دستکاری بازار (manipulation) چیست؟

دستکاری (manipulation) به تغییر عمدی ارزش سهام، بازار و ارز گفته می‌‌شود که می‌‌تواند توسط افراد مختلف با هدف کسب سود شخصی و تغییر رفتار بازار انجام شود. از نمونه‌‌های دستکاری ارزی می‌‌توان به اقدام دولت چین در کاهش ارزش یوان در آگوست 2019 اشاره کرد.

0 171

دستکاری بازار (manipulation) به انبساط یا انقباض مصنوعی قیمت اوراق بهادار یا تاثیر گذاشتن بر رفتار بازار برای کسب سود شخصی گفته می‌‌شود. دستکاری در عمده موارد غیرقانونی است اما تشخیص آن می‌‌تواند برای قانون‌‌گذاران و مسئولین دیگر دشوار باشد.

با افزایش تعداد و حجم شرکت‌‌کنندگان در بازار، دستکاری برای خود فرد یا نهاد دستکاری‌‌کننده هم دشوار می‌‌شود. دستکاری قیمت سهام شرکت‌‌های کوچک آسان‌‌تر است چون تحلیل‌‌گران و شرکت‌‌کنندگان دیگر در این بازار همانند شرکت‌‌های بزرگ آنان را مورد موشکافی قرار نمی‌‌دهند. دستکاری انواع مختلفی مانند دستکاری بازار، دستکاری قیمت و دستکاری سهام دارد.

شناخت دستکاری

دستکاری در بازار شکل‌‌های زیادی به خود می‌‌گیرد. یکی از راه‌‌هایی که مردم می‌‌توانند قیمت سهام را منقبض کنند، توسط ایجاد صدها سفارش کوچک با قیمت بسیار اندک نسبت به قیمت مورد معامله است. یعنی برای سهمی که با قیمتی مشخص تبادل می‌‌شود، قیمت‌‌های پایین سفارش دهند و تعداد سفارش آنقدر بالا باشد که باعث کاهش قیمت شود. بدین ترتیب سرمایه‌‌گذاران حس می‌‌کنند که در این شرکت یک جای کار می‌‌لنگد و اقدام به فروش سهام کرده و قیمت پایین‌‌تر می‌‌آید. نمونه دیگر دستکاری، ایجاد همزمان سفارشات خرید و فروش از طریق کارگزاری‌‌های مختلف است که یکدیگر را لغو و خنثی می‌‌کنند. این نوع دستکاری به دلیل حجم بالاتری که دارد این احساس را القا می‌‌کند که بهره اوراق بهادار افزایش پیدا کرده است.

دو نوع دستکاری سهام

این فنون سفارش جعلی اغلب با انتشار اطلاعات غلط از طریق کانال‌‌های آنلاین و پنل‌‌های خبری همراه است که سرمایه‌‌گذاران دیگر به آنان سر می‌‌زنند. سیل اطلاعات غلط با سیگنال‌‌های به‌‌ظاهر درست بازار همراه می‌‌شود تا سرمایه‌‌گذاران در یک معامله تمرکز کرده یا از آن دوری کنند.

پامپ و دامپ (Pump and Dump) پراستفاده‌‌ترین ابزار دستکاری برای متورم کردن عمدی یک سهم کوچک و فروش و انداختن مسئولیت‌‌ها به پای دنبال‌‌کنندگان دیگر است. نقطه مقابل عمل پامپ و دامپ، پوپ و اسکوپ (poop and scoop) است. این روش کمتر استفاده می‌‌شود چون بد جلوه دادن یک شرکت خوب و مشروع دشوارتر از این است که یک شرکت ناشناخته را شگفت‌‌انگیز جلوه دهیم.

دستکاری ارز

دستکاری ارز نوع تقریبا متفاوتی از دستکاری بازار است، چراکه تنها بانک‌‌های مرکزی و دولت‌‌ها می‌‌توانند در آن دخیل شوند و آنان مسئول قانونی انجام این کار هستند. مالکیت داشتن دولت بر ارز کشور، به بسیاری از اقداماتی که این دولت‌‌ها برای سرکوب یا تورم ارزش ارز خود در مقایسه با ارزهای دیگر اتخاذ می‌‌کنند مشروعیت ببخشد. اگرچه دستکاری ارزی غیرقانونی نیست، کشوری که ارز خود را دستکاری کند می‌‌تواند توسط ملت‌‌های دیگر به چالش کشیده شده یا از طریق تحریم‌‌هایی از سوی شرکای تجاری‌‌اش تنبیه شود. علاوه بر این، نهادهای بین‌‌‌‌المللی مانند سازمان تجارت جهانی (WTO) نقش پررنگی در پوشش اتهامات دستکاری ارزی دارند.

کاهش ارزش ارز ملی ، راهی برای دستکاری ارز از طریق کاهش عمدی ارزی پول کشور نسبت به ارز دیگر، گروهی از ارزها یا استاندارد ارزی است. دولت صادرکننده ارز تصمیم به تضعیف ارزش پول ملی می‌‌گیرد و برخلاف استهلاک نتیجه فعالیت‌‌های غیردولتی نیست.

یکی از دلایلی که کشورها اقدام به کاهش ارزش ارز خود می‌‌کنند مبارزه با نابرابری تجاری است. کاهش ارزش باعث کاهش قیمت صادرات کشور شده که آنان را در بازار جهانی رقابتی‌‌تر می‌‌کند، که به نوبه خود هزینه واردات را بالا می‌‌برد، بنابراین مصرف‌‌کنندگان داخلی کمتر به خرید آنان تمایل خواهند داشت و کسب‌‌وکارهای داخلی قدرت بیشتری خواهند گرفت. به این دلیل که صادرت افزایش و واردات کاهش پیدا می‌‌کند، با جبران کسری‌‌ها باعث ایجاد تعادل بهتر پرداخت‌‌ها می‌‌شود. این یعنی یک کشوری که ارزش ارز خود را پایین می‌‌آورد می‌‌تواند به دلیل افزایش تقاضا برای صادراتِ ارزان‌‌تر ، کسری‌‌هایش را جبران کند.

اگرچه دستکاری ارزی غیرقانونی نیست اما انواع مختلف دستکاری مانند دستکاری سهام و بازار عموما غیرقانونی هستند.

نمونه‌‌های دستکاری ارز

در 5 آگوست سال 2019، بانک خلق چین برای اولین بار در یک دهه، نرخ مرجع روزانه یوان را به ازای دلار زیر 7 تعیین کرد. این در پاسخ به اعمال تعرفه‌‌های 10 درصدی بر 300 میلیارد دلار واردات چینی توسط دولت ترامپ انجام شد که قرار بود در 1 سپتامبر 2019 اجرایی شود. بازارهای جهانی در این فرایند شروع به فروش کامل کردند، ازجمله در ایالات متحده که شرکت DJIA در بدترین روز خود در سال 2019، 2.9 درصد از دست داد. دولت ترامپ نیز چین را به دستکاری ارزی متهم کرد.

منبع

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.