تاریخچه‌‌ فارکس و فعالان در این بازار : آموزش فارکس – بخش ۵

با توجه به این‌‌که بازار فارکس (Forex) یک ماهیت جهانی دارد، پس لازم است قبل از ورود به این بازار برخی از وقایع مهم تاریخی مربوط به ارزها و فرایند تبادل آن‌ها را بررسی کرده و یاد بگیریم. در این قسمت ما قصد داریم در مورد سیستم بین‌‌المللی پول و در مورد این‌‌که چگونه به شکل فعلی رسیده است بحث کنیم. پس از آن نگاهی خواهیم داشت به عاملین فعال در بازار فارکس و این همان چیزی است که دانستن آن برای تمامی معامله‌‌گران بالقوه‌‌ این بازار حائز اهمیت است. برای مطالعه بخش قبلی این مقاله اینجا کلیک کنید

0 153

با توجه به این‌‌که بازار فارکس (Forex) یک ماهیت جهانی دارد، پس لازم است قبل از ورود به این بازار برخی از وقایع مهم تاریخی مربوط به ارزها و فرایند تبادل آن‌ها را بررسی کرده و یاد بگیریم. در این قسمت ما قصد داریم تاریخچه‌‌ فارکس ، سیستم بین‌‌المللی پول و در مورد این‌‌که چگونه به شکل فعلی رسیده است بحث کنیم. پس از آن نگاهی خواهیم داشت به فعالان در بازار فارکس و این همان چیزی است که دانستن آن برای تمامی معامله‌‌گران بالقوه‌‌ این بازار حائز اهمیت است.

تاریخچه‌‌ استاندارد طلا یا سیستم واحد پولی طلا در بازار فارکس

ایجاد سیستم واحد پولی طلا در سال ۱۸۷۵ یکی از مهم‌‌ترین وقایع تاریخی در بازار فارکس را رقم زد. قبل از این‌‌که این سیستم به اجرا د‌‌رآید، تمامی کشورها عموما از طلا و نقره به‌‌عنوان ابزاری برای پرداخت‌‌های بین‌‌المللی خود استفاده می‌‌کردند. مسئله‌‌ای که در پروسه پرداخت با طلا و نقره وجود دارد این است که ارزش آنها تحت تاثیر عرضه و تقاضای خارجی قرار می‌‌گیرد. به‌‌عنوان مثال، کشف یک معدن طلای جدید، باعث کاهش قیمت این فلز گران‌‌بها می‌‌شود.

مبنای سیستم استاندارد طلا این بود که دولت‌‌ها پشتوانه مبادله ارز با مقدار معینی طلا و یا بالعکس آن بودند. به عبارت ساده‌‌تر، ارز با طلا مبادله می‌‌شد. بدیهی است که دولت‌‌ها نیازمند یک اندوخته قابل توجه از طلا بودند، تا بتوانند پاسخ‌‌گوی تقاضا برای مبادلات ارزی باشند. در اواخر قرن نوزدهم بود که تمامی کشورهای اقتصادی تعریفی برای مبادله مقدار معینی ارز با یک اونس طلا ارائه دادند. با گذشت زمان، تفاوت در قیمت یک اونس طلا بین دو کشور، مبنای نرخ تبادل ارز برای همان دو کشور قرار گرفت. و این اولین ابزار استانداردسازی تبادل ارز در تاریخچه‌‌ فارکس به شمار می‌‌رود.

در نهایت سیستم استاندارد طلا در آغاز جنگ جهانی اول از هم پاشید. به‌‌خاطر تنش‌‌های سیاسی با آلمان، قدرت‌‌های بزرگ اروپا خود را نیازمند تکمیل پروژه‌‌های نظامی دیدند. بار مالی این پروژه‌‌ها چنان سنگین بود که ذخیره کافی از طلا برای مبادله با پول‌‌های چاپ شده از دیگر دولت‌‌ها وجود نداشت.

با این که استاندارد طلا در طول سال‌‌های درگیری در جنگ باز هم تا حدودی روی کار آمد، اما با شروع جنگ جهانی دوم مجددا از سوی اغلب کشورها کنار گذاشته شد. با این همه، طلا هرگز جایگاه ارزش پولی خود را از دست نداد.

سیستم برتن وودز (Bretton Woods System)

قبل از پایان جنگ جهانی دوم، ملت‌‌های متحد احساس کردند که باید یک سیستم پولی برای پر کردن خلاء ناشی از کنار گذاردن استاندارد طلا بوجود آورند. در ژوئیه سال ۱۹۴۴، بیش از ۷۰۰ نماینده از متحدان برای شرکت در کنفرانس برتن وودز واقع در ایالت نیو همپشایر فراخوانده شدند، تا در مورد نظام پولی بین‌‌المللی تصمیم‌‌گیری کنند.

به زبان ساده، برتن وودز منجر به شکل گیری موارد زیر شد:

۱. نظام نرخ ارز ثابت؛

۲. جایگزینی دلار آمریکا به‌‌عنوان ذخیره‌‌ی ارز پایه با استاندارد طلا؛

۳. ایجاد سه آژانس بین‌‌المللی با هدف نظارت بر فعالیت‌‌های اقتصادی: صندوق بین‌‌المللی پول (IMF)، بانک بین‌‌المللی ترمیم و توسعه، و موافقت نامه عمومی تعرفه و تجارت (GATT).

یکی از مهم‌‌ترین وﯾژگی‌‌های برتن وودز، جایگزینی دلار آمریکا با استاندارد طلا، به‌‌عنوان استاندارد اصلی تبادلات ارزی در جهان بود؛ علاوه بر آن، دلار تنها ارزی بود که می‌‌شد آن‌‌ را با طلا مبادله کرد. (و این مهم‌‌ترین دلیل شکست سیستم برتن وودز بود).

۲۵ سال پس از آن یا بیشتر، آمریکا مجبور شد یک سری تراز کسری پرداخت تنظیم کند تا بتواند ارز اندوخته‌‌ی جهان بماند. در اوایل دهه‌‌ ۱۹۷۰ بود که ذخایر طلای آمریکا آن‌‌چنان ته کشید که خزانه‌‌داری طلای کافی برای پوشش تمام دلارهایی که در اختیار بانک‌‌های مرکزی خارجی بود نداشت.

در نهایت، در تاریخ ۱۵ اوت سال ۱۹۷۱، ریچارد نیکسون، رئیس جمهور ایالات متحده، باجه‌‌ طلا را بست و به جهان اعلام کرد که دیگر در ازای خرید ذخایر دلار از کشورهای خارجی طلا مبادله نمی‌‌کند. این اتفاق پایان کار برتن وودز را رقم زد.

با وجود این‌‌که برتن وودز دوامی نداشت، اما میراث مهمی بر جای گذاشت که هنوز هم می‌‌توانیم تاثیر آن را بر جو اقتصاد بین‌‌المللی امروزه ببینیم. این میراث همان تشکیل سه آژانس بین‌‌المللی در دهه‌‌ ۱۹۴۰ است: IMF، بانک بین‌‌المللی ترمیم و توسعه (حال بخشی از بانک جهانی است)، و GATT که زمینه ساز ایجاد سازمان تجارت جهانی شد.

نرخ ارز فعلی

پس از آن‌‌ که سیستم برتن وودز کنار گذاشته شد، در نهایت دولت‌‌ها به این نتیجه رسیدند که از نرخ ارز شناور مطرح شده در توافق نامه‌‌ جامائیکا در سال ۱۹۷۶ استفاده کنند. و این به این معنی بود که استفاده از استاندارد طلا برای همیشه منسوخ خواهد شد. با این حال نمی‌‌شود گفت که دولت‌‌ها مطلقا این سیستم را پذیرفتند. بلکه اکثر کشورها یکی از سه سیستم نرخ تبادل را برگزیدند که در حال حاضر نیز از آن استفاده می‌‌کنند، این سیستم‌‌ها عبارتند از:

  1. دلاریزاسیون؛
  2. نرخ ارز ثابت؛
  3. نرخ شناور مدیریت شده.

دلاریزاسیون

دلاریزاسیون وقتی رخ می‌‌دهد که یک کشور تصمیم می‌‌گیرد ارز خود را منتشر نکرده و در عوض یک ارز خارجی را به‌‌عنوان پول ملی خود برمی‌‌گزیند. گرچه هر کشوری می‌‌تواند با این کار تبدیل به یک موقعیت پایدار و امن برای سرمایه‌‌گذاری شود، اما بانک مرکزی این دولت‌‌ها دیگر امکان چاپ پول یا اتخاذ هر گونه سیاست پولی را نخواهد داشت. به‌‌عنوان نمونه می‌‌توان به کشور السالوادور اشاره کرد که دلار آمریکا را به‌‌عنوان پول ملی خود انتخاب کرده است.

نرخ ارز ثابت یا میخکوب شده

تثبیت نرخ وقتی اتفاق می‌‌افتد که یک کشور تصمیم می‌‌گیرد نرخ پول خود را مستقیما به یک ارز خارجی میخکوب کند، به این ترتیب پول آن کشور ثبات نسبتا بیشتری نسبت به نرخ شناور نرمال خواهد داشت. پدیده میخکوب شدن ارز، به هر کشوری این امکان را می‌‌دهد تا ارز خود را با یک نرخ ثابت با سبدی از ارزها یا با یک ارز واحد مبادله کند. در این صورت نرخ ارز تنها همراه با ارزهای میخکوب شده نوسان پیدا می‌‌کند.

برای مثال، کشور چین بین سال‌‌های ۱۹۹۷ و ژوئیه ۲۰۰۵، واحد پول خود یوان را با نرخ برابری ۸.۲۸ یوان به ۱ دلار آمریکا میخکوب کرده بود. نقطه ضعف نرخ میخکوب شده این است که ارزش یک نوع ارز وابسته به موقعیت اقتصادی ارز میخکوب شده می‌‌باشد. برای نمونه، اگر دلار آمریکا با افزایش قابل‌‌توجهی نسبت به سایر ارزها روبرو شود، یوان چین نیز به تبع آن افزایش خواهد یافت، و این خواست بانک مرکزی چین نیست.

نرخ شناور مدیریت شده

این نوع سیستم وقتی به اجرا در می‌‌آید که نرخ ارز می‌‌تواند آزادانه تحت تاثیر عوامل بازار عرضه و تقاضا تغییر کند. با این وجود، ممکن است دولت یا بانک مرکزی با هدف تثبیت نوسانات شدید ارزی مداخله کند. به‌‌عنوان مثال، چنان‌‌چه ارز یک کشور با افت شدیدی مواجه شود، در این هنگام دولت می‌‌تواند نرخ بهره کوتاه مدت را افزایش دهد. افزاش نرخ باید بتواند باعث افزایش تدریجی بهای ارز شود؛ اما بدانید که این یک مثال بسیار ساده است. معمولا بانک‌‌های مرکزی از ابزارهای متعددی جهت مدیریت ارز استفاده می‌‌کنند.

فعالان بازار

برخلاف بازار سهام که سرمایه‌‌گذاران اغلب با سرمایه‌‌گذاران نهادی (مانند صندوق‌‌های سرمایه گذاری) یا با دیگر سرمایه‌‌گذاران فردی معامله می‌‌کنند، اما در بازار فارکس فعالان دیگری وجود دارند که به دلایلی کاملا متفاوت از دلایل فعالان بازار سهام دست به معامله می‌‌زنند. بنابراین، شناخت عملکرد و انگیزه‌‌های عاملین اصلی در بازار فارکس حائز اهمیت است.

دولت‌ها و بانک‌‌های مرکزی

بانک‌‌های مرکزی و دولت‌‌های فدرال از جمله فعالان قدرتمند در بازار فارکس هستند. در اکثر کشورها بانک مرکزی عامل اجرایی دولت بوده و سیاست‌‌های خود را با دولت هماهنگ می‌‌کند. با این حال، برخی از دولت‌‌ها معتقدند که هر قدر بانک مرکزی استقلال بیشتری داشته باشد، بهتر می‌‌تواند تورم را مهار کرده و نرخ بهره را پایین نگه دارد. نمایندگان دولت معمولا صرف‌‌نظر از میزان استقلال بانک مرکزی، با نمایندگان آن درباره‌‌ سیاست‌‌های پولی مشورت می‌‌کنند. در نتیجه وقتی صحبت از سیاست‌‌های پولی می‌‌شود بانک مرکزی و دولت در یک راستا قرار می‌‌گیرند.

معمولا بانک‌‌های مرکزی با هدف رسیدن به اهداف اقتصادی مورد نظر، حجم اندوخته‌‌ها را دستکاری می‌‌کنند. برای مثال، چین با میخکوب کردن پول خود (یوان) به دلار آمریکا تاکنون بیش از میلیون‌‌ها دلار از خزانه‌‌داری این کشور دلار خریداری کرده است تا نرخ تبادل یوان را در سطح هدف نگه دارد. بانک‌‌های مرکزی بازار فارکس را مکانی برای تنظیم حجم ذخایر خود قرار داده‌‌اند. این بانک‌‌ها با جیب‌‌های بزرگ خود تاثیر زیادی بر بازارهای ارز گذاشته‌‌اند.

بانک‌‌ها و دیگر موسسات مالی

علاوه بر بانک‌‌های مرکزی و دولت‌‌ها، سایر بانک‌‌ها نیز از جمله فعالان قدرتمند بازار فارکس هستند. بیشتر افرادی که برای انجام معاملات خود در مقیاس کوچک نیازمند ارز هستند با بانک‌‌های همجوار مراوده دارند. با این‌‌حال، معاملات فردی در مقایسه با حجم معاملات بازار بین بانکی رقم ناچیزی است.

بازار بین بانکی بازاری است که از طریق آن بانک‌‌های بزرگ با یکدیگر در تعامل بوده و قیمت ارز برای معاملات فردی را تعیین می‌‌کنند. این بانک‌‌ها از طریق سیستم‌‌های کارگزار الکترونیکی فعالیت می‌‌کنند. تنها بانک‌‌هایی که روابط اعتباری با یکدیگر دارند می‌‌توانند در این مبادلات شرکت کنند. هر قدر که یک بانک بزرگ‌‌تر باشد، اعتبار بیشتری نیز داشته و مشتریان خود را بهتر پشتیبانی می‌‌کند. بالعکس، هرقدر کوچک‌‌تر باشد، اعتبار کم‌‌تری نیز داشته و بنابراین دخالت کم‌‌تری می‌‌تواند در نرخ‌‌گذاری داشته باشد.

در مجموع، بانک‌‌ها طوری وانمود می‌‌کنند که گویی مشتاق تبادلات ارزی با نرخ مصوب خرید و فروش هستند. یکی از روش‌‌هایی که بانک‌‌ها از طریق آن در بازار فارکس کسب درآمد می‌‌کنند، این است که ارز را یا قیمتی بالاتر از قیمت خرید می‌‌فروشند. از آنجا که بازار فارکس یک بازار غیر متمرکز است، بنابراین دیدن تفاوت جزئی در قیمت یک نوع ارز در میان بانک‌‌های مختلف چیز دور از ذهنی نیست.

هجینگ (Hedging) یا مدیریت ریسک

کسب و کارهایی که با معاملات بین‌‌المللی سروکار دارند، از جمله بزرگ‌‌ترین مشتریان این بانک‌‌ها هستند. چنان‌‌چه یک فعال تجاری بخواهد با یک مشتری بین‌‌المللی داد و ستد کند، باید با بی‌‌ثباتی نوسانات ارزی مواجه شود. عدم اطمینان چیزی است که مدیران و سهامداران از آن متنفرند. مواجه شدن با ریسک تبادل ارزهای خارجی بزرگ‌‌ترین مشکل برای بسیاری از شرکت‌‌های چند ملیتی محسوب می‌‌شود. برای مثال، فرض کنید یک شرکت آلمانی قصد دارد مقداری تجهیزات به تولیدکنندگان ژاپنی سفارش دهد، و هزینه‌‌ آن را طی مدت یک سال با واحد پول ین بپردازد. چون ممکن است نرخ ارز در طول سال با نوسان مواجه شود، پس شرکت آلمانی نمی‌‌تواند بفهمد تا زمان تحویل سفارشات چه مقدار یورو باید پرداخت کند.

یکی از روش‌‌هایی که فعالان بازار می‌‌توانند از آن طریق ریسک تبادل ارز خارجی را به حداقل برسانند این است که وارد بازار اسپات شده و معاملات فوری انجام دهند.

متاسفانه، ممکن است کسب و کارها نقدینگی کافی برای انجام معاملات اسپات نداشته باشند، یا این‌‌که نخواهند مقدار زیادی ارز خارجی برای مدت طولانی نگهدارند. بنابراین مکررا از استراﺗژی‌‌های هجینگ برای بستن نرخ ارز در آینده، یا از بین بردن تمامی احتمالات ریسک معامله مورد نظر استفاده می‌‌کنند.

برای مثال، اگر که یک شرکت اروپایی قصد وارد کردن فولاد از آمریکا را داشته باشد، باید در ازای آن دلار بپردازد. حال اگر قبل از تسویه حساب قیمت یورو در مقابل دلار کاهش یابد، شرکت اروپایی شاهد یک ضرر مالی خواهد بود. به همین خاطر باید با قیمت فعلی ارز قراردادی منعقد کند تا بتواند ریسک معامله با دلار را مدیریت کند. این قراردادها عبارتند از قراردادهای فیوچر و آتی.

دلالان ارز

دسته دیگری از فعالان بازار فارکس ، کارگزاران هستند. برخلاف هجینگ‌‌کنندگان که تلاش می‌‌کنند ریسک نوسانات ارزی را کاهش دهند، در عوض کارگزاران به دنبال درآمد‌‌زایی از طریق ایجاد نوسان در بازار ارز می‌‌باشند. شاید جورج سوروس (George Soros) معروف ترین کارگزار بازار ارز باشد. معروفیت مدیر صندوق پوشش ریسک بیشتر بخاطر سودجویی از افت قیمت پوند انگلستان بود، با این سفته بازی ۱.۱ میلیارد دلار ظرف کمتر از یک ماه بدست آورد. از طرف دیگر، نیک لیسون (Nick Leeson)، که معامله‌‌گر مشتقات در بانک Baring انگلستان بود، با سفته بازی در قراردادهای آتی با زیانی بالغ بر ۱.۴ میلیارد دلار باعث فروپاشی این بانک قدیمی شد.

برخی از بزرگ‌‌ترین و بحث برانگیزترین دلالان ارز در فارکس صندوق‌‌های پوشش ریسک هستند که اساسا غیر قانونی بوده و برای بدست آوردن سودهای کلان از راهکارهای نامتعارف سرمایه گذاری بهره می‌‌برند. از آنها به‌‌عنوان صندوق‌‌های مشترک سرمایه گذاری در استروئیدها یاد کنید. صندوق‌‌های پوشش ریسک بلاگردان‌‌های مورد علاقه‌‌ بسیاری از بانک‌‌دارهای مرکزی هستند. با توجه به این‌‌که این صندوق‌‌ها می‌‌توانند چنین شرط‌‌بندی‌‌های بزرگی قرار دهند، پس می‌‌توانند تاثیر مهمی بر نرخ ارز و اقتصاد یک کشور داشته باشند. برخی از منتقدان صندوق‌‌های پوشش ریسک را مسبب بحران ارزی آسیا در اواخر دهه ۱۹۹۰ می‌‌دانند، اما برخی دیگر معتقدند که عدم صلاحیت بانکداران مرکزی در آسیا باعث این بحران بوده است. دلالان قدرت زیادی در بازار ارز دارند، بخصوص آنان که نفوذ بیشتری دارند.

حال که یک شناخت اولیه از بازار فارکس ، فعالان آن، و تاریخچه‌‌ آن به‌‌دست آوردید، می‌‌توانیم بحث خود را با پرداختن به مفاهیم پیشرفته‌‌تر که باعث موفقیت شما در این بازار می‌‌شود ادامه دهیم. بخش بعدی به تئوری‌‌های مهم اقتصادی که زیربنای بازار فارکس را تشکیل می‌‌دهند، اختصاص دارد.

برای مطالعه بخش بعدی این مجموعه اینجا کلیک کنید. 

منبع

شاید از این مطالب هم خوشتان بیاید.

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.