آموزش مقدماتی ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بلاک چین‌‌: از تئوری وایت برد تا کاربردهای گوناگون در زندگی واقعی

در اینجا تلاش داریم به این پرسش‌‌های کلیدی پاسخ دهیم که چگونه می‌‌توان بلاک چین‌‌ را در زندگی واقعی به کار گرفت، پروژه‌‌های گوناگون چگونه موفق می‌‌شوند این فناوری را به بلوغ برسانند و چرا بلاک چین‌‌ به عنوان یک سیستم تازه در زمینه‌‌ اعتمادسازی اهمیت دارد. اما پیش از همه‌‌ این‌‌ها باید تعریف درستی از این مساله داشته باشیم که بلاک چین‌‌ چه هست و چه نیست.

0 206

یکی از مهم‌‌ترین درس‌‌هایی که در مدت زمان سرمایه گذاری روی دارایی‌‌های کریپتو یاد گرفتیم، این است که باید طرز کار این فناوری را فهمید و دانست که چگونه می‌‌توان از آن به عنوان اهرم استفاده کرد. قطعا دنبال کردن گله همانند یک گوسفند رویکرد مناسبی نیست. به ویژه با وجود این همه ابزار آنلاین عالی و منابع یادگیری که در دسترس قرار دارد. در اینجا تلاش داریم به این پرسش‌‌های کلیدی پاسخ دهیم که چگونه می‌‌توان بلاک چین‌‌ را در زندگی واقعی به کار گرفت، پروژه‌‌های گوناگون چگونه موفق می‌‌شوند این فناوری را به بلوغ برسانند و چرا بلاک چین‌‌ به عنوان یک سیستم تازه در زمینه‌‌ اعتمادسازی اهمیت دارد.

ما در اینجا کمی از دانش ارائه شده به وسیله‌‌ توسعه دهنده‌‌ فوق‌‌العاده‌‌ بیت کوین یعنی جیمی سانگ (Jimmy Song) بهره می‌‌گیریم؛ کسی که این تفاوت را بسیار عالی بیان می‌‌کند. سانگ می‌‌گوید:

اصلی‌‌ترین تفاوتی که بلاک چین‌‌ را از دیتا‌‌بیس‌‌های معمولی متمایز می‌‌سازد، این است که بلاک چین‌‌ از نظر نحوه‌‌ قرار دادن دیتا در دیتابیس دارای قوانین مشخصی است. این قوانین عبارت‌اند از: دیتای ورودی نباید با هیچ‌‌ یک از داده‌‌هایی که قبلا روی دیتابیس ذخیره شده‌‌اند تناقض داشته باشد (قانون سازگاری)؛ بلاک چین‌‌ یک دیتابیس صرفا افزودنی است، یعنی امکان تغییر داده‌‌های ذخیره شده در آن وجود ندارد (قانون تغییرناپذیری). دیتای ورودی در این دیتابیس برای صاحب آن قفل می‌‌شود (قانون داراپذیری)؛ داده‌‌های موجود در بلاک چین‌‌ همواره در دسترس و تکثیرپذیر هستند و حالت کنونی دیتابیس مورد توافق همه است (قانون متعارفی) بدون اینکه یک مرجع مرکزی وجود داشته باشد (قانون تمرکز زدایی).

اکنون که مساله قدری برای شما روشن شده و تمایز دیتابیس‌‌های استاندارد و دفاتر ثبت بلاک چین‌‌ آشکار گردیده است، استدلال‌‌های خود را با استفاده از دوره‌‌ی آموزشی مقدماتی «بلاک چین‌‌: درک کاربردها و مفاهیم» در لینوکس بیان می‌‌کنیم. برای رسیدن به درک ژرف‌‌تر، لطفا این دروه‌‌ی آموزشی را کامل کنید که نه تنها رایگان است بلکه به درک منسجم‌‌تر در زمینه‌‌ بلاک چین‌‌‌‌های عمومی و دفاتر ثبت خصوصی کمک می‌‌کند.

مقاله‌‌ حاضر را نباید مرجع مورد استفاده در امور مالی تلقی کرد، چرا که حاوی اندیشه‌‌ها و دیدگاه‌‌های شخصی است. بخشی از دارایی‌‌های ما روی ارزهای کریپتو سرمایه گذاری شده؛ از این رو آنچه نوشته‌‌ایم را با قدری احتیاط در نظر بگیرید. بیش از آنچه توان از دست دادنش را دارید، سرمایه گذاری نکنید و همواره پیش از سرمایه گذاری کردن روی یک پروژه تا آنجا که ممکن است در مورد آن مطالعه کنید. هرگز فراموش نکنید که قدرت زیاد مسئولیت زیاد به همراه دارد. بانک خود بودن یعنی اینکه باید پیوسته مسئول پول‌‌های خودتان باشید.

اهمیت بلاک چین‌‌ در چیست؟

بلاکچین

نخستین چیزی که باید از خود بپریسم این است که فناوری بلاک چین‌‌ چه کمکی می‌‌تواند به بشر بکند؟ هر فناوری نوینی برای داشتن تاثیر دراز مدت روی اقتصادی جهانی باید نسبت به نمونه‌‌های سنتی نوعی مزیت یا برتری داشته باشد. با بیت کوین شروع می‌‌کنیم. بیت کوین که موفق‌‌ترین طرح پیاده‌‌ شده بر مبنای بلاک چین‌‌ است و این فناوری همواره تضمین می‌‌کند که بیت کوین غیر متمرکز باقی خواهد ماند. با این وجود اگر یک مجموعه‌‌ی ترکیبی از دفاتر ثبت عمومی و خصوصی را در نظر بگیریم که برای دستیابی به اطلاعات متکی بر یک شبکه سیستمی هماهنگ است، می‌‌توانیم سطوح کاملا متفاوتی از اعتماد میان طرفین شرکت‌‌کننده را تصویر کنیم. به بیان دیگر، می‌‌توانیم یک بلاک چین‌‌ عمومی داشته باشیم که در نقش یک بایگانی تغییر ناپذیر، نوع مشخصی از تراکنش‌‌های تجاری، تراکنش‌‌هایی مانند مالیات‌‌های پرداختی، وام‌‌ها، تسویه‌‌ها و غیره، را در خود نگهداری کند. همچنین می‌‌توانیم یک دفتر ثبت خصوصی داشته باشیم که نوعی دیتای خصوصی را در درون گره‌‌های یک سازمان نگهداری می‌‌کند و تنها عوامل مجاز (مانند پرسنل شرکت) امکان دسترسی به آن را دارند. نمونه‌‌های چنین داده‌‌هایی عبارت‌اند از:

  • سوابق پزشکی (خصوصی)
  • قراردادهای ملکی (عمومی / خصوصی)
  • رای‌‌گیری (عمومی)

برهان اصلی اهمیت بلاک چین‌‌ به افزایش اعتماد میان طرف‌‌ها در سیستم‌‌های غیر متمرکز برمی‌‌گردد. بلاک چین‌‌ می‌‌تواند اکوسیستم‌‌های شفاف‌‌تری ایجاد کند که نظارت بر بخش‌‌های مختلف آن‌‌ها آسان است و برای همه به شکل برابر قوانین استانداردی اعمال می‌‌شود. بلاک چین‌‌ به این صورت به بشر کمک می‌‌کند.

اجزای بلاک چین‌‌

بلاک چین‌‌ از اجزای گوناگونی تشکیل شده که هر یک در کارکرد دفتر ثبت نقشی ایفا می‌‌کنند. در اینجا هر یک را جداگانه بررسی می‌‌کنیم.

  1. دفتر ثبت (Ledger): یک بایگانی توزیع شده و تغییرناپذیر از سوابق است. هدف بلاک چین‌‌ به وجود آوردن امکان ثبت سوابق به شکل توزیع شده و اصلاح‌‌ناپذیر است.
  2. شبکه همتا (Peer Network): دفتر ثبت را ذخیره و آپدیت کرده و از آن نگهداری می‌‌کند. به این منظور هر یک از گره‌‌ها در شبکه همتا یک کپی از دفتر ثبت را نزد خود نگه می‌‌دارند. این شبکه وظیفه دارد درباره‌‌ی محتوای تمامی آپدیت‌‌های دفتر ثبت به اجماع کلی برسد. به این ترتیب تمامی کپی‌‌های موجود از دفتر ثبت به صورت یکسان تغییر می‌‌کنند و دیگر نیازی به وجود یک کپی رسمی و متمرکز از دفتر ثبت نیست.
  3. خدمات عضویت: احراز هویت کاربر، صدور مجوز و مدیریت هویت. در برخی بلاک چین‌‌‌‌ها همه می‌‌توانند در شبکه عضو شوند و تمامی اعضا دارای اختیار و اجازه‌‌ برابر هستند. برای عضو شدن در دفاتر ثبت مجوزی به صدور مجوز نیاز است و خدمات عضویت وظیفه‌‌ تایید اعتبار، صدور مجوز و مدیریت هویت کاربران در دفتر ثبت خصوصی را برعهده دارد.
  4. قرارداد هوشمند: برنامه‌‌ای که روی بلاک چین‌‌ اجرا می‌‌شود. بلاک چین‌‌‌‌های نخستین (مانند بیت کوین، لایت کوین و دوج کوین) ساختار ساده‌‌ای دارند و تنها امکان انجام تراکنش‌‌های مالی و ذخیره‌‌‌‌ آن‌‌ها روی دفتر ثبت را فراهم می‌‌کنند. پیکربندی این بلاک چین‌‌‌‌ها محدود است. هدف از این محدودیت‌‌ها پیشگیری از ایجاد کدهای پیچیده بود؛ در نتیجه بیت کوین تورینگ – کامل نیست. از زمان طراحی این نمونه‌‌های ساده، بلاک چین‌‌‌‌ها تکامل پیدا کرده‌‌اند و در مواردی به کامپیوترهای توزیع‌‌ شده‌‌ کاملا کاربردی بدل شده‌‌اند (مانند اتریوم، استلار و سینگولاریتی نت). قراردادهای هوشمند دسته‌‌ای از برنامه‌‌ها هستند که روی بلاک چین‌‌ اجرا می‌‌شوند. کاربران می‌‌توانند با قراردادهای هوشمند تعامل نمایند، درست همان گونه که با برنامه‌‌های موجود در یک کامپیوتر معمولی تعامل می‌‌کنند.
  5. کیف پول: اعتبارات کاربران را ذخیره می‌‌کند. در بلاک چین‌‌، کار کیف پول‌‌ها ذخیره کردن اعتبارات کاربران و ردگیری دارایی‌‌های دیجیتال متعلق به آدرس‌‌های آن‌‌ها است. یک کیف پول اعتبارات کاربر و تمامی اطلاعات همراه حساب وی را ردگیری می‌‌کند.
  6. رویدادها: نوتیفیکیشن‌‌های آپدیت‌‌ها و کارهایی که در بلاک چین‌‌ صورت می‌‌گیرد. رویدادها دفتر ثبت و حالت شبکه همتا را آپدیت می‌‌کنند. از جمله نمونه‌‌های رویداد می‌‌توان به ایجاد و انتشار تراکنش جدید در شبکه همتا و افزودن یک بلوک تازه به زنجیره‌‌ی بلوکی اشاره کرد. در دفاتر ثبتی که از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌‌کنند، ممکن است رویدادها حاوی نوتیفیکیشن‌‌های قراردادهای هوشمند باشند.
  7. مدیریت سیستم‌‌ها: ایجاد اجراء، بهسازی و نظارت. طراحی بلاک چین‌‌ به گونه‌‌ای است که به صورت یک سیستم با طول عمر زیاد در یک شرایط دائما در حال تغییر کار کند. مدیریت سیستم‌‌ها امکان ایجاد، بهسازی و نظارت بر اجزای بلاک چین‌‌ را فراهم می‌‌آورد تا آن‌‌ها همواره انتظارات کاربران را برآورده سازند.
  8. یکپارچگی سیستم‌‌ها. یکپارچه‌‌سازی بلاک چین‌‌ با سیستم‌‌های بیرونی. هر چه بلاک چین‌‌ بیشتر تکامل می‌‌یابد و کارکرد‌‌های آن گسترده‌‌تر می‌‌شود، امکان ایجاد یکپارچگی میان آن و سیستم‌‌های بیرونی بیشتر می‌‌گردد. این کار معمولا با استفاده از قراردادهای هوشمند صورت می‌‌گیرد. با اینکه یکپارچگی سیستم‌‌ها یکی از اجزای مشخص بلاک چین‌‌ محسوب نمی‌‌شود اما با هدف درک این قابلیت در میان اجزاء مطرح شده است و یکپارچگی سیستم‌‌های ERP نمونه‌‌ای از آن است.

ساختار داده‌‌ای بلاک چین‌‌

بلاک چین

ساختارهای داده‌‌ای و اجرایی مشخصا توزیع شده و غیر متمرکز هستند؛ در عین حال شناخت دو جنبه‌‌ی اصلی ساخت‌‌بندی دیتا در بلاک چین‌‌ یعنی مقیاس‌‌پذیری (scalability) از کارکرد (performance) و تمایز آن‌‌ها از یکدیگر اهمیت زیادی دارد. ذخیره‌‌ی دیتا (Data Storage) در دیتابیس‌‌های سنتی به شکل گردآوری داده‌‌ها در بیرون از زنجیره صورت می‌‌گیرد. بلاک چین‌‌ اما امکان ذخیره‌‌ توزیع شده و تغییرناپذیر داده‌‌ها را فراهم کرده و از یک سیستم بررسی درستی درونی برخوردار است. با این وجود بلاک چین‌‌ دارای یک ظرفیت مشخص است که به اندازه استاندارد بلوک‌‌ (standard block size) و نرخ بلوک (block rate) بستگی دارد. به منظور برقراری بررسی درستی داده برای حجم بالایی از دیتا، معمولا دیتا را بیرون از زنجیره (off-chain) ذخیره می‌‌کنند و یک هش از آن را بر روی زنجیره (on-chain) ذخیره می‌‌نمایند. این شیوه افزون بر تضمین عدم اصلاح داده‌‌ها، اجازه نمی‌‌دهد حجم بلاک چین‌‌ به صورت افسارگسیخته افزایش یابد.

کار پردازش دیتا (Data Processing ) توسط سیستم‌‌های بیرونی انجام می‌‌شود؛ سیستم‌‌هایی که برای افزودن به قدرت پردازشی شبکه استفاده می‌‌شوند. قراردادهای هوشمند روی خود بلاک چین‌‌ اجرا می‌‌شوند. به این ترتیب تک تک اعضای شبکه‌‌ همتا باید کدهای این قراردادها را اجرا کنند تا همواره با حالت شبکه همگام بمانند. انجام و تکمیل قراردادهای هوشمند اغلب نیازمند نیروی پردازشی بسیار زیادی است. برای تامین این نیرو می‌‌توان با به کارگیری دستگاه‌‌های بیرونی توان پردازشی شبکه را افزایش داد.

به منظور درک نحوه‌‌ی نگارش دیتا روی بلاک چین‌‌ باید با رمزنگاری کلید عمومی – خصوصی (public-private key cryptography) آشنایی داشت. این رمزنگاری یا کریپتوگرافی این کلیدها برمبنای توابع ریاضی منحنی بیضوی (Elliptic Curve) انجام می‌‌شود. این بستر کریپتو به عامل‌‌ها امکان می‌‌دهد روی بلاک چین‌‌ دیتا بنویسند؛ همچنین باعث می‌‌شود عامل‌‌ها بدون افشای کلیدهای خصوصی ثابت کنند که صاحب دیتای عمومی مورد نظر هستند.

عاملین بلاک چین‌‌

بلاکچین

عاملین بلاک چین‌‌ به گروه‌‌های مختلفی تقسیم می‌‌شوند که هر یک وظیفه‌‌‌‌ی منحصربه فردی در توسعه، پیاده‌‌سازی و پشتیبانی از بلاک چین‌‌ دارند. همان‌‌طور که انتظار می‌‌رود، فناوری بلاک چین‌‌ به عنوان یکی از ارکان عملیات‌‌های تجاری عمل می‌‌کند؛ از این رو به طیف گسترده‌‌ای از کارشناسان نیاز است تا به خوبی یک دفتر ثبت غیر متمرکز ایجاد و نگهداری نمایند.

  • آرشیتکت (Architect): آرشیتکت بلاک چین‌‌ به فرد یا گروهی گفته می‌‌شود که کار طراحی ساختار بلاک چین‌‌ را انجام می‌‌دهند.
  • اپراتور (Operator): اپراتور بلاک چین‌‌ وظیفه‌‌ی ذخیره، آپدیت و نگهداری از دفترثبت بلاک چین‌‌ را بر عهده دارد. پس از آن که بلاک چین‌‌ هدفمند طراحی و ساخته شود، یک اپراتور کار خود را آغاز کرده و شبکه همتا که پیش‌‌تر به آن اشاره کردیم را به وجود می‌‌آورد. کار اپراتور در حقیقت نصب و نگهداری از همتاها در شبکه است.
  • توسعه دهنده (Developer): توسعه دهنده بلاک چین‌‌ قراردادهای هوشمندی را تولید می‌‌کند. پیدایش بلاک چین‌‌‌‌هایی که از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌‌کنند، دامنه‌‌ کاری بلاک چین‌‌ را به شدت گسترش داده است. توسعه‌‌دهندگان با طراحی و آپلود قراردادهای هوشمند روی بلاک چین‌‌ قابلیت‌‌های آن را گسترش می‌‌دهند. افزون بر پیاده‌‌‌‌سازی این قراردادها، برخی توسعه‌‌دهندگان نسخه نهایی (front-end)، اپلیکیشن‌‌هایی را طراحی و اجرا می‌‌کنند که به بلاک چین‌‌ دسترسی دارند (برای نمونه اپلیکیشن‌‌هایی که تراکنش‌‌ها را در بلاک چین‌‌ آغاز می‌‌کنند).
  • متولی (Trustee): متولی یا قانون‌‌گذار (regulator) یکی از ارکان اصلی اکوسیستم بلاک چین‌‌ است. چرا که بسیاری از کسب و کارها به لحاظ ذخیره و پردازش دیتا تابع قوانین و مقررات مشخص هستند. در پروژه‌‌های بلاک چین‌‌، قانون‌‌گذار می‌‌تواند دسترسی به مراتب بیشتری روی دفتر ثبت بایگانی داشته باشد که این مساله ناشی از نقش قانون‌‌گذار در سازمان مربوطه است.
  • کاربر نهایی (End user): کاربر نهایی مصرف کننده‌‌ی سرویس‌‌ها خدماتی است که بر مبنای بلاک چین‌‌ ساخته می‌‌شوند. از جمله مصرف نرم‌‌افزاری که به عنوان یک شیوه‌‌ی ذخیره‌‌سازی پشتیبان از بلاک چین‌‌ استفاده می‌‌کند. کاربران به ندرت مستقیما با بلاک چین‌‌ ارتباط دارند.

بلاک چین‌‌ در زمینه‌‌ B2B

بلاک چین

دلیل اینکه چرا بلاک چین‌‌ پتانسیل تبدیل شدن به یکی از فناوری‌‌های کسب و کار کلیدی در چند سال آینده را دارد، ناشی از این واقعیت است که بلاک چین‌‌ نخستین سیستم دفترداری سه – ورودی است که در مقیاس جهانی پیاده شده است. حسابداری سه – ورودی نوع پیشرفته‌‌تری از سیستم دو – ورودی است که در آن تمامی ورودی‌‌های حسابداری از جمله طرف‌‌های بیرونی از سوی یک ورودی سوم و به روش رمزنگاری مهر و موم می‌‌شود (بدهی‌‌ها، اعتبارات و یک رابط تغییرناپذیر به تمامی بدهی‌‌ها و اعتبارات گذشته).

یک فروشنده در ازای پولی که دریافت می‌‌کند یک بدهی ثبت می‌‌نماید و یک خریدار در ازای پولی که در آن تراکنش می‌‌پردازد یک اعتبار برای خود ثبت می‌‌کند. اما این دو ثبت در دو بایگانی حسابداری جداگانه انجام می‌‌پذیرد. در اینجا بلاک چین‌‌ به میدان می‌‌آید. به جای اینکه این ورودی‌‌ها به صورت جداگانه در دفاتر مجزا ثبت شوند، می‌‌توان آن‌‌ها را به شکل جابجایی میان آدرس‌‌های کیف پول در یک دفتر ثبت عمومی توزیع شده ثبت کرد. به این ترتیب یک سیستم همبند از سوابق حسابداری دیرپا به وجود می‌‌آید. با توجه به اینکه ورودی‌‌ها توزیع شده هستند و به صورت رمزنگارانه مهر و مهوم شده‌‌اند، جعل کردن یا از بین بردن آن‌‌ها برای پنهان کردن یا فریب در یک مساله عملا غیرممکن است.

ویژگی‌‌های حسابداری سه – ورودی:

  • مقاوم بودن بایگانی در برابر دستکاری و تغییر
  • ذخیره‌‌ی اطلاعات در دفاترثبت توزیع شده
  • ترکیب شدن سیستم دو طرفه (یا دو ورودی) با رمزنگاری
  • اعتبار و امنیت اطلاعات و حفظ حریم خصوصی
  • برخورداری از رسیدهایی که به صورت دیجیتالی امضاء شده‌‌اند

Resultado de imagem para blockchain agents gif

نتیجه‌‌گیری

در حالی که جنب و جوش اجتماعی متوجه قیمت‌‌های ارز رمزنگاری شده است، جنبش فناوری با تکیه بر تمرکز زدایی پیش می‌‌رود و با توجه به راه‌‌اندازی بلاک چین‌‌‌‌های عمومی و دفاتر ثبت خصوصی، این امکان وجود دارد که میزان شفافیت و امنیت برای تمامی کاربران ارتقاء پیدا کند.

گونه‌‌های تازه‌‌ای از سازمان‌‌ها غیر متمرکز با ایجاد امکان استفاده از توکن برای رای‌‌ دادن به نحوه‌‌ اداره‌‌ سازمان، ذخیره دیتا و تقسیم منابع به آن‌‌ها قدرت می‌‌دهند و در عین حال این کاربران به خاطر مشارکت در شبکه پاداش می‌‌گیرند.

اگر از ما بپرسید، می‌‌گوییم آینده روشن است.

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.