بازار سرمایه و استفاده از هوش مصنوعی

بازارهای مالی نقش کلیدی در اقتصاد دارند. تصمیمات درون آن‌‌ها معمولا توسط انسان‌‌ها گرفته می‌‌شود و هوش مصنوعی هنوز آن طور که شایسته آن است، وارد این عرصه نشده است. خیلی از شرکت‌‌ها از ربات‌‌ها و یادگیری ماشین استفاده می‌‌کنند ولی هنوز تعداد این شرکت‌ها خیلی کم است. این مقاله ضرر و زیان‌‌های اتوماسیون بازار و شرایط موجود را بررسی می‌کند.

0 301

چرا هوش مصنوعی وارد بازارهای مالی نشده است؟

تلویزیون را روشن کنید، روزنامه‌‌ای را باز کنید، به پنل Davos گوش دهید: هوش مصنوعی و یادگیری ماشین می‌‌خواهند دنیا را عوض کنند. البته این قول قبل از این‌‌ها هم داده شده؛ هر کسی که پا به سن گذاشته این قول‌‌ها را به یاد دارد. فیلم‌‌های ۲۰۰۱: یک اودیسه‌‌ی فضایی، ترمیناتور، جنگ ستارگان و راهنمای هیچکاک به کهکشان نمونه‌‌ی این قول‌‌ها است.

تازگی‌‌ها هوش مصنوعی می‌‌خواهد وعده‌‌های ناکام مانده از دهه‌‌ی هشتاد میلادی را به واقعیت بدل کند.

اگر چه در دهه‌‌های اخیر یک انقلاب در هوش مصنوعی‌‌های پیاده‌‌شده رخ داده است. مهندسان می‌‌خواهند اشکالات عملی را رفع کنند.

پیشرفت‌‌های عظیمی در بسیاری از کاربردهای هوش مصنوعی اتفاق افتاده است: موتورهای جست‌‌وجوگر، پروژه‌‌های ژنتیک، ربات‌‌های فضایی و نظامی، پیش‌‌بین‌های بازار ، تشخیص چهره، تشخیص‌‌های پزشکی، ربات‌‌های توصیه‌‌گر، تجارت الکترونیک، تشخیص تقلب و تحلیل زبان مادری. علاوه بر این موارد می‌توان دید که بازیگران درجه یک چکرز، شطرنج، گو و ژئوپاردی همه کامپیوتر هستند.

هوش مصنوعی می‌‌خواهد انقلاب بزرگی به پا کند.

در بازارهای سرمایه گذاری یک منطق قراردادی می‌‌گوید هوش مصنوعی و تجارت ماشین پیروزند، به طور مثال موارد زیر را در نظر بگیرید:

  • جی پی مورگان در ۱۳ ژوئن ۲۰۱۷: “تنها ۱۰ درصد از تجارت مربوط به خرید و فروش سهام است.” (Cheng, 2017)
  • بلومبرگ در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۷: “بازار سهام آمریکا در دست ربات‌‌هاست.” (Burger, 2017)
  • وال استریت ژورنال در ۲۱ می ۲۰۱۷: “کوان‌‌ها وال استریت را اداره می‌‌کنند.” (Zuckerman, 2017)
  • سی ان ان در ۶ فوریه ۲۰۱۸: “ماشین‌‌ها وال استریت را به آشوب کشیده اند نه انسان‌‌ها.” (Isidore, 2018)
  • ZDNet.com در ۱۰ دسامبر ۲۰۱۸: “ثبات بازار: اخبار جعلی الگوریتم‌‌های تجارت را تهدید می‌‌کند.” (Foremski, 2018)
  • سی ان بی سی در ۵ دسامبر ۲۰۱۸: “مدیر مالی ما می‌‌گوید فروش سهام می‌‌تواند بر عهده‌‌ی ماشین‌‌هایی که ۸۰ درصد از کنترل بازار سهام را در دست دارند گذاشته شود.” (Amaro, 2018)

آیا بازار بورس هنوز در دست انسان‌‌هاست؟

بازارهای بورس ستون‌‌های اصلی کاپیتالیسم هستند و نسبت به ابتدای کار با مبادلات آنتورپ در سال ۱۵۳۱ در بلژیک خیلی تغییر کرده اند. آن‌‌ها به شرکت‌‌ها منبع سرمایه‌‌ای برای فرصت‌‌های آتی می‌‌دهند و در عین حال، به سرمایه‌‌گذاران نقدینگی مورد نیاز با قیمت‌‌های شفاف عرضه می‌‌کنند.

بازارها تحت تاثیر احساسات انسان‌‌ها هستند: ترس، شادی و طمع. اما آیا بازارهای مدرن تغییر نکرده اند؟ آیا بازارهای امروزی با ماشین‌‌های بی‌‌احساس اداره نمی‌‌شوند؟ جواب مثبت است. اما هنوز تعدادشان خیلی کم است. در واقع هنوز نشانه‌‌های تصمیمات انسانی در بازارها دیده می‌‌شود. یک نمونه‌‌اش حباب بیت کوین در سال‌‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ است.

حباب بیت‌کوین و مقایسه آن با حباب‌های معروف دیگر بازار سرمایه.

نگاره ۱ : حباب بیت‌کوین و مقایسه آن با حباب‌های معروف دیگر بازار سرمایه. (Lam, 2018)

قبل از سقوط بزرگی که در ۱۹۲۹ اتفاق افتاد، حباب تکنولوژی در ۱۹۹۹-۲۰۰۰ و بیت کوین، یک حباب دیگر در ۱۷۲۰ تحت عنوان حباب سوث سی اتفاق افتاد. یک محتکر در عرض یک سال ارزش سهام را ۱۰ برابر افزایش داد. حتی بزرگ‌‌ترین فیزیک‌‌دان جهان نیز از این آسیب در امان نبود.

در بهار ۱۷۲۰ شرکت سوث سی مهم‌‌ترین شرکت انگلستان بود و اسحاق نیوتون سهام‌‌ شرکت سوث سی را خریداری کرده بود. با بحرانی که برای این شرکت پیش آمد، اسحاق نیوتون گفت می‌‌تواند حرکات اجرام سماوی را محاسبه کند ولی خشم مردم را نه. او سهام‌‌های خود را به فروش گذاشت و سود صددرصدی به قیمت ۷۰۰۰ پوند به دست آورد. ولی ماه‌‌ها بعد با رونق گرفتن بازار نیوتون با قیمت بالاتری به بازار بورس برگشت و ۲۰۰۰۰ پوند از دست داد. او برای ادامه‌‌ی زندگی‌‌اش هر حرفی از سوث سی را قدغن کرد.

صاحب‌‌نظرانی مانند استفان مانشین می‌‌گویند آن‌‌ها باید تصمیمات اساسی را با هم ترکیب کنند سپس سهامی را به خرید یا فروش برسانند.

یک مثال ساده این است که شما می‌‌خواهید سهام یک شرکت مشخص را خریداری کنید. به دلالتان زنگ می‌‌زنید و او می‌‌خواهد تجارت الگوریتمیک انجام دهد. تصمیم خرید با انسان است ولی عمل خریدن را ماشین انجام می‌‌دهد. می‌‌تواند برعکس هم باشد. می‌‌شود بعضی از تصمیمات کمّی موسسات سرمایه گذاری را ماشین‌‌ها بگیرند. بر اساس اچ اف آر، کوانت‌‌ها ۹۳۲ بیلیون دلار را در سطح جهان مدیریت می‌‌کنند. این مقدار نسبت به ده سال گذشته جهش بزرگی است ولی تنها ۳/۱% از کل سرمایه‌‌های بورس جهانی است (۷۲ تریلیون دلار) و ۲/۱% از کل سهام مبادله‌‌شده (۶/۷۷ تریلیون دلار) است. البته این مقدار، مشتقات، اف ایکس یا درآمدهای ثابت بازارها را شامل نمی‌‌شود.

موسسات سرمایه گذاری کوانت ۳/۱% از سرمایه‌‌ی جهانی را در دست دارند، انسان‌‌ها ۷/۹۸% از آن را دارا هستند.

اگر چه حجم معاملات و قدرت نفوذ عاملی برای افزایش اثر استراتژی‌‌های کوانت به خصوص در مورد قیمت‌‌های کوتاه‌‌مدت آن‌‌ها است، بخش بزرگی از درآمدهای سهام بلندمدت و کشف قیمت هنوز در دست انسان‌‌ها است.

در واقع هنوز تصمیم‌‌گیری‌‌ها به روش قدیمی انجام می‌‌شود: با کمک انسان‌‌ها. بی سی ای ریسرچ یک شرکت مشاور مستقل، هزینه‌‌ی تحقیق در سرمایه جهانی را سالانه ۱۶ بیلیون دلار برآورد کرده است. بازارهای سودده در عین حال که در بین ۱۲ بانک سرمایه گذاری قرار گرفته‌اند، رو به کاهش هم هستند و الان تعدادشان حدود ۱۷۰۰۰ تا است. از این تعداد، ۵۰۰۰ تحلیل‌‌گر برای مصارف انسانی ۱۰۰۰ هفته‌‌نامه منتشر می‌‌کنند.

بنابراین، گفتن این جمله که کامپیوترها بازار را تصاحب کرده‌اند تنها در گذر زمان معنی دارد. مثل این است که تعداد تماس‌‌های تلفنی انجام‌‌شده با تلفن همراه را بشماریم. تماس‌‌گیرنده یک انسان است و تصمیم با او است که تماس بگیرد یا خیر.

اینکه بگوییم ثبات اخیر در بازار بورس با الگوریتم‌‌ها به دست آمده، بهانه‌‌ای ابتدایی برای مدیریت خطرات انسانی است. در این ادعا دو فرض وجود دارد: اول اینکه انسان‌‌ها نمی‌‌توانند اینگونه رفتار کنند. ولی اسحاق نیوتن وقتی سرمایه‌‌اش را از دست می‌‌داد از الگوریتمی استفاده نکرده بود. مثل خیلی دیگر از مالکان سهام سوث سی. در حباب سال ۱۹۲۹ نیز الگوریتم خصمانه‌‌ای دخیل نبود. وضعیت مشابهی در مورد حباب بیت کوین نیز صادق است.

فرض دوم این است که تحرکات منطقی نیستند و ثبات با اصول سازگار نیست. اگر این درست باشد، مدیران انسانی باید خوشحال شوند. وارن بافت می‌‌گوید:

بازار بورس یک ابزار برای تبدیل پول از یک کالای مریض به کالای غیر مریض است.

اگر ثبات کوتاه‌‌مدت هماهنگ نباشد، خریداران مریض با فرصت‌‌های خرید عالی از فروشندگان غیر مریض به دنبال خواهد داشت.

ربات‌‌ها می‌‌آیند

بازارهای بورس هنوز تحت سلطه‌‌ی انسان‌‌ها هستند. ولی یادگیری ماشین به زودی وارد بازار می‌‌شود. هوش مصنوعی منحنی S تکنولوژی را منحرف می‌‌کند و جایگزین بسیاری از تحلیل‌‌گران حرفه‌‌ای می‌‌شود.

ما همیشه تغییرات دو سال آتی را بهتر از واقعیت پیش‌‌بینی می‌‌کنیم و تغییرات ده سال آتی را بدتر از واقعیت. این گفته‌‌ی بیل گیتس است. چیزی که معمولا در نظر نمی‌‌گیریم ادامه‌‌ی صحبت اوست: در خواب غفلت و تنبلی فرو نروید.

مدتیست یادگیری ماشین توسط بسیاری از شرکت‌‌های خلاق به کار گرفته شده و سرمایه‌‌ بزرگی به آن اختصاص یافته است. انقلاب‌‌های دوگانه در علم داده و محاسبات ابری عامل این پیشرفت است. بعضی شرکت‌‌ها از تحلیل‌‌گران مجازی استفاده می‌‌کنند. بقیه‌‌ی شرکت‌‌ها با ساخت ابزارهای پردازش زبان مادری، تحقیقات خودکار انجام می‌‌دهند.

فراموش نکنیم که ماشین‌‌ها سوددهی بالایی دارند و در نتیجه فضای مدیریت سرمایه را تغییر می‌‌دهند. مثل اتوماسیون که هزینه‌‌های عملیاتی را به طرز چشم‌‌گیری کاهش می‌‌دهد. علاوه بر این، هوش مصنوعی نمی‌‌تواند با وجود دستبرد اطلاعات، کلاهبرداری، یا دزدیدن هویت تجارت کند.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.