جریان وجوه نقد آزاد (FCF) چیست؟

جریان وجوه نقد آزاد بیانگر وجوه نقدی است که یک شرکت بعد از جریان‌های خروجی نقدی و برای پشتیبانی از عملیات و حفظ دارایی‌های سرمایه‌‌ای خود تولید می‌‌کند. برخلاف سود و درآمد خالص، جریان وجوه نقد آزاد یک پارامتر اندازه‌‌گیری سود‌‌آوری است که شامل هزینه‌‌های غیرنقدی موجود در صورت سود و زیان نشده ولی شامل مخارج تجهیزات و دارایی‌ها و تغییرات در سرمایه در گردش می‌‌شود.

0 3,570

در تعریف پذیرفته‌‌ شده عمومی برای جریان وجوه نقد آزاد پرداخت‌های بهره وجود ندارند. بانک‌‌های سرمایه گذاری‌‌ و تحلیلگرانی که احتیاج به بررسی عملکرد مورد انتظار شرکت با توجه به ساختارهای سرمایه‌‌ای مختلف دارند، حالت‌های متفاوتی از جریان وجوه نقد آزاد مثل جریان وجوه نقد آزاد شرکت و جریان وجوه نقد آزاد سهامدار را مورد استفاده قرار خواهند داد که با در نظر گرفتن پرداخت‌های بهره و استقراض‌ها تنظیم شده‌‌اند.

همانند فروش و سود جریان وجوه نقد آزاد به ازای هر سهم تخمین زده می‌‌شود تا اثر کاهش ارزش هر سهم مورد تحلیل قرار گیرد.

چرایی استفاده از جریان وجوه نقد آزاد

جریان وجوه نقد آزاد جریان وجوه نقدی است که در دسترس همه سرمایه‌‌گذاران یک شرکت از قبیل سهامداران عمومی، سهامداران ممتاز و وام‌‌دهندگان است. تعدادی از سرمایه‌‌گذاران ترجیح می‌‌دهند به جای سود و سود هر سهم، از FCF یا FCF هر سهم به عنوان پارامتر اندازه‌‌گیری سودآوری استفاده کنند. هر چند که مقدار FCF می‌تواند در طول زمان نامتوازن باشد، زیرا FCF شامل سرمایه گذاری‌‌‌‌ها در اموال، ماشین‌‌آلات و تجهیزات نیز می‌‌شود.

تصور کنید درآمد قبل از بهره، مالیات، کاهش ارزش و استهلاک یک شرکت (EBITDA) در یک سال معین برابر ۱ میلیون دلار باشد. همچنین فرض کنید که این شرکت هیچ تغییری در مقدار سرمایه در گردش خود (دارائی‌‌های جاری – بدهی‌‌های جاری) نداشته باشد امّا در پایان سال تجهیرات جدیدی به ارزش ۸۰۰ هزار دلار خریداری کند. هزینه تجهیزات جدید در صورتحساب سود و زیان در طول زمان تقسیم خواهد شد و بنابراین اثر آن بر روی سودها بطور مساوی تقسیم می‌‌گردد.

با این حال شرکت ۲۰۰ هزار دلار FCF (یک میلیون دلار EBITDA – ۸۰۰ هزار دلار تجهیزات) را در ۱ میلیون دلار EBIDTA آن سال گزارش خواهد داد چون هزینه تجهیزات جدید فقط یکبار در FCF لحاظ می‌‌شود. اگر ما فرض کنیم که تمامی موارد دیگر دست نخورده باقی بماند و تجهیزات دیگری خریداری نشود در این حالت EBITDA و FCF در سال بعد دوباره برابر خواهند بود. در این شرایط یک سرمایه‌‌گذار مجبور خواهد بود که مشخص کند که چرا FCF در طول یک سال و برای برگشت به سطح قبلی به سرعت کاهش پیدا کرده است و آیا ادامه این کاهش محتمل است یا خیر.

جریان وجوه نقد آزاد (FCF) در تحلیل شرکت

به دلیل تأثیر FCF در تغییرات مقدار سرمایه در گردش یک شرکت، این پارامتر می‌تواند دیدگاه‌‌های مهمی را در مورد ارزش شرکت و سلامتی روندهای اصلی آن تأمین کند. برای مثال کاهش در حساب‌های پرداختی (خروجی) می‌‌تواند به این معنا باشد که تاجران احتیاج به پرداخت‌های سریعتری دارند. کاهش در حساب‌های دریافتی (ورودی) به این معنی است که شرکت وصول مطالبات خود از مشتریان را خیلی سریعتر انجام می‌‌دهد. افزایش در موجودی کالا (خروجی) بیانگر یک ساختمان پر از محصولات فروخته نشده است. در نظر گرفتن مقدار سرمایه در گردش شرکت در پارامتر سودآوری یک دیدگاهی را به ما می‌‌دهد که از طریق صورت سود و زیان بدست نمی‌‌آید.

برای مثال فرض کنید که یک شرکت در طول دهه گذشته درآمد خالص سالانه‌‌ای برابر با ۵۰ میلیون دلار داشته است. این درآمد در ظاهر دارای ثبات است امّا اگر FCF در طول دو سال اخیر کاهش یافته باشد در حالی که موجودی کالاها افزایش یافته (خروجی)، مشتریان شروع به تأخیر در پرداختی‌‌ها کرده باشند (خروجی) و تاجران درخواست پرداختی‌‌های سریعتری از شرکت داشته باشند (خروجی) شرایط چگونه است؟

در این شرایط FCF یک ضعف جدی مالی را آشکار می‌‌کند که تنها با بررسی صورت سود و زیان قابل رویت نیست.

همچنین FCF برای سهامداران بالقوه و وام‌‌دهندگان نیز مفید خواهد بود، زیرا آنها می‌‌توانند برای بررسی اینکه چگونه این شرکت قادر به پرداخت بهره و سود سهام مورد انتظار خواهد بود از FCF به عنوان یک نقطه شروع استفاده کنند. با کم کردن پرداختی‌‌های بدهی یک شرکت از FCF (جریان وجوه نقد آزاد شرکت) یک وام‌‌دهنده دید بهتری از کیفیت جریان وجوه نقدی که قابل دسترسی برای وام‌‌های اضافی است پیدا می‌‌کند. به طور مشابه سهامداران می‌‌توانند از تفاضل FCF از پرداختی‌‌های بهره‌‌ای برای بررسی کردن ثبات در پرداخت‌‌های آینده سود سهام استفاده کنند.

محاسبات جریان وجوه نقد آزاد (FCF)

برای محاسبه FCF می‌‌توان از بررسی جریان وجوه نقد ناشی از فعالیت‌های عملیاتی در صورتحساب جریان وجوه نقد آزاد شروع کرد، زیرا این پارامتر سود را با در نظر گرفتن پرداختی‌‌های بهره‌‌ای، هزینه‌‌های غیر‌‌نقدی و تغییرات موجود در مقدار سرمایه در گردش تنظیم خواهد کرد.

مکان پارامتر
صورتحساب جریان وجوه نقد جریان وحوه نقد ناشی از فعالیتهای عملیاتی+
صورتحساب سود و زیان هزینه بهره+
صورتحساب سود و زیان سپر مالیاتی برای هزینه بهره-
صورتحساب جریان وجوه نقد (جریان وجوه نقدی ناشی از فعالیتهای سرمایه‌‌ای) هزینه سرمایه‌‌ای (CAPEX)-
جریان وجوه نقد آزاد=

همچنین صورتحساب سود و زیان و ترازنامه می‌‌توانند برای محاسبه FCF مورد استفاده قرار گیرند.

مکان پارامتر
صورتحساب سود و زیان سود قبل از بهره و مالیات× (نرخ مالیات-۱)+
صورتحساب سود و زیان هزینه‌‌های غیر نقدی(کاهش ارزش، استهلاک و …)+
ترازنامه (دوره جاری و دوره قبلی) تغییر در (دارایی‌‌های جاری- بدهی‌‌های جاری)-
ترازنامه: اموال، ماشین‌‌آلات و تجهیزات (دوره جاری و دوره قبلی) هزینه سرمایه‌‌ای (CAPEX)-
جریان وجوه نقد آزاد=

برای دستیابی به محاسبات مشابه می‌‌توان از پارامترهای دیگر موجود در صورتحساب سود و زیان، ترازنامه و صورتحساب جریان وجوه نقد نیز استفاده کرد. برای مثال اگر EBIT داده نشد یک سرمایه‌‌گذار می‌‌تواند از روش زیر به محاسبات درست برسد.

مکان پارامتر
صورتحساب سود و زیان درآمد خالص+
صورتحساب سود و زیان هزینه بهره+
صورتحساب سود و زیان (هزینه بهره خالص × نرخ مالیات) سپر مالیاتی برای هزینه بهره-
صورتحساب سود و زیان هزینه‌‌های غیر نقدی(کاهش ارزش، استهلاک و …)+
ترازنامه (دوره جاری و دوره قبلی) تغییر در (دارایی‌‌های جاری- بدهی‌‌های جاری)-
ترازنامه: اموال، ماشین‌‌آلات و تجهیزات (دوره جاری و دوره قبلی) هزینه سرمایه‌‌ای (CAPEX)-
جریان وجوه نقد آزاد=

در حالی که FCF یک ابزار مفید است ولی این ابزار برخلاف دیگر پارامترهای موجود در صورتهای مالی تحت الزامات افشای مالی نیست. این تأسف آور است چون اگر در نظر بگیریم که CAPEX پارامتر سودآوری را کمی نا‌‌متوازن کند، پارامتر FCF می تواند یک بازبینی مجدد مناسب در مورد پارامتر سودآوری گزارش شده توسط شرکت باشد. اگر‌‌چه این مورد ارزش تلاش کردن را دارد ولی همه سرمایه‌‌گذاران علم کافی و یا علاقه به گذاشتن وقت خود برای محاسبات دستی این عدد را ندارند.

چگونگی تعریف یک جریان وجوه نقد آزاد (FCF) خوب

خوشبختانه بیشتر وبسایت‌های خوب در حوزه مسائل مالی (مانند Investopedia) یک خلاصه‌‌ای از FCF و یا یک نمودار از روند FCF شرکتهای عمومی را در اختیار افراد قرار می‌‌دهند. با این حال چالش واقعی باقی می‌‌ماند: یک جریان وجوه نقد آزاد خوب از چه اجزایی تشکیل می‌‌شود؟ بیشتر شرکتهای با جریان وجوه نقد آزاد خیلی مثبت روند سهام بسیار بدی را خواهند داشت و حالت عکس این مورد نیز می‌‌تواند درست باشد.

استفاده از روند FCF می‌‌تواند به شما در ساده‌‌تر کردن تحلیلتان کمک کند.

دیدگاهی که ما می‌‌توانیم از تحلیلگران تکنیکی و متخصصان رسم نمودار بگیریم این است که به جای تمرکز بر روی مقادیر مطلق FCF، سود و درآمد بر روی روند عملکردهای اصلی تمرکز کنیم. اگر قیمت سهام تابعی از مبانی تشکیل‌‌‌‌دهنده این عملکردها باشد یک روند FCF مثبت در حالت میانگین باید با روندهای مثبت قیمت سهام همبسته باشد.

یک رویکرد عمومی این است که از ثبات روندهای FCF به عنوان یک معیار اندازه‌‌گیری ریسک استفاده شود. اگر روند FCF در طول ۴ تا ۵ سال گذشته ثبات داشته باشد آنگاه احتمال مختل شدن روندهای در حال ترقی سهام در آینده کم است. با این حال افت روندهای FCF مخصوصاً روندهایی که بسیار متفاوت از روندهای فروش و سود هستند نشان‌‌دهنده احتمال بالاتر عملکرد با قیمت منفی است.

این روش برای تمرکز بر شیب FCF و ارتباط آن با عملکرد بها، مقادیر مطلق FCF را در نظر نمی‌‌گیرد. به مثال زیر توجه کنید:

در صورت یک عملکرد اساسی واگرا شما چه نتیجه‌‌ای را در مورد روند احتمالی بهای سهام متصور هستید؟

بر پایه این روندها یک سرمایه‌‌گذار نسبت به اینکه ممکن است مشکلی در مورد عملکرد این شرکت وجود داشته باشد با دید احتیاط نگاه می‌‌کند مگر اینکه این مباحث تأثیری بر اعداد مشهور به اعداد تیتر یعنی درآمد و سود هر سهم (EPS) نداشته باشد. چه چیزی سبب بوجود آمدن چنین مباحثی می‌‌شود؟

سرمایه گذاری‌‌ در شرکت‌های دارای رشد سریع

یک شرکت می‌‌تواند روندهای واگرایی مثل این موارد را داشته باشد، زیرا مدیریت یک شرکت در اموال، ماشین‌‌آلات و تجهیزات سرمایه گذاری‌‌ می‌‌کند تا تجارت خود را رشد دهد. در مثال قبلی یک سرمایه‌‌گذار می‌‌توانست درستی این مورد را با بررسی اینکه آیا CAPEX در بازه سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ بیشتر شده است تشخیص دهد. در صورتی که FCF+CAPEX هنوز بصورت افزایشی حرکت می‌‌کرد آنگاه این حرکت می‌‌توانست یک مورد خوب برای ارزش سهام باشد.

انباشتن موجودی کالا

بین سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ فروش شرکت Deckers Outdoor Corp (DECK) که بدلیل تولید چکمه‌‌های UGG معروف است به مقدار کمی بیش از ۳ درصد افزایش یافت. با این حال موجودی کالای آن به مقدار بیش از ۲۶ درصد افزایش یافت. این مورد با وجود اینکه درآمد شرکت در حال افزایش بود سبب افت FCF در آن سال شد. این احتمال وجود دارد که یک سرمایه‌‌گذار قبل از سرمایه گذاری‌‌ در این مورد که بالقوه ریسک بالایی دارد بخواهد با استفاده از اطلاعات بالا بررسی کند که آیا DECK قادر بود که مباحث موجودی کالای خودش را حل کند و یا اینکه چکمه‌‌های UGG به سادگی از مد افتادند.

مشکلات اعتباری

موجودی کالا و یا تغییر در حساب‌های پرداختی و دریافتی می‌‌تواند سبب تغییر در مقدار سرمایه در گردش شرکت گردد. اگر فروش یک شرکت با مشکل مواجه باشد، آنها زمان بازپرداخت را برای مشتریان خود بصورت سخاوتمندانه‌‌ای افزایش می‌‌دهند، در نتیجه حساب‌های دریافتی افزایش می‌‌یابد که یک تعدیل منفی برای FCF است. در عوض شاید تأمین‌‌کننده‌‌های یک شرکت دوست نداشته باشند که به همان اندازه سخاوتمندانه پشتیبانی بیشتری را تأمین نمایند و احتیاج به پرداختی سریعتری دارند. این مورد حساب‌های پرداختی را کاهش می‌‌دهد که آن هم یک تعدیل منفی برای FCF است.

از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۵ بسیاری از شرکت‌های انرژی خورشیدی دقیقاً با این نوع مشکل اعتباری دست و پنجه نرم می‌‌کردند. فروش و درآمد می‌‌توانست با پیشنهاد شرایط بهتر و سخاوتمندانه‌‌تر به مشتریان افزایش یابد. امّا چون این قضیه بسیار در صنعت شناخته شده بود، تأمین‌‌کنندگان کمتر علاقه داشتند که تاریخ پرداخت را تمدید کنند و از شرکت‌های انرژی خورشیدی درخواست کردند که پرداختی سریعتری به آنها داشته باشند. در این شرایط واگرایی بین روندهای اصلی در FCF آشکار بود ولی این مورد تنها با بررسی صورتحساب سود و زیان قابل تشخیص نبود.

خلاصه

جریان وجوه نقد آزاد با درنظر گرفتن هزینه‌‌های غیرنقدی، تغییرات در مقدار سرمایه در گردش و هزینه سرمایه‌‌ای (CAPEX) درآمد خالص را مغایرت‌‌گیری می‌‌کند. به عنوان یک پارامتر اندازه‌‌گیری سودآوری جریان وجوه نقد آزاد در مقایسه با درآمد خالص خیلی نامتوازن است، امّا این پارامتر می‌‌تواند مشکلات در مبانی پایه‌‌ای را، قبل از اینکه در صورتحساب سود و زیان نمود پیدا کند، آشکار کند.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.