توکن غیر قابل تعویض (Non-Fungible) چیست؟

توکن های غیر قابل تعویض یا NFT ، توکن‌هایی هستند که هر یک از آن‌ها مشخصاتی خاص داشته و با دیگر توکن ها قابل تعویض نیستند. از این توکن‌ها برای نمایندگی دارایی‌ها و مشخصاتی مانند هویت و حقوق معنوی و حتی حقوق معنوی استفاده می‌شود.

0 152

توکن های غیر قابل تعویض یا NFT ، توکن‌هایی هستند که هر یک از آن‌ها مشخصاتی خاص داشته و با دیگر توکن ها قابل تعویض نیستند. از این توکن‌ها برای نمایندگی دارایی‌ها و مشخصاتی مانند هویت و حقوق معنوی و حتی حقوق معنوی استفاده می‌شود. با توجه به ماهیت این توکن‌ها، به نظر نمی‌رسد که آن‌ها تحت قوانین مربوط به اوراق بهادار قرار گیرند. اما با این وجود باید با قوانین مربوط به پولشویی مطابقت داشته باشند.

سال ۲۰۱۷ سال توکن‌های کاربردی و توکن‌های بهادار بود. اما سال گذشته توکن های غیر قابل تعویض یا به اختصار NFT خودنمایی کردند. مطالب زیادی در مورد ماهیت آن‌ها ،نحوه استفاده از آن‌ها، تعویض ناپذیر بودن آن‌ها و کارکردهای آن‌ها در دنیای واقعی گفته شده است، اما در مورد جای‌گیری آن‌ها در چارچوب قانونی زیاد صحبت نشده است.

تعریف توکن غیر قابل تعویض (NFT)

زمانی که در مورد توکن های غیر قابل تعویض صحبت می‌کنیم، ابتدا باید بدانیم که توکن‌های قابل تعویض چه هستند.

توکن های قابل تعویض (FT) توکن‌هایی با این ماهیت هستند که یک قسمت یا کمیت از آن‌ها را می‌توان با یک مقدار یا کمیت مشابه جایگزین کرد، یعنی می‌توان آن‌ها را به راحتی در ازای یک کالا یا دارایی دیگر مبادله کرد. به عنوان مثال، اگر کسی ۱ ETH قرض بگیرد (اتر یک رمز ارز است که برای کار با بلاک چین اتریوم مورد نیاز است)، احتمالا آن ۱ ETH را صرف کرده و ۱ ETH دیگر به همان ارزش را باز می‌گرداند. وام‌گیرنده همچنین می‌تواند به عنوان مثال دو بار ۰٫۵ ETH بدهد، یعنی توکن‌های تبدیل‌پذیر قابل تقسیم هستند.

از سوی دیگر، توکن های غیر قابل تعویض اقلامی منحصر به فرد هستند که نمی‌توان آن‌ها را با همان مقدار از همان اقلام جایگزین کرد، چرا که منحصر به فرد و احتمالا نادر (کمیاب) بوده و هر یک ویژگی و خصوصیات متفاوتی دارند. یک مثال از این مورد می‌تواند چیزی مانند تصویر مونا لیزا باشد که نمی‌تواند با کالای مشابه جایگزین شود. اگر کسی این تصویر را قرض کند، باید دقیقا همان را بازگرداند. همچنین می‌توانید NFT را به عنوان شکل مجازی تاماگوچی معروف تجسم کنید. هر تاماگوچی متفاوت است و شخصیت، کارکردها و خواص خود را دارد.

یکی از تفاوت‌های عمده بین توکن‌های قابل تعویض و غیر قابل تعویض، این است که FTها قابل تقسیم و NFTها غیر قابل تقسیم هستند. می‌توان FT را قرض داد، بازگرداند و قسمت قسمت منتقل کرد، در حالیکه NFT را نمی‌توان تقسیم کرد. به همین دلیل NFTها از یکدیگر تمییز داده می‌شوند.

همچنین دسته دیگری به نام توکن‌های نیمه‌ تعویض پذیر (تقریبا قابل تعویض) وجود دارند (استاندارد توکن ERC-1410). یک توکن نیمه‌ تعویض پذیر در برخی شرایط تعویض پذیر و در برخی دیگر تعویض ناپذیر است. این نوع توکن‌ها پایه توکن‌های اوراق بهادار (استاندارد ERC-1400) هستند. در این مقاله به این نوع توکن‌ها نخواهیم پرداخت.

کاربرد NFT ها

توکن‌های غیر قابل تعویض کارکردهای بی‌شماری دارند. توکنیزه کردن به معنای جایگزینی اطلاعات، دارایی‌ها، حقوق، کارت‌های پرداخت ارزشمند و/ یا حساس با قالبی دیجیتال و با حساسیت کمتر است.

بازی: NFTها به عنوان کالکتیبل‌های دیجیتال یا لوازم بازی مانند سلاح‌ها، لباس‌ها و سایر موارد مورد استفاده قرار می‌گیرند. این امر برای ابزارهای بازی‌های ویدئویی، کمیاب بودن دیجیتالی ایجاد می‌کند و راه جدیدی برای استفاده از فناوری بلاک چین در بازی‌ها برای حفظ اقلام کمیاب است، به جای اینکه بر مرکزیت، امنیت و اعتبار سازنده بازی تکیه شود.

مالکیت معنوی: NFTها می‌توانند نماینده یک نقاشی، یک آهنگ، یک حق ثبت یا سایر حقوق معنوی باشند. شرکت‌هایی وجود دارند که به عنوان مجوز توکن می‌فروشند. توکنی‌سازی حقوق مالکیت معنوی به خالقان آثار اجازه می‌دهد تا بر اثر خود تسلط داشته و اطمینان داشته باشند که به درستی دستمزد دریافت خواهند کرد.

اموال فیزیکی: املاک و مستغلات، اقلام گران‌بها، وسایل نقلیه و سایر اموال را می‌توان توکنی کرده و از توکنی کردن آن‌ها برای تأمین مالی، گسترش یا تصفیه احتمالی اموال استفاده کرد.

تایید هویت و سابقه: NFT همچنین می‌تواند برای تأیید هویت و یا به نمایندگی از شناسنامه، مجوز، مدارک تحصیلی، افتخارات و سایر موارد دیگر مورد استفاده قرار گیرد. می‌توان تمام این اقلام را به صورت امن در قالب دیجیتال نگه داشته و از تقلب و سوء استفاده محافظت کرد.

اسناد مالی: اسناد مالی (فاکتورها، سفارش‌ها، ضمانتنامه‌ها، صورتحساب‌ها، و غیره) را می‌توان به NFT تبدیل کرده و با آن‌ها معامله کرد.

توکن‌های غیر قابل تعویض همچنین می‌توانند برای صدور بلیت، رای‌گیری، طرح‌های وفاداری، روند‌های KYC، کمک انسان‌دوستانه و رهگیری زنجیره عرضه و تقاضای محصولات و غیره مورد استفاده قرار گیرند.

جنبه مثبت NFT ها این است که منحصر به فرد، کمیاب، بادوام و قابل تمدید هستند. اما معایبی نیز مانند (در حال حاضر) قابلیت معامله پایین وجود دارد (نمی‌توان خارج از یک اکوسیستم خاص از آن‌ها استفاده کرد).

انواع توکن و وضعیت قانونی آن‌ها

ابتدا بیایید نگاهی به انواع اصلی توکن‌ها و وضعیت قانونی آن‌ها داشته باشیم: توکن‌های بهادار و توکن‌های ارزی.

توکن‌های کاربردی دسترسی به یک سرویس دیجیتال را فراهم می‌کنند، شبیه به یک کلید API پولی (یک کد-شناسه منحصر به فرد برای شناسایی کاربر یا اپلیکیشنی که آن را فرامی‌خواند)، که صاحبان توکن‌ها در آن به صورت منحصر به کارکردهایی در یک بستر نامتمرکز دسترسی دارند که سایرین از آن بی‌بهره‌اند. نمونه‌هایی از این توکن‌ها عبارتند از اتر، Gno (Gnosis)، Stellar. توکن‌ها برای ورود به بستر یا شبکه و استفاده از آن نیاز هستند. آن‌ها با یک ووچر قابل مقایسه بوده و امکان می‌دهند که پروژه بدون واگذاری و ترقیق مالکیت، در شرکت ICO (شرکت ICO شرکتی است که معمولا با هدف جمع‌آوری سرمایه مجموعه‌ای از توکن‌ها را منتشر می‌کند) تامین سرمایه گردند.

توکن‌های اوراق بهادار نماینده مالکیت یک دارایی بوده و به دارندگان توکن حقوقی مشابه یا همانند اوراق بهادار اعطا می‌کنند: حق رای، سود سهام، سهام سود، سهم در موفقیت یک شخص صادر کننده و غیره. از لحاظ عملکرد اقتصادی، این توکن‌ها دارایی‌های بهادار، دارایی‌های سهام (حقوق صاحبان سهام)، بدهی (اوراق قرضه) و دیون هستند. DAO، Bankera و غیره نمونه‌هایی از این دسته هستند. آنها تمام یا برخی از حقوق ذکر شده را اعطا می‌کنند. Investopedia توکن‌های بهادار را به این شکل تعریف می‌کند:‌ «قراردادهای ضروری، دیجیتال و نقد برای بخشی از یک دارایی که از قبل دارای ارزش است، مانند یک خانه، یک اتومبیل یا حقوق در یک شرکت». اوراق و توکن‌های بهادار ارزش خود را از دارایی زیربنایی می‌گیرند، اما یک تفاوت اصلی اینجا است که توکن‌های بهادار نماینده مالکیت قابل برنامه‌ریزی هستند و کارکردها و نقدینگی بیشتر و دسترسی آسانتر به بازار، سرعت ایجاد، واسطه‌های کمتر، هزینه‌های پایینتر برای صدور، شفافیت و خودکارسازی داخلی فرآیندهای مربوط به اوراق بهادار را برای دارایی ها فراهم می‌کنند.

توکن‌های ارزی (یا پرداخت) توکن‌های رمز ارز‌ هستند، یعنی به عنوان ذخیره ارزش و واسطه مبادله عمل می‌کنند. بیت کوین، Monero و Tether نمونه‌هایی از این سکه‌ها هستند.

اکثر توکن‌هایی که می‌بینیم هیچ یک از موارد فوق نبوده و در عوض ترکیب‌هایی هستند که ویژگی‌هایی از دسته‌های مختلف را دارا هستند، یعنی از ویژگی‌های کاربردی برخوردار بوده و برخی حقوق مالکیت (به ویژه اقتصادی) را نیز اعطا می‌کنند. اگر مطمئن نیستید که چگونه توکن خود را دسته‌بندی کنید، توصیه می‌شود که با یک وکیل فین‌تک مشورت کنید.

همچنین دسته‌ای دیگر از توکن‌ها به نام توکن‌های کمک مالی وجود دارند که در هیچ یک از دسته‌های بالا قرار نمی‌گیرند. این توکن‌ها با هدف اجتناب از دسته‌بندی قانونی در توافق مشارکت (توافقنامه کاربری در ICO) به عنوان «کمک» دسته‌بندی می‌شوند. Tezos، یک نمونه از چنین توکن‌هایی است.

دسته‌بندی‌های فوق‌الذکر دسته‌هایی هستند که در گزارش مربوط به عرضه‌های اولیه سکه و دارایی‌های کریپتوی تنظیم شده توسط نهاد اوراق بهادار و بازارهای اروپا ذکر شده‌اند.

از منظر اقتصادی، توکن‌های بهادار و کاربردی می‌توانند همزمان دارایی‌های توکن‌سازی شده باشند، یعنی ارزش اقتصادی دارایی زیربنایی به یک قالب دیجیتال تبدیل شده است. همانطور که پیشتر در بالا ذکر شد، عملا می‌توان هر دارایی را توکنی کرد: حقوق مالکیت معنوی، املاک و مستغلات، اقلام گران‌بها و غیره. باید اشاره داشت که دارایی‌های توکنی شده نماینده مالکیت نیستند (حقوق مالکیت: حق استفاده از اقلام، کسب درآمد از اقلام، انتقال اقلام به سایرین، اعمال حقوق مالکیت)، اما می‌توانند برخی حقوق اقتصادی را اعطا کنند؛ دارندگان توکن‌های این دارایی‌ها فقط حقوق پولی دریافت می‌کنند.

می‌توانیم دارایی‌‌های زیربنایی را یک کالا (طلا) فرض کنیم. چنین دارایی‌های دارایی ویژگی‌های مشترکی با مشتقات کالایی یا کالاهایی اوراق بهادار شده دارند. آن‌ها می‌توانند معامله این کالاها را بدون جابجایی فیزیکی آن‌ها ممکن کنند. از سوی دیگر، دارایی می‌تواند ملک بوده یا به عنوان یک شناسه دیجیتال برای دارایی فیزیکی زیربنایی (سند شناسه دیجیتال) عمل کند. بنابراین، آیا توکن‌های دارایی/ دارایی‌های توکنی شده توکن‌های بهادار هستند یا نه؟ می‌توانند باشند، اما نه لزوما؛ اصولا این امر به دو واقعیت بستگی دارد: (۱) آیا قابل انتقال هستند و (۲) دارندگان توکن از چه حقوقی برخوردارند.

در گزارشی که در بالا ذکر کردم، ESMA اظهار می‌دارد که «توکن‌های دارایی که نماینده یک ادعای پولی پ در مورد صادرکننده هستند، با اوراق بهادار یا مشتقات شباهت‌هایی دارند. بنابراین، آن‌ها ممکن است مزایایی مشابه داشته باشند: تسهیل تأمین مالی و انتقال ریسک. توکن‌های دارایی نماینده یک کالای فیزیکی می‌توانند موجب تسهیل افزایش معاملات برای اهداف معامله گرانه شوند. برای تعیین اینکه آیا این دسته از دارایی‌ها تحت پوشش MiFID II، مقررات عرضه سهام و مقررات سوء استفاده از بازار قرار دارند یا خیر، ابتدا باید تعیین شود که آیا ابزار مالی (در خصوص MiFID و MAR) یا اوراق بهادار قابل انتقال (در خصوص این مقررات عرضه سهام) هستند یا نه.»

ماهیت قانونی NFT ها

وضعیت کلی (غالبا غیر رسمی) در برخی کشورها این است که می‌توان توکن‌هایی که مشخصا توکن کاربری یا یک رمز ارز صرف نیستند را به راحتی به عنوان توکن‌های بهادار دسته‌بندی کرد. اکثر این توکن‌ها ماهیتا تعویض پذیر هستند. این یعنی می‌توان آن‌ها را با هر توکن دیگری از همان نوع تعویض کرد، مثلا بیت کوین ۱ با بیت کوین ۲ یا ریپل ۱ با ریپل ۲ و الی آخر. توکن‌های قابل تعویض اگر حقوقی مشابه توکن‌های بهادار اهدا کنند، می‌توانند توکن بهادار باشند. اوراق بهادار عموما تعویض پذیر هستند (یک سهم کوکاکولا معمولا با سهمی دیگر از کوکاکولا قابل تعویض است).

NFTها می‌تواند دارایی‌ها را توکنی کنند، اما اغلب نماینده یک ابزار مالی نیستند. بنابراین، توکن‌های تعویض ناپذیر از لحاظ قانونی ماهیتا چه هستند؟ آیا توکن‌های کاربردی، بهادار، رمز ارز یا دارایی هستند و یا دسته‌ای که هنوز مشخص نشده است؟ در هنگام ایجاد هر نوع توکنی، حیاتی است که تعیین شود چه نوع حقوقی به صاحبان توکن اعطا می‌شود. اگر صاحبان توکن‌ها حق اشتراک سود یا حقوق مشابه به دست می‌آورند، این توکن احتمالا یک توکن بهادار محسوب شده و تحت مقررات مالی قرار می‌گیرد. NFTها به طور معمول چنین حقوقی اعطا نمی‌کنند، اما در عوض به یک محتوای آتی یا آواتاری در یک بازی دسترسی فراهم می‌کنند یا می‌توانند حق دریافت حق امتیازی را در بر داشته باشند.

در راستای هدف تعیین ماهیت دارایی‌های کریپتو از لحاظ قانونی،‌ سوالات زیر باید با دقت پاسخ داده شوند:

۱. آیا این توکن حقی در خصوص صادرکننده به مالک اعطا می‌کند؟ اگر پاسخ مثبت است، آیا این حق خود نوعی دارایی بوده یا حقی پولی است؟ اگر این حق یک حق پولی است، به‌اشتراک‌گذاری سود یا حقی از پیش تعیین شده است یا سایر انواع تعیین نشده حقوقی؟

۲. آیا توکن قابل انتقال است؟

۳. اگر توکن نادر است، نادر بودن آن چگونه کنترل می‌شود (داشتن توانایی شناخت و پیش‌بینی قاطع عرضه دارایی)؟

۴. آیا توکن، قدرت تصمیم‌گیری در خصوص پروژه صادرکننده را اعطا می‌کند؟

NFTها عموما هیچ گونه حقی در خصوص صادر کننده به صاحب (صاحب نشانه) نمی‌دهد؛ همچنین هیچ قدرت تصمیمی در مورد پروژه صادرکننده وجود نداشته و معمولا توانایی اطلاع از عرضه دارایی‌ها نیز وجود ندارد (با وجود برخی استثنائات). با وجود این که NFT‌ها قابل انتقال هستند، معمولا در یک بازار سازمان‌یافته (مانند Kraken یا Bitstamp) قابل انتقال نیستند. یکی از ویژگی‌های مهم NFT همچنین عدم تغییرپذیری و کمیابی آن‌ها است. این یعنی توکن‌های تعویض ناپذیر نماینده چیزی نادر و منحصر به فرد هستند.

به توکن‌های Kritpomat Founder بازگردیم،‌ این توکن‌ها در بسیاری از بازی‌های خلق شده بر بستر Enjin مورد استفاده قرار می‌گیرند. Kritpomat تعداد ۱۰۰ اژدهای نقره‌ای، ۳۰۰ اژدهای بنفش و بیش از ۶۰۰ اژدهای آبی صادر کرده که عرضه آن‌ها هنوز مشخص نشده است. این توکن‌های کارکردهای مختلفی در این دنیا دارند، اما هیچ حق/حقوق مالکیتی در Kriptomat ارائه نداده و همچنین هیچگونه حقوق پولی یا قدرت تصمیم‌گیری در مورد پروژه به همراه ندارند. این توکن‌ها به وضوح ابزار و کالکتیبل هستند (یا هر هدفی که مد نظر مالک توکن باشد). از دیدگاه قانونی، MiFid II و مقررات عرضه سهام در مورد صدور این توکن‌های NFT اعمال نمی‌شوند، اما صادرکنندگان باید در هر صورت مراقب بوده و اعمال‌پذیری قوانین پولشویی را کنترل کنند.

با توجه به اینکه توکن‌های غیر قابل تعویض هنوز ابداعی جدید هستند، باید با دقت ایجاد و راه‌اندازی شوند. مقررات پیرامون این توکن‌ها هنوز توسعه نیافته‌اند. به همین دلیل باید اطمینان حاصل کنید که توکن‌های غیر قابل تعویض با مقررات پولشویی و مقررات مالی سازگار بوده و قوانین و شرایط لازم برای ایردراپ، کمپین پاداش، بازی‌های جایزه‌ای و سایر روش‌های توزیع NFT مورد نظر شما را بررسی کنید. حتی در مواردی که NTF شما هیچ نوع حق دارایی یا پولی اعطا نمی‌کند، باید اقتصاد توکنی خود را با دقت ایجاد کرده و از قوانین ملی و بین‌المللی مربوطه پیروی کنید.

منبع

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.