تعاریف رایانش ابری: رایانش ابری و ابر چیست؟

طبق تعریف NIST «رایانش ابری مدلی است برای توانمندسازی دسترسی فراگیری، آسان و بر حسب تقاضا شبکه به استخر مشترکی از منابع پردازشیِ قابل پیکربندی (مثل شبکه‌ها، سرورها، فضاهای ذخیره‌سازی، اپلیکیشن‌ها و سرویس‌ها) که می‌تواند به سرعت و با کم‌ترین زحمت برای مدیریت یا دخالت سرویس‌دهنده‌ها آماده و منتشر شود.» در این راهنما با انواع تعاریف رایانش ابری، مدل‌های تحویل ابری و پیاده‌سازی ابری و سه سرویس اصلی ابر، PaaS، SaaS و IaaS، آشنا خواهید شد.

0 420

اکنون که نگاه مختصری به برخی از بازارهای ابری و وضعیت انطباق با این فن‌آوری داشتیم وقت آن رسیده که به سراغ خود رایانش ابری و تعاریف مربوط به آن برویم.

رایانش ابری چیست؟

تعریف ساده‌ی رایانش ابری می‌گوید رایانش ابری مجموعه‌ای از خدمات IT و پردازشی است که شرکت‌ها آن‌ها را به عنوان سرویس تهیه می‌کنند تا بر حسب تقاضا بتوانند به آن‌ها دسترسی داشته باشند. اصل قضیه در رابطه با شرکت‌ها همین است. هیچ شرکتی تجهیزات ابری را خریداری نمی‌کند، بلکه اشتراکی از این سرویس‌ها تهیه می‌نماید.

کسب و کارهای لحظه‌ای همزمان با دیجیتالی شدن که باعث به وجود آمدن پارادایم‌های جدید IT می‌شود، نیازمند یک رویکرد استراتژیک ابری هستند، چون در این پارادایم‌های IT، لجستیک و سیستم‌های تولیدی به یک زیرساخت شبکه‌ای لحظه‌ای متصل می‌باشند.

با رایانش ابری قابلیت‌های مقیاس‌پذیر و منعطف مرتبط با IT با استفاده از فن‌آوری‌های اینترنت به صورت سرویس در اختیار مشتریان بیرونی قرار می‌گیرد. رایانش ابری سرویس‌های خصوصی یا عمومی خود را از طریق اینترنت یا به واسطه‌ی ارتباطات خصوصی ارائه می‌کند و کاربران به جای میزبانی محلی از منابع، نرم‌افزارها و اپلیکیشن‌ها، به وسیله‌ی یک مرورگر وب و از داخل خود شرکت به این امکانات دسترسی می‌یابند. رایانش ابری را به عنوان یک چیز تنها در نظر نگیرید، بلکه آن را به عنوان یک فن‌آوری وسیع و گسترده و یک جریان تجاری ببینید که نحوه‌ی نگرش ما به چیزهای مختلف را تغییر می‌دهد، به‌خصوص این‌که چگونه شرکت‌ها بخش IT خود را طراحی، کنترل، ایمن‌سازی، مدیریت و تامین مالی می‌کنند.

موسسه‌ی مالی فن‌آوری و استانداردها یا NIST (توضیحات بیشتر درباره‌ی این تعاریف در بخش بعدی ارائه می‌شود) مدت‌ها قبل رایانش ابری را به صورت زیر تعریف کرد: «رایانش ابری مدلی برای توانمندسازی دسترسی فراگیری، آسان و بر حسب تقاضا شبکه به استخر مشترکی از منابع پردازشیِ قابل پیکربندی (مثل شبکه‌ها، سرورها، فضاهای ذخیره‌سازی، اپلیکیشن‌ها و سرویس‌ها) است که می‌تواند به سرعت و با کم‌ترین زحمت برای مدیریت یا دخالت سرویس‌دهنده‌ها آماده و منتشر شود.»

تعریف امروزی شرکت گارتنر (Gartner) از رایانش ابری از این قرار است: «شکلی از پردازش که در آن تامین‌کنندگان قابلیت‌های مقیاس‌پذیر و ارتجاعی مرتبط با IT را به عنوان سرویس از طریق فن‌آوری‌های اینترنت در اختیار مشتریان قرار می‌دهند.» اگر فعلاً جنبه‌ی مقیاس‌پذیر و ارتجاعی این فن‌آوری را کنار بگذاریم، رایانش ابری سه عنصر اساسی دارد:

قابلیت‌های مرتبط با IT. از این قابلیت‌ها در منابع پردازشی برای مدیریت بارهای کاری (Workloads) استفاده می‌شود. بارهای کاری به زبان ساده همان وظیفه‌های مستقل، سرویس‌ها و درخواست‌های (بخش‌های مختلف) اپلیکیشن‌ها و سیستم‌های IT هستند که مستلزم منابع پردازشی از جمله پردازش کد می‌باشند. خیلی از این بارهای کاری را، خواه بخشی از سرویس یا اپلیکیشن‌ها باشند یا نباشند، می‌توان به فضای ابری منتقل کرد و آن‌ها را از آن‌جا برگرداند. این فرآیند کمی پیچیده است ولی می‌توانید تصویر کلی ماجرا را تصور کنید. قابلیت‌های مرتبط با IT مهم‌ترین عنصر حال حاضر است.

به عنوان سرویس. با صرف‌نظر از تحویل ابری یا مدل پیاده‌سازی ابری (مدل‌های مختلف رایانش ابری که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم)، این جنبه احتمالاً اصلی‌ترین و معروف‌ترین جنبه‌ی شناخته شده از فن‌آوری‌های ابری است. این جنبه‌ی «به عنوان سرویس» به نام انواع مختلف کارکردهای فضای ابری اشاره دارد و در یک نگاه کلی‌تر حتی از فضای ابری هم فراتر رفته و جهشی در چگونگی استفاده‌ی ما از فن‌آوری‌هاست. گاهی اوقات بعضی از کاربران در مبحث «به عنوان سرویس» از اصطلاح قدیمی‌ترِ «بر حسب تقاضا» استفاده می‌کنند.

اینترنت. این مورد نیاز به توضیح چندانی ندارد. رایانش ابری در بسیاری از فن‌آوری‌ها و تکامل‌ها، از جمله قدیمی‌ترهایی نظیر ارتباطات توزیعی، پردازش مشبک و مدل سرویس‌گیرنده-سرویس‌دهنده گرفته تا چیزهای جدیدتری مثل اینترنت و پیشینیان آن، پروتکل‌های توانمندساز، مجازی‌سازی سخت‌افزارها و منابع شبکه، مدل نقطه‌ی تماس بین‌المللی یا ASP (با به‌کارگیری نرم‌افزار به عنوان یک سرویس اشتراکی برون سازمانی که دسترسی به آن از طریق اینترنت امکان‌پذیر است و دیگر نیازی به مراقبت‌های روتین محلی ندارد) و غیره ریشه دوانده است. با این حال، اینترنت جوهره‌ی این فن‌آوری است و برای دسترسی به سرویس‌های ابری به آن نیاز دارید.

رایانش ابری و تعاریف آن: استانداردها و برنامه‌ها

امکان دسترسی اینترنت یا شبکه‌ها به منابع پردازشی اشتراکی تحت لوای رایانش ابری قرار دارد و زیرساختی که از اجزای گوناگونی نظیر پایگاه‌های داده، ماشین‌های مجازی، سرورها و سیستم‌های ارتباطی تشکیل شده، معمولاً از دید خریدار مخفی هستند.

ابر اسم خوبی برای منابع مخفی اشتراکی است، منابعی که می‌توانند در چندین موقعیت قرار بگیرند و از سرورها و تجهیزات مختلف استفاده کنند. این خدمات در نهایت یکی شده و به مشتری ارائه می‌شوند.

در بحث پیرامون رایانش ابری اشاراتی به تعاریف NIST از رایانش ابری داشتیم که از مدت‌ها قبل ارائه شده بود. هرچند از آن زمان تاکنون رایانش ابری پیشرفت‌های بسیاری داشته و همه دیگر با این تعریف موافق نیستند، ولی خیلی‌ها همچنان از این تعریف استفاده می‌کنند. ما تعاریف دیگری هم برای رایانش ابری داریم که از آن‌ها استفاده می‌کنیم، اما مهم‌ترین چیز این است که صرف نظر از این تعاریف به اصل مسئله‌ی رایانش ابری بپردازیم.

NIST چند مدل اصلی برای پیاده‌سازی ابری تعریف کرده که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم: رایانش ابری خصوصی، عمومی و ترکیبی. اگر دقت کرده باشید متوجه شده‌اید که ما یکی از این مدل‌ها، یعنی رایانش ابری گروهی را ذکر نکردیم. دلیلش این نیست که این مدل اهمیتی ندارد، چون اتفاقاً مهم است و در حال حاضر چندین گروه کاربری ابری وجود دارد، ولی در این مطلب وارد جزئیات بیشتر نمی‌شویم و از توضیحات تخصصی درباره‌ی این مدل صرف نظر می‌کنیم.

موسسه‌ی ملی فن‌آوری و استانداردها این سه مدل سرویس‌دهی ابری را تعریف و پنج خصیصه برای آن‌ها ارائه کرده که در این مطلب به آن‌ها اشاره می‌کنیم. این خصیصه‌ها عبارت‌اند از:

۱. سلف-سرویس بر حسب تقاضا

۲. دسترسی وسیع به شبکه

۳. استخر منابع

۴. ارتجاع سریع

۵. سرویس اندازه‌گیری‌شده

البته پیشگامان حوزه‌ی رایانش ابری ویژگی‌های دیگری را هم به این ۵ خصوصیت اصلی اضافه کرده‌اند.

واضح است که هر سازمان و نهاد مختلف با در نظر گرفتن جنبه‌های گوناگون رایانش ابری تعاریف خود را برای این فن‌آوری ارائه کرده که از جمله‌ی این نهادها می‌توان به اتحادیه‌ی بین‌المللی مخابرات (ITU)، سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO)، آژانس اتحادیه‌ی اروپا برای امنیت شبکه و اطلاعات (ENISA)، موسسه‌ی مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) و خیلی‌های دیگر اشاره کرد.

مختصری بر تحویل ابری و مدل‌های پیاده‌سازی ابری

بسته به میزان حریم خصوصیِ منابع و مکانیزم‌های تحویل سرویس، چند مدل پیاده‌سازی ابری تعریف شده است.

هیچ مدلی برای پیاده‌سازی ابری وجود ندارد که بتواند همه‌ی نیازها را پوشش دهد. به علاوه، همان‌طور که در بخش بعدی خواهید دید رویکردهایی که در رابطه با مدل‌های پیاده‌سازی ابری وجود دارد در طول زمان تغییر کرده است.مدل‌های تحویل و پیاده‌سازی ابری معمولاً به چهار دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند. ما در این مطلب به سه مورد از این‌ها اشاره می‌کنیم.

خلاصه‌ای از چهار مدل اصلی تحویل ابری:

۱. ابر عمومی (public cloud) (تحت اختیار سرویس‌دهنده‌ی شخص ثالث بوده و توسط او اجرا می‌شود، اما هر کسی می‌تواند از آن استفاده کند، برای مثال Microsoft Azure، Google’s Cloud یا سرویس‌های وب آمازون را در نظر بگیرید که به صورت عمومی در دسترس کاربران قرار دارند و بنابراین هیچ محدودیتی در دسترسی به منابع اشتراکی آن‌ها وجود ندارد)

۲. ابر خصوصی (private cloud) (می‌تواند به شیوه‌های گوناگون مورد استفاده قرار بگیرد اما همان‌طور که از نام آن پیداست فقط شرکت‌ها از آن استفاده می‌کنند. در این مدل حریم خصوصی از اهمیت زیادی برخوردار است)

۳. ابر ترکیبی (hybrid cloud) (پاسخ واقعیت‌های چند-ابری اکثر شرکت‌ها و مدل اصلی تحویل و مدل استراتژیک)

۴. ابر گروهی (community cloud) (از تشریح این مدل پرهیز می‌کنیم، اما به زبان ساده یعنی پردازشی که توسط جامعه‌ای از کاربران با هدفی مشترک صورت می‌گیرد؛ مثال آن پردازش BT Radianz است که برای بررسی صورت‌های مالی مشتریان استفاده می‌شود)

در دسته‌ی ابر خصوصی معمولاً مرزبندی‌های بیشتری صورت می‌گیرد. از جمله‌ی دیگر اصطلاحات مربوط به مدل‌های تحویل ابری که ممکن است با آن‌ها مواجه شوید ابر مجازی (virtual clouds)، ابرِ ابرها (cloud of clouds) و مدل میان-ابری (inter-cloud) است.

امروزه سازمان‌های بیشتری رنج گسترده‌تری از بارهای کاری خود را از حوزه‌های حیاتی به ابر عمومی منتقل می‌کنند.

خیلی از شرکت‌ها از تک‌تک این روش‌ها استفاده می‌کنند تا به روشی برسند که متناسب با کسب و کار آن‌هاست.

این موضوع به طور کلی به خاطر تغییر وضعیت IT، تحول دیجیتال (گذر از روش‌های سنتی IT) و تغییر رویکردها به سوی پردازش دیجیتال است. تاکنون رشد ابر عمومی به‌خصوص در حیطه‌ی بارهای کاریِ حیاتی چشم‌گیر بوده است. اما همان‌طور که گفتیم، برخی شرکت‌ها دارند بخشی از بارهای کاری خود را از سیستم‌های ابر عمومی به قالب‌های ابر خصوصی منتقل می‌کنند. ابر خصوصی به همراه سیستم‌های درون-سازمانی و غیرابری، از جمله راهکارهایی است که هنوز گاهاً برای اطلاعات و پتلفرم‌های حساس مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای مثال در بانک‌داری یا سایر صنایعی که شرکت‌ها مایل‌اند اطلاعات را تا جای ممکن نزد خودشان نگه دارند یا به خاطر محدودیت‌های قانونی مجبور به انجام این کار هستند.

خیلی از شرکت‌ها در واقعیت برای سرویس‌ها و پروسه‌های ابری خود به طور همزمان از چندین مدل پیاده‌سازی ابری استفاده می‌کنند.

اکنون می‌خواهیم از جنبه‌ی کلی‌تر به مصادیق رایانش ابری، از جمله اپلیکیشن‌های CRM، اجاره‌ی نرم‌افزار یا نرم‌افزار به عنوان سرویس (SaaS) و موارد مشابه نگاه دقیق‌تری داشته باشیم. با توجه به این‌که اکثر تصمیم‌گیری‌های مربوط به خرید در حوزه‌ی IT، خصوصاً در مورد SaaS، توسط خود شرکت‌ها گرفته می‌شود، بخش IT، به‌ویژه وقتی راهکارهای SaaS را در سطح دپارتمان یا اشخاص به کار می‌گیرید، نظر واضحی درباره‌ی این راهکارها ندارد. اما با قوانینی مثل مقررات عمومی حفاظت از داده‌ها (GDPR)، این بخش‌ها نمی‌توانند کنار بنشینند و باید نظرات و استراتژی‌های واضح خود را بیان کنند. در واقعیت چند-ابری که همچنان در حال رشد است، شرکت‌ها نیازهای متفاوتی دارند و همه‌ی بارهای کاری یکسان نیستند.

با توجه به ضرورت محیط‌های ابری ترکیبی و پیچیده‌تر، نیازی فزاینده برای در اختیار داشتن امکان پدیداری و مدیریت سرتاسری در شرکت‌ها به وجود آمده است. نگرانی‌هایی که درباره‌ی نحوه‌ی مدیریت سیستم‌های ابری چندگانه وجود داشت، باعث شد استفاده از کارگزاری‌ها و اکوسیستم‌ها با تمرکز بر چند-ابری، دیتاسنترها و هماهنگی‌های شبکه بهبود یابد و نهایتاً به رویکردهای ابرِ ابرها (یکپارچه‌سازی سرویس ابری) و سیستم‌های میان-ابری منجر شود.

پیامد افزایش مزایای سرویس‌های مختلف ابری و مدل‌های پیاده‌سازی ابری شکلی از توزیع بیشتر اطلاعات و اپلیکیشن‌ها بوده و ناچاراً با چالش‌های امنیتی همراه است، چالش‌هایی که به طور کلی همچنان یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های مربوط به رایانش ابری هستند.

سرویس‌های ابری: به عنوان سرویس در خدمت شما

بسته به نوع سرویس و منابعی که مشتری مشترک آن می‌شود، انواع مختلفی برای سرویس‌های ابری تعریف شده است. اصلی‌ترین این‌ها نرم‌افزار به عنوان سرویس (SaaS)، پلتفرم به عنوان سرویس (PaaS) و زیرساخت به عنوان سرویس (IaaS) می‌باشد.

نرم‌افزار به عنوان سرویس (SaaS) در میان این سه مورد بزرگ‌ترینشان است و CRM به عنوان یکی از اولین اپلیکیشن‌هایی شناخته می‌شود که به مدل SaaS روی آورد. اگرچه در سال ۲۰۰۵ حدود ۸ درصد از مجموع CRM از SaaS استفاده می‌کرد، ولی در سال ۲۰۰۶ این عدد از ۲۰ درصد عبور کرد و امروز هم کم‌تر کسی است که نام اپلیکیشن‌های غیرابری CRM را به خاطر داشته باشد. ظهور وبسایت Salesforce.com در سال ۱۹۹۹ قطعاً در افزایش محبوبیت روش نرم‌افزار به عنوان سرویس نقش بزرگی بازی کرد.

اگرچه SaaS همچنان با فاصله بیشترین سهم از رایانش ابری عمومی را در اختیار دارد، ولی رشد آن کُند شده و در طرف دیگر سرعت رشد IaaS و PaaS در حال افزایش است.

تفاوت میان سه سرویس ابری مذکور به طور مختصر به شرح زیر است:

۱. نرم‌افزار به عنوان سرویس: ظرفیت اجرای اپلیکیشن‌های نرم‌افزاری در فضای ابری که توسط (فروشندگان) اپلیکیشن‌های ابری استفاده شده و با افزایش تدریجی اپلیکیشن‌های غیرمتداول نسبت به روزهای نخست (CRM و ERM همچنان سهم اکثریت را در اختیار دارند، و بقیه‌ی اپلیکیشن‌های SaaS نظیر وب سرورها، اپلیکیشن‌های مشارکتی و اپ‌های اجتماعی و ایمیلی) از ایده‌ی ابر به عنوان سرویس نشأت گرفته و روز به روز اپلیکیشن‌های حیاتیِ بیشتری را شامل می‌شود.

۲. پلتفرم به عنوان سرویس:‌ پلتفرم اپلیکیشن ابری که به کاربران خود امکان انجام تقریباً هر کاری مرتبط با اپلیکیشن‌ها، از توسعه و آزمایش اپلیکیشن تا مدیریت آن‌ها و غیره را می‌دهد. می‌توانید PaaS را مدل سرویس‌دهی ابری برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار، اپلیکیشن‌های وب و غیره بنامید.

۳. زیرساخت به عنوان سرویس: هر چیزی در ارتباط با منابع مرتبط با زیرساخت، سخت‌افزار و منابع زیرساختی کلیدی که پیوندی با مثلاً توان رایانشی و متصل‌بودن داشته باشد. این سخت‌افزارها معمولاً طیف گسترده‌ای از حوزه‌ها، از سرورها و فضاهای ذخیره‌سازی تا هر چیزی را که در دیتاسنترها (و دیتاسنترهای ابری) پیدا می‌شود، در بر می‌گیرند. سیستم عامل‌ها و منابع زیرساختی مثل پهنای باند هم در همین مدل قرار می‌گیرند.

با این حال، سرویس‌ها و منابع بسیار بیشتری را می‌توان از طریق رایانش ابری به دست آورد: از پشتیبان‌گیری و بازیابی تا قابلیت رایانش، پهنای باند و امنیت، همگی در مدل «به عنوان سرویس» جای می‌گیرند.

در میان راهکارهای ابری سنتی‌تر می‌توانیم مدل‌های دیگری نظیر میزکار به عنوان سرویس، پشتیبان به عنوان سرویس، فرآیندهای کاری به عنوان سرویس و بازیابی به عنوان سرویس را مشاهده کنیم؛ اما در میان راهکارهای جدیدتر (واژه‌ی جدید یک لغت نسبی است)، برای مثال می‌توانیم امنیت به عنوان سرویس (و البته امنیتی که در فضای ابری ارائه می‌شود)، اینترنت اشیا به عنوان سرویس و چیزهایی از این دست را ببینیم.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.