اوراق بهادار (Security) چیست؟

اوراق بهادار (Securities) ابزاری مالی به‌خصوصی هستند که با اهداف مختلفی از جمله بدست‌آوردن مالکیت از طریق دریافت سهام یک شرکت و سرمایه‌گذاری خریداری می‌شوند. این اوراق به طور کلی به دو دسته‌ی اوراق حقوق صاحبان سرمایه (equities) و اوراق بدهی (debts) تقسیم‌بندی می‌شوند.

0 121

اوراق بهادار (Security) یک ابزار مالی تعویض‌پذیر و قابل مذاکره هستند که دارای نوعی از ارزش پولی می‌باشند. این اوراق یک موقعیت مالکیت در یک شرکت سهامی عام (از طریق سهام)، یک ارتباط بستانکاری با یک بدنه‌ی دولتی یا یک شرکت (که با مالکیت اوراق قرضه‌ی آن نهاد مشخص می‌گردد) و یا حقوق مالکیتی که به عنوان یک گزینه ارائه می‌شوند را نشان می‌دهند.

تجزیه و تحلیل اوراق بهادار

اوراق بهادار را می‌توان به صورت کلی در دو دسته‌ی مجزا طبقه‌بندی کرد: اوراق حقوق صاحبان سهام (equities) و اوراق بدهی (debts).

  • اوراق حقوق صاحبان سهام بیانگر تمایل مالکیتی است که صاحبان سهام در یک نهاد (یک شرکت، مشارکت یا ائتلاف) دارند و در قالب سهم‌هایی از سرمایه‌ی سهمی (capital stock) تشخیص داده می‌شود که هم سهام عمومی و هم سهام ترجیحی را در خود دارد. دارندگان اوراق حقوق صاحبان سرمایه به طور معمول شامل حال پرداختی‌های مرتب نمی‌شوند (هر چند اوراق حقوق صاحبان سرمایه اغلب سود سهام دریافت می‌کنند)، اما می‌توانند با فروش اوراق از دریافتی‌های سرمایه سود ببرند (با این فرض که ارزش آن‌ها به طور طبیعی افزایش پیدا کرده باشد). اوراق حقوق صاحبان سرمایه البته به صاحب خود، متناسب با میزان سهم او، مقداری کنترل بر روی شرکت از طریق حقوق رأی‌گیری می‌دهند. در موقع ورشکستگی، بعد از اینکه تمامی تعهدات به بستانکاران پرداخت گردید، آن‌ها تنها در سود باقیمانده سهیم هستند.
  • اوراق بدهی بیانگر پولی هستند که وام گرفته‌شده و بایستی با شرایطی که میزان وام، نرخ سود و تاریخ سر رسید یا تمدید در آن تعیین شده است، بازپرداخت شوند. اوراق بدهی که شامل اوراق قرضه‌ی شرکتی یا دولتی، گواهی‌های سپرده (CD ها) و اوراق بهادار وثیقه (از جمله CDO ها و CMO ها) می‌شوند، عموماً پرداختی مرتبی از سود و بازپرداخت اصل سرمایه (صرفنظر از عملکرد صادرکننده) را در کنار دیگر حقوق قراردادی تعیین‌شده (که شامل حق رأی‌دادن نمی‌شود) برای دارنده‌ی خود در پی دارند. این اوراق به طور معمول برای مدتی ثابت صادر می‌شوند که در پایان آن می‌توانند توسط صادرکننده بازخرید شوند. اوراق بدهی می‌توانند ضامن‌دار (حمایت‌شده با وثیقه) یا بدون ضامن باشند که در صورت بدون ضامن بودن ممکن است به آن‌ها از نظر قراردادی نسبت به دیگر بدهی‌های وابسته‌ی بدون ضامن در موقع ورشکستگی اولویت داده شود.
  • اوراق ترکیبی (Hybrid securities)، همانطور که نام آن‌ها نشان می‌دهد، برخی از ویژگی‌های هر دو اوراق بدهی و اوراق حقوق صاحبان سرمایه را با هم ترکیب می‌کنند. نمونه‌هایی از اوراق ترکیبی شامل گواهی‌های حقوق صاحبان سرمایه (گزینه‌هایی که توسط خود شرکت ارائه می‌شوند و به سهام‌داران حق خرید سهام در یک چهارچوب زمانی تعیین‌شده و با قیمتی مشخص را می‌دهند)، اوراق قرضه‌ی قابل تبدیل (اوراق قرضه‌ای که می‌توانند به سهم‌هایی از سهام عمومی در شرکت صادرکننده تبدیل شوند) و سهام ترجیحی (سهامی از شرکت که در آن پرداخت سود، سود سهام یا دیگر برگشت‌های سرمایه می‌توانند نسبت به سایر سهامداران اولویت‌بندی گردند) می‌شوند.

اگر چه سهام ترجیحی از نظر فنی یک اوراق حقوق صاحبان سرمایه است، اما اغلب به عنوان یک اوراق بدهی تلقی می‌شود، زیرا « مانند یک اوراق قرضه رفتار می‌کند». سهام ترجیحی یک نرخ سود سهام ثابت را پیشنهاد می‌کند و ابزاری محبوب برای سرمایه‌گذاران جویای درآمد است. این سهام اساساً اوراق بهاداری با درآمد ثابت است.

نقش اوراق بهادار چیست؟

نهادی که اوراق بهادار را برای فروش ایجاد می‌کند، تحت عنوان صادرکننده شناخته می‌شود و کسانی که آن را می‌خرند، طبیعتاً سرمایه‌گذاران نامیده می‌شوند. به طور عمومی، اوراق بهادار بیانگر یک سرمایه‌گذاری هستند و ابزاری که به کمک آن شهرداری‌ها، شرکت‌ها و دیگر بنگاه‌های تجاری می‌توانند سرمایه‌ی جدیدی را ایجاد کنند. شرکت‌ها با عمومی‌شدن، به عنوان نمونه با فروش سهام در یک عرضه‌ی اولیه‌ی سکه (IPO)، می‌توانند پول زیادی تولید کنند. دولت‌های شهری، ایالتی یا بخشی می‌توانند منابع مالی برای یک پروژه‌ی به‌خصوص را با شناورکردن اوراق قرضه‌ی شهری بدست آورند. براساس تقاضای بازار یک سازمان یا ساختار قیمت‌گذاری، افزایش سرمایه از طریق اوراق بهادار می‌تواند جایگزین ارجح‌تری نسبت به تأمین منابع مالی از طریق یک وام بانکی باشد.

از سوی دیگر، خرید اوراق بهادار با پول قرض‌گرفته‌شده، اقدامی که به عنوان خرید با وجه تضمین شناخته می‌شود، یک تکنیک سرمایه‌گذاری محبوب است. اساساً یک شرکت ممکن است حقوق مالکیت خود را در قالب پول نقد یا دیگر اوراق بهادار، چه با دریافت مستقیم یا به صورت نکول (default) ارائه کند تا بدهی خود یا دیگر تعهداتش را نسبت به نهادهای دیگر پرداخت نماید. این ترتیبات تضمینی اخیراً رشد داشته‌اند، به خصوص در میان سرمایه‌گذاران سازمانی.

جایگاه بازار

اوراق بهاداری که به صورت عمومی داد و ستد می‌شوند، بر روی بورس‌های اوراق بهادار فهرست می‌گردند؛ جایی که صادرکنندگان می‌توانند به دنبال فهرست‌کردن اوراق بهادار بوده و سرمایه‌گذاران را با تضمین یک نقدینگی و بازار تنظیمی که در آن داد و ستد کنند، به سمت خود بکشانند. سیستم‌های داد و ستد الکترونیکی غیررسمی در سالیان اخیر رایج‌تر شده‌اند و اوراق بهادار حالا اغلب « خارج از بورس » یا به طور مستقیم میان سرمایه‌گذاران آنلاین یا پشت تلفن داد و ستد می‌شوند.

در بازار ثانویه که همچنین به عنوان بازار پس از فروش (aftermarket) شناخته می‌شود، اوراق بهادار به راحتی به عنوان دارایی از یک سرمایه‌گذار به دیگری منتقل می‌شوند: سهامداران می‌توانند اوراق بهادار خود را به دیگر سرمایه‌گذاران برای دریافت پول نقد و/یا دریافت سرمایه بفروشند. بنابراین بازار ثانویه مکمل بازار اولیه است. بازار ثانویه نقدینگی کمتری برای اوراق بهادار خصوصی دارد، زیرا این اوراق به صورت عمومی قابل داد و ستد نیستند و تنها می‌توانند میان سرمایه‌گذاران واجد شرایط انتقال یابند.

دیگر انواع اوراق بهادار

اوراق بهادار گواهی‌دار (Certificated) آن‌هایی هستند که به شکل فیزیکی و کاغذی مشخص می‌شوند. اوراق بهادار همچنین ممکن است از طریق سیستم ثبت‌نام مستقیم به دست آورده شوند که سهم‌های سهام را در آن با واردکردن در یک دفتر ثبت می‌کنند. به عبارت دیگر، یک مامور انتقال می‌تواند از جانب شرکت بدون نیاز به گواهی‌های فیزیکی، سهام را نگه دارد. تکنولوژی‌ها و سیاست‌های مدرن در برخی موارد، نیاز به گواهی‌ها و صادرکننده‌ای که یک سیستم ثبت‌نامی اوراق بهادار کامل را حفظ کند، از میان برداشته‌اند. سیستمی توسعه پیدا کرده است که در آن صادرکنندگان می‌توانند یک گواهی جهانی واحد را به سپرده بگذارند که بیانگر تمامی اوراق بهادار موجود در یک سپرده‌گذاری جهانی است و به عنوان شرکت اعتماد سپرده‌گذاری (DTC) شناخته می‌شود. تمامی اوراق بهاداری که از طریق DTC معامله می‌شوند در قالب الکترونیکی نگهداری می‌شوند. اهمیت دارد که به این موضوع اشاره شود که اوراق بهادار با گواهی یا بدون گواهی از منظر حقوق و امتیازات سهامدار یا صادرکننده تفاوتی نمی‌کنند.

اوراق بهادار در وجه حامل (bearer securities) آن‌هایی هستند که قابل مذاکره بوده و حقوق سهامداران نسبت به اوراق بهادار را به آن‌ها می‌دهند. این اوراق از یک سرمایه‌گذار به سرمایه‌گذار دیگر منتقل می‌شوند و در بعضی مواقع همراه با تأییدیه و تحویل هستند. از نظر طبیعت مالکیت آن، اوراق بهادار در وجه حامل پیش از الکترونیکی‌شدن همواره تقسیم‌شده بودند به آن معنا که هر یک از اوراق بهادار از دارایی جداگانه‌ای تشکیل شده بود که از نظر حقوقی مجزا از دیگر دارایی‌ها در یک صدور مشترک بود. بسته به شیوه‌ی بازار، دارایی‌های اوراق بهادار تقسیم‌شده می‌توانند قابل تعویض یا غیر قابل تعویض (که کمتر مرسوم است) باشند به آن معنا که به دنبال اعطای وام، وام‌گیرنده می‌تواند در انتهای وام، دارایی‌هایی را یا معادل با دارایی اصلی و یا برابر با دارایی مشابه خاصی برگرداند. در برخی موارد، اوراق بهادر در وجه حامل ممکن است به منظور کمک به گریز از مالیات استفاده شوند و به همین خاطر ممکن است بعضی اوقات به یک اندازه با دیدی منفی از سوی صادرکنندگان، سهامداران و بدنه‌های مقرراتی مالی به آن‌ها نگاه شود. آن‌ها به این جهت در ایالات متحده کمیاب هستند.

اوراق بهادار ثبت‌شده (Registered Securities)، نام دارنده و دیگر جزئیات ضروری طی ثبت‌نام توسط صادرکننده را در بر دارند. انتقال اوراق بهادار ثبت‌شده از طریق اعمال اصلاحاتی در اطلاعات ثبتی آن انجام می‌شود. اوراق بدهی ثبت‌شده همیشه تقسیم‌نشده هستند به آن معنا که هر بار صادرشدن آن تماماً یک دارایی واحد را شامل می‌شود و هر صدور جزئی از کل مجموعه است. اوراق بهادار تقسیم‌نشده به طور طبیعی تعویض‌پذیر هستند. سهام بازار ثانویه هم همواره تقسیم‌نشدنی است.

اوراق بهادار نامه‌ای (Letter securities) توسط سازمان بورس و اوراق بهادار (SEC) ثبت نمی‌شوند و بدین خاطر به صورت عمومی در بازار قابل فروش نیستند. یک اوراق بهادار نامه‌ای (که به عنوان اوراق بهادار محدود (restricted security)، سهام نامه‌ای (letter stock) یا اوراق قرضه‌ی نامه‌ای (letter bond) هم شناخته می‌شود) به طور مستقیم از سوی صادرکننده به سرمایه‌گذار فروخته می‌شود. این نام برگرفته از نیاز SEC به یک « نامه‌ی سرمایه گذاری » از خریدار است که بیان کند خرید مربوطه به اهداف سرمایه گذاری تعلق داشته و باز فروش آن مورد نظر نیست.

اوراق بهادار کابینه (Cabinet securities) تحت نظر یک بورس مالی عمده، مانند بورس نیویورک (NYSE)، فهرست شده‌اند اما به شکل فعال معامله نمی‌شوند. با در اختیار گرفته‌شدن آن‌ها توسط یک جمع سرمایه‌گذاری غیرفعال، احتمال بیشتری می‌رود که این اوراق یک اوراق قرضه باشند تا یک سهام. واژه‌ی « کابینه » به مکان فیزیکی اشاره دارد که دستورات اوراق قرضه از نظر تاریخی به دور از طبقه‌ی تجاری نگه‌داری می‌شد. کابینه‌ها به طور معمول ممکن است دارای دستورات محدودی باشند و این دستورات تا زمانی که منقضی شده یا اجرایی شوند، در دست باقی می‌مانند.

اوراق بهادار باقی‌مانده (Residual Securities)

اوراق بهادار باقی‌مانده نوعی از اوراق بهادار قابل تبدیل هستند که می‌توانند به شکل دیگری تغییر یابند که معمولاً به شکل همان سهام مشترک است. یک اوراق قرضه‌ی قابل تبدیل، به عنوان نمونه، می‌تواند یک اوراق بهادار باقی‌مانده باشد، زیرا به دارنده‌ی اوراق قرضه اجازه می‌دهد تا اوراق بهادار را به سهام مشترک تبدیل نماید. سهام ترجیحی هم ممکن است قابلیت تبدیل‌پذیری را داشته باشد. شرکت‌ها ممکن است زمانی که رقابت برای منابع مالی شدید است، اوراق بهادار باقی‌مانده را برای جذب سرمایه‌گذاری ارائه کنند.

زمانی که اوراق بهادار باقی‌مانده، تبدیل شده یا به کار گرفته می‌شود، موجب افزایش تعداد سهام مشترک موجود می‌شود. این می‌تواند استخر سهم و قیمت آن‌ها را هم رقیق‌تر کند. رقیق‌سازی همچنین بر شاخص‌های تحلیل مالی از جمله دریافتی در هر سهم تأثیرگذار است، زیرا دریافتی‌های یک شرکت حالا بایستی بر عدد بزرگتری از سهم‌ها تقسیم شوند.

در نقطه‌ی مقابل، اگر یک شرکت سهامی عام اندازه‌گیری‌هایی برای کاهش مقدار کل سهام موجود خود انجام دهد، گفته می‌شود که شرکت آن‌ها را تلفیق کرده است. اثر خالص این اقدام، افزایش ارزش هر سهم واحد می‌باشد. این کار اغلب برای جذب سرمایه‌گذاران بیشتر یا بزرگتر مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، صورت می‌گیرد.

مقررات اوراق بهادار

در ایالات متحده، سازمان بورس و اوراق بهادار (SEC) عرضه و فروش عمومی اوراق بهادار را تنظیم می‌کند.

عرضه‌ها، فروش و معاملات عمومی اوراق بهادار ایالات متحده بایستی در ادارات ایالتی اوراق بهادار SEC ثبت و بایگانی شوند. نهادهای خودتنظیمی (SRO ها) درون صنعت کارگزاری هم اغلب موقعیت تنظیمی را بر عهده می‌گیرند. نمونه‌هایی از SRO ها عبارتند از: اتحادیه ملی معامله‌گران اوراق بهادار (NASD) و سازمان تنظیم صنعت مالی (FINRA).

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.