می‌شوند.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.